Ai cũng có thể trở thành thiên thần nếu…

Thiên thần còn gọi là Thiên sứ, là những thực thể ở trên cao, được tìm thấy trong nhiều tôn giáo. Hình dạng của thiên thần trong Kinh Thánh Hebrew thường xuất hiện trong hình dạng con người, và người ta thường không nhận ra thiên thần.

Là những thực thể siêu nhiên, có thể mang hình dạng loài người, thích ứng với sứ mạng thực thi, thiên thần thường được tin là có quyền năng, khôn ngoan và thấu suốt mọi điều trên đất, sáng suốt trong phán đoán, thánh khiết mặc dù là không phải không thể sa ngã. (Thi thiên 103. 20; 2Samuel 14. 17, 20; 19. 27; Zechariah 14. 5; Job 4. 18; 25. 2).

Một quan niệm khác về “Thiên thần” trong các tác phẩm hội họa hiện đại của hai anh em, kiến trúc sư - họa sĩ Johann Pfeiler và Alois Pfeiler mà chúng tôi muốn đề cập sau đây khá dị biệt. Triển lãm tranh gồm 40 bức ký họa bằng chì và màu nước mang tên “Vẻ đẹp trừu tượng của người phụ nữ” của họa sĩ Johann Pfeiler và Alois Pfeiler là món quà đặc biệt tặng con người. Hiện các tác phẩm đang được trưng bày tại trường Đại học Hà Nội.

Một số bức ký họa của kiến trúc sư - họa sĩ Johann Pfeiler

Nghệ sĩ Alois Pfeiler “Những ý nghĩ mang tính hình tượng”.

Trong các tác phẩm của ông, câu hỏi về nghệ thuật không phải là điều cơ bản. Thực ra, đó đơn giản chỉ là các bức tranh được hình thành trong quá trình làm việc, cộng với sự  giúp đỡ của chất liệu.

Với Alois Pfeiler, vẽ tranh là nhu cầu tự thân. “Cái thực” tồn tại trong “vô thực” và “hư vô” là điều cuốn hút ông. Đó là phép ẩn dụ về thế giới tranh “đẹp” và “hoàn mĩ”. Đó cũng là sự kiếm tìm “sự chân thật” và “cốt lõi”. Alois Pfeiler luôn cố gắng sáng tác vừa chân thực, vừa tự nhiên giống như Paul Klee với phương châm “Không mô phỏng theo thiên nhiên mà như đang hòa trong thiên nhiên…”.

Alois Pfeiler muốn tìm kiếm các giải pháp hình tượng, biểu đạt cá nhân, sự chân thật và đưa chúng vào tranh. Kinh nghiệm thực tế đã tạo ra các bức tranh của Alois Pfeiler, chúng có thể được lý giải theo các cách khác nhau và cũng có thể tạo cho người xem cái nhìn khác. Chúng là chúng và là các bức tranh. Hãy xem, hãy cảm nhận và có thể sẽ hiểu !.

“Những thiên thần nhảy múa” trong tranh của họa sĩ Johann Pfeiler

Thành tố căn bản trong tranh của ông là cơ thể con người, đặc biệt là người phụ nữ. Sự dịch chuyển tự do, những luật động cơ thể luôn tiến lên phía trước theo một vũ điệu bồng bềnh trong không trung. Vẻ đẹp hình thể người có thể “uốn” lượn một cách hoàn hảo và được lý tưởng hóa mà không giống bất kì hình ảnh thực tế nào, không gây đau đớn… đã tạo nên phong cách ấn tượng riêng của tác giả. Cơ thể người luôn là tâm điểm của sáng tác và tỏa sáng, ngay cả trong ý nghĩ dung tục.

Có thể nói các tác phẩm của Johann là sự kế thừa và phát triển trường  phái nghệ thuật ấn tượng của họa sĩ người Pháp Edgar Degas, người trước đây không muốn biểu đạt thế giới thực của các nữ nghệ sĩ múa và các nữ nghệ sĩ xiếc, mà thể hiện thực tế bằng cái nhìn hoàn toàn cá nhân.

