Đầu tư thế nào khi vàng, trái phiếu không còn là "vùng trú ẩn" an toàn?

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu liên tục biến động bởi chu kỳ lãi suất, căng thẳng địa chính trị, chiến tranh thương mại và sự dịch chuyển của dòng vốn, ngay cả các tổ chức quản lý tài sản chuyên nghiệp cũng phải điều chỉnh chiến lược phân bổ danh mục. Những quan niệm truyền thống coi vàng, trái phiếu hay tiền gửi là "vùng an toàn" đang dần thay đổi khi các lớp tài sản đều có thể biến động mạnh trước các cú sốc vĩ mô.

Theo các chuyên gia, thay vì tìm kiếm một tài sản an toàn tuyệt đối, nhà đầu tư cần chuyển sang tư duy quản trị rủi ro, đa dạng hóa danh mục và tái cân bằng định kỳ để thích ứng với bối cảnh mới.

Các lớp tài sản ngày càng biến động đồng pha

Ông Nguyễn Duy Anh, Giám đốc Quản lý Danh mục đầu tư, Công ty Quản lý Quỹ Vietcombank (VCBF) cho rằng, biến động là bản chất của mọi loại tài sản.

"Sẽ không có kênh đầu tư nào chỉ tăng giá mà không trải qua những nhịp điều chỉnh ngắn hạn, do đó nhà đầu tư cần chuẩn bị sẵn tâm lý cho điều này", ông nói.

Theo ông Duy Anh, việc thị trường ít rung lắc trong thời gian qua chủ yếu do môi trường lãi suất thấp kéo dài. Chi phí vốn rẻ khiến hầu hết các tài sản đầu tư và đầu cơ cùng tăng giá, che mờ các rủi ro tiềm ẩn. Tuy nhiên, nếu nhìn lại giai đoạn khủng hoảng tài chính 2008-2009 hay đại dịch Covid-19, thị trường từng trải qua những đợt biến động lớn hơn nhiều.

Hiện nay, khi định hướng điều hành lãi suất vẫn còn nhiều bất định, chịu tác động từ kinh tế Mỹ, căng thẳng Trung Đông và chiến tranh thương mại, thị trường trở nên nhạy cảm hơn với mọi thông tin. Chỉ cần Fed giữ nguyên hoặc tăng lãi suất thay vì cắt giảm cũng có thể khiến dòng tiền đảo chiều trên hầu hết các lớp tài sản.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Quang Đạt, Tổng Giám đốc Công ty CP Chứng khoán An Bình (ABS) cho rằng, đợt biến động hiện nay có bốn đặc điểm nổi bật. Theo đó, tốc độ phản ứng với thông tin đã nhanh hơn rất nhiều.

"Cổ phiếu, trái phiếu, dầu, vàng đều biến động mạnh gần như tức thời khi có tin chính sách. Riêng tháng 3/2026, biến động của cả cổ phiếu lẫn trái phiếu đều tăng vọt cùng lúc với vàng", ông Đạt cho biết.

Bên cạnh đó, tương quan giữa cổ phiếu và trái phiếu đã chuyển sang cùng chiều. Kênh trái phiếu vốn được xem là nơi trú ẩn nay cũng trở thành nguồn rủi ro khi lợi suất thực tăng.

Theo ông Đạt, dầu mỏ và năng lượng cũng đang trở thành biến số trung tâm. Những diễn biến tại Trung Đông, đặc biệt quanh eo biển Hormuz, tác động trực tiếp đến kỳ vọng lạm phát, lãi suất thực rồi lan sang thị trường vàng và chứng khoán. Không chỉ vậy, vàng, bạc và tiền mã hóa cũng đang có xu hướng biến động đồng pha, phản ánh việc nhà đầu tư xem đây là nhóm tài sản phòng thủ thay thế thay vì vận động độc lập như trước.

Biến động còn tiếp diễn nhưng xu hướng sẽ phân hóa

Dự báo về thời gian tới, ông Nguyễn Quang Đạt cho rằng, biến động sẽ còn tiếp diễn nhưng diễn biến giữa các nhóm tài sản sẽ phân hóa rõ hơn. Đối với vàng, các tổ chức tài chính lớn đang đưa ra những dự báo trái chiều. JP Morgan dự báo, giá vàng bình quân có thể đạt khoảng 6.000 USD/ounce vào cuối năm 2026, trong khi OCBC lại nghiêng về kịch bản giảm do lợi suất trái phiếu Mỹ tăng và đồng USD mạnh lên. Dù vậy, ông Đạt vẫn kỳ vọng vàng tiếp tục xu hướng tăng dài hạn nhờ nhu cầu giảm phụ thuộc vào USD của nhiều quốc gia.

