Tìm “vàng trắng” ở Sahara

Khi mùa đông đã qua cũng là lúc đoàn xe thồ lại bắt đầu lên đường đến Châu Phi. Con đường của họ thật xa xôi - tới tận sa mạc Sahara để tìm “vàng trắng”. Trên đường đi, đoàn xe thồ gồm người và lạc đà sẽ gặp không ít thử thách gian nan: nào là cái nóng như thiêu đốt, thiếu nước uống, rồi những trận bão cát đe doạ đến tính mạng của cả người lẫn vật.

Trưởng đoàn xe thồ là một người dẫn đường đầy kinh nghiệm, ông ta sẽ định hướng thật chính xác đường tới những cồn cát hình lưỡi liềm trải dài về mọi phía đến tận chân trời và dường như mọi nẻo đường đều giống nhau. Mussa Mohamed, một người chăn lạc đà nói: “Ông của tôi đã dẫn dắt đoàn xe thồ trên những con đường đó, mất 6 ngày đi trên cát mới đến nơi”.

Ở miền đất này, muối được khai thác lộ thiên. “Vàng trắng” được tạo thành khi những trận mưa tháng 7 hiếm hoi từ trên trời nóng như thiêu đột ngột đổ xuống vùng đất khô nẻ, trộn lẫn cát với cặn muối. Người ta làm cho cặn muối bay hơi để sau đó bán những tinh thể màu trắng tại vô số những chợ nhỏ nằm rải rác khắp dải đất của Saheli, cả vùng bán sa mạc trải dài từ Mavritani tới Sudan. Tại đây, trong bóng tối của những lùm cây hiếm hoi, những con vật nuôi khoái chí liếm láp những mẩu vụn muối màu xám, đó là món quà của sa mạc Châu Phi bao la.

Dưới ánh nắng mặt trời nóng bỏng, phụ nữ và trẻ em đập những tảng muối, bỏ chúng vào túi hàng và chất chúng bên sườn những chú lạc đà. Trong thời kỳ từ thế kỷ VIII đến XVI, người ta đã chở muối đến Mali bằng cách đó. Thời đó, với sự hỗ trợ của những đoàn xe thồ, việc buôn bán giữa miền Tây Phi và các quốc gia vùng Địa Trung Hải diễn ra rất tấp nập.

Vào thời Trung cổ, ở Gana có thể đổi muối ngang bằng trọng lượng vàng, đôi khi giá vàng cao gấp đôi. Những tảng muối được chặt thành từng mẩu có kích thước bằng bàn tay, bên ngoài trông chúng giống như những phiến đá cẩm thạch trắng có các đường vân màu xám, trên đó có khắc dấu của người chủ. Họ viết tên các vị thánh của đạo Hồi, thắt bao lại bằng những chiếc thắt lưng da mảnh rồi đặt lên lưng lạc đà. Mỗi con vật này mang trên lưng bốn bao muối, mỗi bao nặng 50kg. Ở ngoài chợ, mỗi bao như thế có thể bán được đến 11 USD.

Sức mạnh chuyên chở của các súc vật kéo là lạc đà đã được con người huấn luyện từ 3.000 năm trước. Từ đó đến nay chúng vẫn trung thành phục vụ cho con người. Loài súc vật kéo này được dùng một cách lý tưởng cho các chuyến đi tới sa mạc. Lạc đà có thể đi cả 10 ngày đường mà không cần uống nước trong thời tiết nóng bỏng lên đến 500⁰C và cả tháng trời chúng bằng lòng với việc chỉ nhai khoảng 2kg cỏ khô.

Ngày nay, những đoàn xe thồ lạc đà đã ít đi, số lạc đà hiếm khi đạt tới 500 con nhưng cuộc sống hàng ngày thì ít có thay đổi. Trong các chuyến đi, những người chăn dắt lạc đà mang theo bên mình chiếc chăn dày và chiếc bao làm từ da dê được đổ đầy nước ấm từ ốc đảo. Khẩu phần ăn của họ thật nghèo nàn - chỉ có bánh quy và nước trà. Các chặng nghỉ chỉ vào ban đêm, họ uống trà bên đống lửa, ngủ đêm dưới bầu trời của Sahara dày đặc sao mới mọc. Ngày hôm sau, đoàn xe thồ lại đi theo con đường cát - một chặng đường đầy gian nan nhưng chưa bao giờ có ai than phiền về điều này, kể cả người chủ lẫn những chú lạc đà nhẫn nại của họ./.