Sự ngẫu hứng nhẹ nhành và táo bạo là chủ đề xuyên suốt các bức họa này. Tranh của Johann không gợi cảm thể xác mà thể hiện cảm xúc tinh tế về hình thể của người phụ nữ được họa sĩ vẽ  lên mà không phải là chụp. Các tác phẩm của ông chứa đựng nhiều cảm xúc và mang tính trí tuệ sâu sắc. Không chỉ bản thân tác giả mà cả nhân vật – những nữ nghệ sĩ múa được thể hiện trong các tác phẩm cho thấy sự điêu luyện và chính xác, đòi hỏi tính trí tuệ cao.

Ai cũng có thể trở thành Thiên thần nếu…

PV: Thấu suốt các tác phẩm ký họa bằng chì của ông, tôi giật mình nhận ra “Thiên thần” không ở đâu xa?

Johann Pfeiler: Người đời thường quan niệm trong mỗi con người đều tồn tại một thiên thần và một ác quỷ, tôi say mê ngắm con người (đặc biệt là phụ nữ) khi họ lao động và sáng tạo, tôi mới chiêm ngẫm ra: “Thiên thần là người có ý chí, nghị lực, trí tuệ quyết tâm vượt thoát cuộc sống để kiếm tìm, để đi đến cái đẹp”.

PV: Vì thế mà ông cho rằng chúng ta, (đặc biệt là phụ nữ) ai cũng có thể trở thành thiên thần?

Johann Pfeiler: Đúng vậy, chúng ta không cần phải lên trời cao mới tìm thấy Thiên thần, mà Thiên thần ở ngay trên mặt đất, quanh đây, rất gần. Nếu chăm chỉ lao động, quyết tâm vượt lên cuộc sống thì bạn đã trở thành một Thiên thần rồi đấy. Vì thế, bất kỳ ai trong chúng ta cũng có thể trở thành Thiên thần.

PV: Trong tranh ông là những cơ thể phụ nữ săn chắc, khi thì mảnh mai như hạc, lúc nhẹ liệng như chim, khi lại mạnh mẽ, kiêu hãnh như những chú nhân mã, còn những đứt giãn gân cơ, co giật cơ thể được hiện ra ở phía sau của những bức tranh ?.

Johann Pfeiler: Tôi ngưỡng mộ con người khi họ cật lực lao động, đặc biệt trong các bộ môn lao động nghệ thuật hình thể đòi hỏi cả sức mạnh, sự dẻo dai, nghị lực và trí tuệ… như múa balet. Những đau đớn của họ được tái hiện trong tâm khảm tôi, để tôi biến tấu thành những đường vút căng của gió, những chuyển động cơ thể liên hồi, tiến về phía trước mà người xem không thể nhận ra những đau đớn ấy. Họ chỉ kịp nhận ra những vẻ đẹp mạnh mẽ, săn chắc, tự tin và kiêu hãnh của người phụ nữ đang vươn tới khát vọng tự do, vươn tới chân trời mà họ muốn làm chủ.

Những thiên thần - những nghệ sĩ múa trong tranh tôi đã chỉ để lại những thước phim lao động nghệ thuật tuyệt đẹp, không dễ gì ai cũng có thể nhận ra những đau đớn thể xác mà họ đã phải vượt qua trong quá trình lao động nghệ thuật. Sức mạnh của những Thiên thần ấy là sức mạnh đan quyện giữa thể xác và linh hồn, giữa cảm xúc và trí tuệ.

PV: Tranh của ông nếu đặt cạnh một số tranh của các họa sĩ châu Á, sẽ rõ ràng như màu trắng và màu đen, công chúng châu Á dễ “sốc” rồi nhận ra bản thân phải trở thành người biết thẩm thấu nghệ thuật quá sức tự do, quá sức sáng tạo.

Johann Pfeiler: Những phụ nữ - những Thiên thần trong tranh tôi, họ tự hào về đường nét cơ thể họ, ngay cả những chỗ “bí mật” (mà ai cũng biết ấy), những tưởng đặt nó vào tranh là dung tục nhưng đó là một vẻ đẹp đáng tự hào. Vẻ đẹp của sự tự do, vượt thoát ngay chính bản thể bị ràng buộc, tù túng bởi cuộc sống. Vẻ đẹp của con người là vẻ đẹp tổng hòa quan hệ giữa họ với thế giới và vũ trụ.

PV: Xin cảm ơn họa sĩ!