Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam quý I/2026 ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng hơn 23%, đạt gần 250 tỷ USD so với cùng kỳ. Trong đó, Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với tổng giá trị xuất khẩu đạt 37,85 tỷ USD, tăng 21,3%.

Điều đáng nói là kim ngạch xuất khẩu vào Mỹ tăng lại tỷ lệ thuận với các vụ việc điều tra phòng vệ thương mại. Trong danh sách các thị trường khởi xướng điều tra phòng vệ thương mại, Mỹ tiếp tục đứng đầu về mức độ khắt khe và tần suất giám sát, bởi không chỉ tập trung vào các vụ kiện chống bán phá giá truyền thống, còn mở rộng đáng kể sang các biện pháp chống lẩn tránh, gian lận xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp…

Số liệu từ Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) cho thấy, tính đến nay Mỹ đã tiến hành điều tra 35 vụ việc chống bán phá giá, 16 vụ việc chống trợ cấp, 23 vụ việc chống lẩn tránh thuế phòng vệ thương mại và 3 vụ việc tự vệ đối với các DN Việt Nam.

Thừa nhận điều này, ông Đỗ Ngọc Hưng, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Mỹ cho biết, nhờ quy mô lớn, sức mua cao và khả năng hấp thụ hàng hóa mạnh mẽ, Mỹ hiện là thị trường có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Việt Nam. Song đây cũng là thị trường có mức độ cạnh tranh khốc liệt nhất với các tiêu chuẩn chính sách thay đổi nhanh chóng.

Đơn cử như mới đây, Bộ Thương mại Mỹ (DOC) đã ban hành kết luận sơ bộ vụ việc điều tra chống bán phá giá sản phẩm gỗ dán của Việt Nam, với mức thuế tạm thời lên tới hơn 100%. Nguyên nhân chính được đưa ra là do việc sử dụng giá trị thay thế từ bên ngoài - rào cản kỹ thuật gây nhiều khó khăn cho DN trong việc chứng minh chi phí sản xuất thực tế. Bên cạnh gỗ, các mặt hàng công nghiệp chế tạo, thép và nhôm cũng nằm trong tầm ngắm thường trực của điều tra bán phá giá.

“Điểm mới trong chiến lược kiểm soát thị trường của Mỹ năm 2026 là việc kết hợp linh hoạt giữa thuế quan và các công cụ thực thi phi thuế quan. Đáng chú ý nhất là Đạo luật chống lao động cưỡng bức (UFLPA). Dù số vụ việc liên quan đến Việt Nam có xu hướng giảm, nhưng yêu cầu về rà soát nhà cung cấp, chuẩn hóa chứng từ và minh bạch hóa nguồn gốc đầu vào đã trở thành điều kiện tiên quyết để giữ được đơn hàng”, ông Hưng lưu ý.

Đối với lĩnh vực thủy sản, dù có những điểm sáng khi ngành tôm và cá tra Việt Nam đã xử lý thành công một số vụ kiện, duy trì được mức thuế thấp để bảo tồn lợi thế cạnh tranh. Song DN Việt Nam không chỉ đối mặt với các đợt rà soát hành chính thuế chống bán phá giá, còn phải vượt qua các quy định về chống khai thác bất hợp pháp (IUU), truy xuất nguồn gốc hải sản nhập khẩu và Đạo luật Bảo vệ thú biển...

Quan tâm chính sách thị trường

Trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu chủ lực gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại, ông Đỗ Ngọc Hưng cho rằng, vấn đề hiện nay không chỉ là làm sao để “vào được thị trường”, còn là làm thế nào để “duy trì thị trường” và “mở rộng thị phần” một cách bền vững.

Để làm được điều này, theo ông Hưng, các DN cần sớm xây dựng kế hoạch cũng như chủ động theo dõi diễn biến chính sách về thuế, hải quan và các tiêu chuẩn môi trường để có phương án ứng phó từ xa. Hoạt động xúc tiến thương mại cần gắn liền với quản trị rủi ro. Chuyển từ việc chỉ tìm kiếm đơn hàng sang việc nghiên cứu sâu về thông tin thị trường và chính sách. Riêng đối với các hoạt động hội chợ, triển lãm cần được chuẩn bị kỹ lưỡng về mục tiêu và khả năng theo đuổi đơn hàng hậu sự kiện.

Đặc biệt trong cán cân thương mại, để thúc đẩy quan hệ kinh tế song phương theo hướng hài hòa, Việt Nam cần tăng cường nhập khẩu các nguyên phụ liệu, máy móc thiết bị công nghệ cao từ Mỹ để phục vụ sản xuất trong nước.

“DN cần coi đầu tư hệ thống quản trị nội bộ là yếu tố cốt lõi. Cụ thể bằng việc số hóa dữ liệu nguyên liệu, hồ sơ xuất xứ và tuân thủ các tiêu chuẩn lao động, môi trường để sẵn sàng cung cấp bộ hồ sơ phản hồi khi bị điều tra. Đồng thời, cơ quan quản lý cần tăng cường cảnh báo sớm bằng việc cung cấp thông tin chuyên sâu, cảnh báo các thay đổi kỹ thuật mới cho DN xuất khẩu thông qua hệ thống dữ liệu và tọa đàm trực tuyến”, ông Hưng đề xuất.

Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Mỹ cũng cho biết, sẽ tiếp tục theo dõi sát tình hình, chủ động cập nhật thông tin và phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành, địa phương, Hiệp hội và DN nhằm góp phần duy trì, củng cố và mở rộng thị phần hàng hóa Việt Nam tại thị trường Mỹ.

Số lượng gia tăng các vụ việc phòng vệ thương mại không còn là hiện tượng nhất thời, đã trở thành một đặc điểm mang tính cấu trúc của nền thương mại hiện đại. Khi quy mô xuất khẩu tăng nhanh, các quốc gia nhập khẩu có xu hướng sử dụng các công cụ phòng vệ thương mại như một lá chắn để bảo hộ sản xuất trong nước.

Ông Chu Thắng Trung, Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) cho rằng, để nâng cao hiệu quả công tác phòng vệ thương mại tại thị trường Mỹ, cộng đồng DN cần nâng cấp hệ thống cảnh báo sớm, trong đó tích hợp dữ liệu từ các hãng tin kinh tế lớn và dữ liệu hải quan quốc tế để dự báo chính xác hơn các xu hướng điều tra “chùm”, hoặc điều tra lẩn tránh thuế. Ngoài ra, các DN cần phát triển đội ngũ chuyên gia, chuyên sâu về luật thương mại quốc tế và kỹ năng bóc tách chi phí sản xuất theo tiêu chuẩn của Mỹ.

Dù khó khăn đến mấy, Mỹ vẫn là thị trường trọng điểm của ngành dệt may Việt Nam

VOV.VN - Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas) Vũ Đức Giang cho rằng, dù khó khăn đến mấy thì Mỹ vẫn là thị trường trọng điểm của ngành dệt may. Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp đã bắt đầu sản xuất các đơn hàng lớn, giá trị cao vào thị trường Trung Quốc.