Thổ Nhĩ Kỳ - Armenia khôi phục quan hệ sau 1 thế kỷ

Đây được xem là một thoả thuận mang tính bước ngoặt lịch sử giữa hai nước sau một thế kỷ thù địch bắt nguồn từ vụ người Amenia bị thảm sát hàng loạt thời Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Tuy nhiên, việc thực hiện tiến trình này sau lễ ký kết sẽ là một bài toán khó khăn đối với Chính phủ hai nước khi thoả thuận này đang vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ cả hai nước.

Thổ Nhĩ Kỳ và Armenia chưa có các quan hệ ngoại giao chính thức. Từ năm 1993, biên giới giữa 2 nước cũng bị đóng cửa khiến cho nền kinh tế hai nước tổn hại rất lớn.Từ trước tới nay, mọi nỗ lực bình thường hoá quan hệ giữa hai nước đều bị thất bại bởi cả hai bên đều đặt điều kiện tiên quyết. Thổ Nhĩ Kỳ yêu Armenia không tiếp tục theo đuổi  việc đề nghị quốc tế công nhận các vụ tàn sát người Armenia do Đế chế Ottoman gây ra trong thời gian Chiến tranh Thế giới lần thứ nhất là tội ác diệt chủng.

Trong khi đó, Armenia thì muốn thiết lập quan hệ ngoại giao với Thổ Nhĩ Kỳ mà không kèm bất kỳ điều kiện nào. Rõ ràng, những mâu thuẫn trong quá khứ là trở ngại lớn để hai nước đến gần nhau hơn. Thế nhưng, từ năm 2007, khi các cuộc đàm phán về bình thường hoá quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ và Armenia được khởi động với sự trung gian hoà giải của Thuỵ Sĩ, hai nước đã có cơ hội xích lại gần nhau. Và giờ đây, bước cuối cùng của lộ trình đã thành hiện thực khi hai nước vừa đạt được thoả thuận hoà bình trong sự nghi kỵ cho đến phút chót khi phải rời thời điểm ký kết sau nhiều giờ so với dự định.

Theo các nhà phân tích, việc Thổ Nhĩ Kỳ và Armenia ký kết thoả thuận hoà bình là cơ hội lớn để hai nước bắt đầu thời kỳ ngoại giao mới. Có thể nói, chưa khi nào kể từ thời đế chế Ottoman ở Thổ Nhĩ Kỳ, hai nước đi xa đến vậy và đều tự nhảy ra khỏi cái bóng của khính mình khi không còn khăng khăng bám giữ những điều kiện tiên quyết. Bởi hai bên đều nhận thấy, trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế toàn cầu hiệu nay, hợp tác là cơ hội đầu tiên chống lại suy thoái và tạo sự ổn định.

Đối với Armenia, lợi ích kinh tế và thương mại từ việc thông thương biên giới và đi lại là những nhân tố tác động quyết định nhất để bình thường hoá quan hệ với Thổ Nhĩ Kỳ.

Trong khi đó, đối với Thổ Nhĩ Kỳ, việc bình thường hoá quan hệ với Ácmênia còn mang nhiều toan tính xây dựng khu vực ảnh hưởng quanh mình, cũng như tăng cường vai trò cầu nối giữa Châu Âu với các khu vực khác, giữa phương Tây với thế giới Hồi giáo. Ngay khi lên nhậm chức Bộ trưởng Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ hồi tháng 5, ông Ahmet Davutoglu đã thể hiện những chính sách ngoại giao mềm dẻo hơn với những quốc gia, vẫn được coi là có nhiều mâu thuẫn, trong đó có Armenia. Chính sách mềm dẻo này đang được cả Mỹ và Châu Âu đánh giá cao. Thậm chí, không ít nhà phân tích cho rằng, khi mối quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ và Armenia ổn thoả, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ giành được vị thế lớn hơn trên

Thế nhưng mọi việc chắc chắn sẽ không đơn giản như vậy. Mặc dù được đánh giá là bước ngoặt lịch sử trong quan hệ hai nước, nhưng thoả thuận hoà bình Thổ Nhĩ Kỳ - Armenia cũng sẽ gây nhiều phiền toái cho Chính phủ hai nước. Ngay sau khi lễ ký kết được thực hiện, hàng nghìn người sắc tộc Armenia ở Thổ Nhĩ Kỳ đã xuống đường biểu tình phản đối. Trong khi đó ở Armenia, người dân cũng cho rằng thoả thuận này là quá rủi ro. Từ đó có thể thấy quan hệ của người Thổ Nhĩ Kỳ với người Armenia thiểu số tại nước này từ lâu bị ám ảnh bởi một quá khứ đẫm máu và điều này không thể thay đổi một sớm một chiều. Không chỉ dư luận trong nước, Thổ Nhĩ Kỳ cũng sẽ phải tìm cách giảng hoà với một số quốc gia có nhiều người Thổ sinh sống. Nói như vậy để thấy rằng, một thoả thuận hoà bình dù đã được ký kết nhưng để thực hiện được vẫn còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nữa./.