Các kênh đầu tư triển vọng năm 2026

VOV.VN - Năm 2026, động lực tăng trưởng chính đến từ đầu tư công tiếp tục được đẩy mạnh và sự phục hồi rõ nét hơn của khu vực doanh nghiệp tư nhân. Đây là những yếu tố quan trọng giúp củng cố nền tảng sản xuất – kinh doanh và hỗ trợ cho thị trường chứng khoán. Bên cạnh đó, các kênh đầu tư khác cũng rất tiềm năng.

Đối với cổ phiếu và trái phiếu, yếu tố quyết định sẽ là tốc độ hạ nhiệt của lạm phát và định hướng điều hành của Fed. Nếu giá hàng hóa tiếp tục giảm như hiện nay, áp lực lạm phát có thể sớm hạ nhiệt, qua đó hỗ trợ tích cực cho hai nhóm tài sản trong 6 tháng cuối năm 2026.

Ở thị trường hàng hóa, ông Đạt cho rằng, giá dầu có thể quay lại trạng thái biến động bình thường như đầu năm 2026 và đi ngang trong nửa cuối năm, trong khi giá nông sản có thể tăng do thời tiết bất lợi ảnh hưởng đến sản lượng.

Đối với kênh tiết kiệm, ông Đạt dự báo, lãi suất huy động sẽ tiếp tục đi ngang hoặc giảm nhẹ quanh mặt bằng hiện nay khi các ngân hàng vẫn cần duy trì thanh khoản để hỗ trợ tăng trưởng tín dụng.

Ở góc độ dài hạn, ông Nguyễn Duy Anh cho rằng, biến động sẽ không phải là hiện tượng nhất thời mà sẽ tiếp tục là bản chất của thị trường trong bối cảnh thế giới còn nhiều bất định.

"Chúng ta đang đứng trước những ngã rẽ khó đoán định, từ căng thẳng địa chính trị toàn cầu cho đến sự thiếu rõ ràng trong chính sách điều hành của các ngân hàng trung ương. Thêm vào đó, những chính sách kinh tế và đối ngoại dưới nhiệm kỳ của Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng là một biến số lớn, có thể sẽ tiếp tục tạo ra những diễn biến mới trên thị trường tài chính", ông Duy Anh nhận định.

Chuyển từ chọn tài sản an toàn sang quản trị rủi ro

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh không còn tài sản nào hoàn toàn miễn nhiễm với biến động, nhà đầu tư cần thay đổi cách xây dựng danh mục.

Ông Nguyễn Quang Đạt cho rằng, nguyên tắc phân bổ nên chuyển từ "chọn đúng tài sản an toàn" sang "quản trị theo từng loại rủi ro". Thay vì chỉ xác định tỷ trọng cổ phiếu hay trái phiếu, nhà đầu tư cần đánh giá danh mục đã đủ khả năng phòng vệ trước các rủi ro như lạm phát, địa chính trị hay thanh khoản hay chưa.

“Không nên dồn toàn bộ phần an toàn vào một kênh duy nhất. Kể cả vàng hay tiết kiệm cũng nên chỉ là một phần của lớp phòng thủ, không phải toàn bộ. Nên ưu tiên kỳ hạn ngắn hơn ở phần thu nhập cố định trong giai đoạn lãi suất còn nhiều bất định, để giảm độ nhạy với biến động lợi suất”, ông Đạt khuyến nghị.

Ngoài ra, nhà đầu tư cũng cần duy trì một phần thanh khoản dự phòng để tránh phải bán tài sản đúng thời điểm thị trường bất lợi - bài học từng xảy ra với không ít nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy cao.

Ở góc độ quản lý quỹ, ông Nguyễn Duy Anh cũng nhấn mạnh, đa dạng hóa vẫn là nguyên tắc cốt lõi để tối ưu hóa lợi nhuận và kiểm soát rủi ro.

"Để quản trị rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận, nhà đầu tư cần phân bổ nguồn vốn vào các lớp tài sản khác nhau nhằm đạt được tỷ lệ đa dạng hóa tốt nhất. Hơn thế nữa, chìa khóa để bảo vệ thành quả chính là kỷ luật tái cân bằng danh mục định kỳ", ông nói.

Ông lấy ví dụ, nếu ban đầu nhà đầu tư phân bổ 10% danh mục vào vàng nhưng sau một thời gian giá vàng tăng mạnh khiến tỷ trọng lên tới 25%, việc cần làm là chốt lời một phần để đưa tỷ trọng trở lại 10%. Phần vốn thu được sẽ được tái phân bổ sang các tài sản đang có mức định giá hấp dẫn hơn và sở hữu dư địa tăng trưởng dài hạn.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh thị trường ngày càng nhiều biến số, quản trị danh mục không còn là câu chuyện tìm kiếm một "nơi trú ẩn" tuyệt đối mà là quá trình chủ động phân tán rủi ro, đa dạng hóa tài sản và tái cân bằng danh mục theo diễn biến thị trường. Đây sẽ là chìa khóa giúp nhà đầu tư vừa bảo toàn tài sản, vừa tối ưu hóa lợi nhuận trong giai đoạn nhiều biến động phía trước.