Trung - Nhật bằng mặt nhưng không bằng lòng
Hội nghị Thượng đỉnh Trung - Nhật - Hàn lần này cho thấy vẫn còn những đợt sóng ngầm trong mối quan hệ giữa Trung Quốc và Nhật Bản
Hội nghị Cấp cao Trung - Nhật - Hàn ngày 14/5 đã ra tuyên bố chung đề cao những thành quả trong hợp tác kinh tế giữa ba nước, đồng thời cam kết nỗ lực nhằm bắt đầu đàm phán về hiệp định thương mại tự do trong năm nay. Ba nước cũng cam kết tăng cường hợp tác trong lĩnh vực an ninh của khu vực. Tuy nhiên, đằng sau những thỏa thuận hợp tác đó vẫn còn đó hố sâu ngăn cách giữa Nhật Bản, Hàn Quốc với Trung Quốc, đặc biệt là giữa Nhật Bản và Trung Quốc.
 |
| Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo và Thủ tướng Nhật Bản Noda trong cuộc gặp tại Bắc Kinh hôm 13/5 (Ảnh: Tân Hoa xã) |
Trong tuyên bố chung, không có từ nào đề cập cụ thể đến CHDCND Triều Tiên cũng như vấn đề hạt nhân của nước này. Tất cả chỉ dừng lại ở cam kết tăng cường hợp tác giữa ba nước trong lĩnh vực an ninh của khu vực
Theo các nguồn tin ngoại giao, cả Nhật Bản và Hàn Quốc đều mong muốn đề cập trực tiếp đến vấn đề này nhằm gửi một thông điệp mạnh mẽ đến Triều Tiên trong bối cảnh các nước phương Tây lo ngại về vụ thử hạt nhân thứ ba của nước này.
Mặc dù cùng thống nhất quan điểm với Nhật Bản và Hàn Quốc trong việc ngăn chặn Triều Tiên thử hạt nhân nhưng Trung Quốc chủ trương không làm phức tạp thêm tình hình. Cuối cùng Nhật Bản và Hàn Quốc đã nhượng bộ Trung Quốc. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng tuyên bố chung cho thấy sự khác biệt không nhỏ trong cách tiếp cận vấn đề Triều Tiên giữa Nhật Bản, Hàn Quốc với Trung Quốc.
Hội nghị Thượng đỉnh Trung - Nhật - Hàn lần này còn cho thấy mối quan hệ giữa hai cường quốc Trung Quốc và Nhật Bản vẫn còn đó những đợt sóng ngầm. Sáng 14/5, sau cuộc gặp giữa ba nguyên thủ, Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo và Tổng thống Hàn Quốc Lee Myung-bak tiếp tục ở lại phòng họp để họp riêng. Chỉ mình Thủ tướng Nhật Bản Yoshihiko Noda ra về do Trung Quốc từ chối thu xếp cuộc gặp riêng giữa hai thủ tướng. Đây được coi là động thái khó hiểu trong bối cảnh hai nước đang tích cực triển khai các hoạt động kỷ niệm 40 năm thiết lại quan hệ ngoại giao.
Mặc dù Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản Fujimura giải thích là do có khó khăn trong lịch trình nhưng theo giới phân tích, Đại hội Duy Ngô Nhĩ toàn thế giới được khai mạc ngày 14/5 tại Tokyo có thể là nguyên nhân chính.
Với quan điểm cho rằng Đại hội Duy Ngô Nhĩ toàn thế giới có liên hệ với các tổ chức gây ra các vụ khủng bố ở Khu tự trị Tân Cương, Chính phủ Trung Quốc đã lên tiếng phản đối việc Nhật Bản cấp thị thực cho lãnh đạo của tổ chức này.
Trong cuộc họp báo ngày hôm qua, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi đã chỉ trích mạnh mẽ Nhật Bản: “Khu tự trị Tân Cương là công việc nội bộ của Trung Quốc. Trung Quốc không chấp nhận sự can thiệp từ bất cứ thế lực nước ngoài nào. Trung Quốc đòi hỏi Nhật Bản tôn trọng yêu cầu nghiêm túc của Trung Quốc”.
Bên cạnh đó, vấn đề tranh chấp chủ quyền quần đảo Senkaku (Trung Quốc gọi là Điếu Ngư) sẽ là nguồn cơn cho những đợt sóng ngầm trong quan hệ hai nước. Mới đây, lực lượng phòng vệ biển Nhật Bản đã ra báo cáo trong đó cảnh báo về mối đe dọa từ sự gia tăng hoạt động của Trung Quốc ở vùng biển tranh chấp. Bản thân Thủ tướng Noda trong cuộc gặp cấp cao với Thủ tướng Ôn Gia Bảo hôm 13/5 đã yêu cầu Trung Quốc kiềm chế bởi sự gia tăng hoạt động tại vùng biển tranh chấp đang khiến người dân Nhật Bản bất bình.
Theo giới phân tích, cả Chính phủ Nhật Bản và Trung Quốc đều muốn xử lý vấn đề Senkaku theo hướng ổn định đại cục. Nhưng với tinh thần dân tộc chủ nghĩa lên cao ở cả hai quốc gia, nhất là sau khi thành phố Tokyo phát động phong trào quyên góp lấy tiền mua quần đảo Senkaku nhằm phát triển quần đảo, vấn đề tranh chấp lãnh thổ ở đây sẽ là bài toán khó cho chính phủ cả hai nước./.