Vì sao Thủ tướng Anh im lặng?

Trước những tranh cãi xung quanh vụ Scotland trả tự do cho tên khủng bố người Libye Megrahi, Gordon Brown đã quyết định “đứng ngoài cuộc” với lập luận rằng đó là thẩm quyền độc lập của Bộ Tư pháp Scotland. Đây là quyết định dễ hiểu bởi nhà lãnh đạo Anh không muốn ở trong tình thế khó xử khi mà uy tín của ông đã suy giảm nhiều thời gian gần đây. Tuy nhiên, ý định né tránh của ông Gordan Brown khó có thể thực hiện thành công bởi đang có một làn sóng mạnh mẽ ở Anh yêu cầu điều tra về trách nhiệm và vai trò của Chính phủ Anh trong vụ việc này.

“Im lặng” phải chăng là một sự lựa chọn khôn ngoan của Thủ tướng Anh Gordon Brown? Nhìn từ phía ông này thì đúng là như vậy, nhưng dư luận Anh lại không hài lòng. Dường như tình hình thực tế, sự giận dữ của người dân đã đi quá xa so với tính toán của Scotland và có thể là cả tính toán của Anh. Do đó, ông Brown không có cách nào khác là phải tuyên bố không liên quan đến quyết định của Bộ Tư pháp Scotland dù quốc gia thuộc Liên hiệp Vương quốc Anh.

Luật pháp ở Anh cho phép phóng thích những tù nhân vì lý do nhân đạo trong những trường hợp họ bị những căn bệnh hiểm nghèo, không thể sống sót lâu hơn, và sự trả tự do không ảnh hưởng đến an ninh công cộng. Trên thực tế đã có một số trường hợp tù nhân được trả tự do như thế và lý do đó một lần nữa được Bộ Tư pháp Scotland viện dẫn để giải thích cho quyết định lần này. Song Megrahi là một trường hợp không giống bất kỳ trường hợp nào. Vụ đánh bom trên bầu trời Lockerbie làm 270 người, chủ yếu là người Mỹ và Châu Âu thiệt mạng năm 1988 đã để lại ký ức không thể nào quên trong lòng nhiều người và việc trả tự do cho kẻ duy nhất bị kết án về vụ việc đó hoàn toàn không phải chuyện thường. Chỉ đơn giản từ tính phức tạp của vụ án, người ta đã không thể nào tin rằng Scotland không tham khảo ý kiến của chính quyền của Thủ tướng Gordon Brown trước khi ra quyết định “táo bạo” này. Và những bí ẩn dần được hé lộ sau vụ việc này đã cho thấy dư luận không hề “ngây thơ”.

Ngay sau khi chào đón Megrahi về nước, Seif Al- Islam- con trai nhà lãnh đạo Lybia Gadafi đã không ngần ngại tiết lộ thông tin làm London phải “chết điếng”, rằng việc trả tự do cho tên này được Libya nêu lên trên tất cả các bàn đàm phán về các thoả thuận thương mại dầu mỏ và khí đốt giữa nước này với Anh. Báo “Người bảo vệ” của Anh trong một bài viết mang tựa đề “Đổi khủng bố lấy dầu” dẫn lời một người phát ngôn của Hãng BP khẳng định Anh và Lybia đã có một thỏa thuận và thỏa thuận này “có thể đem lại nguồn thu 20 tỉ đô-la trong 20 năm tới”. Tờ Teleghraph của Anh còn lục lại hồ sơ, cho thấy vài tháng trước vụ trả tự do cho Megrahi, lần lượt đã có 4 bộ trưởng trong chính phủ của Công Đảng tới Libya. Từ đó, buộc người ta phải nghi vấn về vai trò của Anh dàn xếp vụ việc này.

Sự “im lặng” của Thủ tướng Anh Gordon Brown cũng là hậu quả của một tính toán “non” về thái độ của Libya. Rõ ràng, cả Anh và Scotland đều không thể lường trước rằng Libya lại có thái độ “lộ liễu” đến vậy khi tiếp đón tên khủng bố trở về như một người hùng, thậm chí nhà lãnh đạo Libya Gadafi ngay lập tức đã có cuộc gặp Megrahi. Chính phủ Libya còn ra tuyên bố rằng nhân vật này chỉ là một “con tin chính trị” và cuối cùng cũng được trả tự do. Thêm vào đó, Megrahi còn cảnh báo sẽ viết một cuốn sách phơi bày sự thực về vụ án của ông này. Thái độ của phía Libya như đổ thêm dầu vào ngọn lửa giận dữ của dư luận ở Anh và Mỹ.

Tuy nhiên, “im lặng cũng là thú tội” và đã quá muộn nếu chính phủ của Thủ tướng Gordon Brown tìm cách trốn tránh trách nhiệm vào lúc này khi phe đối lập đang yêu cầu tiến hành một cuộc điều tra về vai trò của Anh. Người dân Anh cho rằng lợi ích thu được, cho dù là dầu mỏ, khí đốt tới hàng chục, hàng trăm tỉ đôla thì vẫn là quá “rẻ” so với những gì nước Anh mất sau vụ việc này. Hiển hiện trước mắt đó là sự suy giảm hình ảnh của nước Anh- trở thành nước “dung túng” cho khủng bố; là nguy cơ phương hại đến quan hệ với chính quyền của Tổng thống Mỹ Barak Obama- người đã chính thức lên tiếng gọi quyết định của Scotland là một “sai lầm”. Người dân Anh cho rằng có một xung đột ngầm giữa một bên là lợi ích quốc gia với bên kia là giá trị vật chất trong quyết định trả tự do cho Megrahi. Nhưng họ sẽ không chấp nhận để vật chất chiến thắng./.