Trung-Nhật: Khi lợi ích kinh tế lớn hơn bất đồng chính trị
Việc hai nước tiến hành giao dịch trực tiếp tiền tệ bắt đầu từ 1/6 là động thái cho thấy quyết tâm đối phó với cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu.
Những tưởng những bất đồng chính trị sâu sắc liên quan đến tranh chấp tại quần đảo Điếu Ngư (Nhật Bản gọi là đảo Senkaku) và gần đây là việc Nhật Bản cho phép Đại hội người dân tộc Duy Ngô Nhĩ-một tổ chức bị Bắc Kinh cáo buộc là tổ chức ly khai, có liên hệ với các tổ chức gây ra các vụ khủng bố ở Khu tự trị Tân Cương sẽ khiến hai nước không thể có các dự án hợp tác lớn đòi hỏi độ tin cậy lẫn nhau cao. Tuy nhiên, hai nước này đã có bước tiến lớn trong hợp tác tài chính khi quyết định tiến hành giao dịch trực tiếp tiền tệ bắt đầu từ ngày 1/6 tại hai thị trường Tokyo và Thượng Hải.
Đây là lần đầu tiên Trung Quốc cho phép một đồng ngoại tệ ngoài USD được giao dịch trực tiếp với đồng Nhân dân tệ (NDT), cho dù nước này trước đó đã ký thoả thuận hoán đổi tiền tệ theo các gói nhất định với 16 Ngân hàng trung ương trên thế giới.
Việc Trung Quốc và Nhật Bản nhanh chóng triển khai thực hiện trao đổi tiền tệ trực tiếp- chỉ mất 6 tháng kể từ khi Thủ tướng hai nước đạt được thỏa thuận tại cuộc gặp song phương vào tháng 12/2011 cho thấy, những lợi ích to lớn mà chính sách này mang lại cho hai bên, nhất là trong bối cảnh nền kinh tế thế giới vẫn còn nhiều khó khăn như hiện nay.
Là những đối tác thương mại lớn nhất của nhau, hơn nữa lại là nền kinh tế lớn thứ 2 và thứ 3 thế giới, cả Trung Quốc và Nhật Bản đều ý thức được tầm quan trọng của việc tăng cường hợp tác hai bên trong việc đối phó với cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, cuộc khủng hoảng nợ công châu Âu hay là sự yếu kém của nền kinh tế Mỹ và các nước khác.
Theo các nhà phân tích, giới doanh nghiệp sẽ là nhóm hưởng lợi trực tiếp và lớn nhất từ chính sách này. Hệ thống trao đổi trực tiếp giữa đồng Yên và NDT sẽ giúp doanh nghiệp Nhật Bản và Trung Quốc giảm rủi ro gắn với những biến động tỷ giá liên quan đến đồng USD và giảm chi phí giao dịch trung gian qua đồng USD.
Trong tổng số gần 350 tỷ USD trao đổi thương mại song phương năm 2011, đại đa số được thanh toán qua USD. Việc tiến hành giao dịch trực tiếp sẽ giúp hai bên tiết kiệm được 3 tỷ USD chi phí giao dịch mỗi năm. Rõ ràng, với việc ký thỏa thuận này sẽ tạo ra nhiều cơ hội và động lực cho giới doanh nghiệp hai bên nâng cao kim ngạch thương mai song phương, cũng như tăng cường đầu tư vào nhau.
Là nước có dự trữ ngoại hối bằng đồng USD lớn nhất hiện nay (trên 3.000 tỷ USD), hơn ai hết, Trung Quốc hiểu được những rủi ro cả về chính trị và kinh tế mà nước này sẽ gặp phải, nhất là khi đồng USD có xu hướng biến động ngày càng mạnh. Các chuyên gia cảnh báo, việc tiếp tục tăng khối lượng USD sẽ dẫn đến sự phá giá của dự trữ vàng và ngoại tệ của Trung Quốc. Việc đa dạng hóa dự trự ngoái hối, trong đó tăng tỷ lệ nắm giữ đồng Yên là một trong những mục tiêu mà chính phủ Trung Quốc đã và đang nhắm tới.
Việc Trung Quốc và Nhật Bản tiến hành trao đổi tiền tệ trực tiếp còn cho thấy quyết tâm nâng cao tỷ lệ giao dịch tiền tệ của mỗi nước trong giao dịch thương mại toàn cầu, giảm phụ thuộc vào đồng USD và đồng euro. Bên cạnh đó, nó cũng có tác dụng nhất định thúc đẩy nhất thể hóa nền kinh tế châu Á.
Ngoài những lợi ích về kinh tế, các chuyên gia cho rằng, thỏa thuận trao đổi tiền tệ trực tiếp giữa Trung Quốc và Nhật Bản cũng sẽ có tác động tích cực đến quan hệ chính trị hai bên. Thỏa thuận này sẽ làm gia tăng sự phụ thuộc lẫn nhau trong lĩnh vực tài chính, kinh tế, từ đó hai bên cần tăng cường tin tưởng, tránh các hành động gây tổn hại đến quan hệ song phương./.