“Đường cái quan” của Bùi Quang Đạt

Sách vừa được xuất bản và phát hành tháng 5/2010.

Qua Đường cái quan, tác giả đã cho người đọc một cái nhìn chân thực bối cảnh kinh tế của những quốc gia mà nền tảng công nghiệp không phát triển, thu nhập đầu người quá khiêm tốn so với sự gia tăng dân số. Tác giả không mổ xẻ bối cảnh kinh tế mỗi quốc gia mà ông đã dừng chân, nhưng với kiến thức của một chuyên gia kinh tế, ông đã có những ý kiến riêng về từng thời kỳ từ khía cạnh đời thường rất gần gũi với người đọc.

Bùi Quang Đạt trong Đường cái quan là nhân vật luôn tự hoàn thiện mình trong công việc nhưng không kém phần lãng mạn trên trường đời, một thứ lãng mạn thường tình mà gã đàn ông nào không thế thì không phải phái mày râu. Cái sự lãng mạn được ông kể một cách hóm hỉnh, nhiều khi khiến người đọc phải cười rung người.

Mỗi mảnh đời đủ mọi quốc tịch mà ông đã gặp trên những nẻo đường xa là một câu chuyện đáng nhớ. Ông đã gặp một bà già Việt Nam ở Niamey, vì không có thông tin gì về sự thay đổi lối ăn mặc ở quê nhà nên gần một đời vẫn răng đen, áo vải the nâu tứ thân. Khi qua Lào làm tư vấn kỹ thuật cho Chính phủ, ông thú vị thấy các cán bộ cao cấp đều nói được tiếng Việt, vì hầu hết họ tốt nghiệp Trường Nguyễn Ái Quốc tại Hà Nội.

Sinh năm 1949 tại Hà Nội, năm 1974 Bùi Quang Đạt tốt nghiệp Tiến sĩ Kinh tế tại Đại học Sorbonne (Pháp) và John Hopkins (Mỹ). Ông từng giảng dạy môn kinh tế – tài chính trong các trường Đại học ở Châu Phi, Bắc Mỹ; được các tổ chức quốc tế như Liên Hiệp Quốc, Ngân hàng Phát triển Châu Á, Ngân hàng Thế giới mời làm tư vấn cho các quốc gia ở Châu Á, Nam Mỹ và Châu Phi; lập nhiều bản phúc trình và khảo luận các vấn đề phát triển kinh tế ở các nước chậm phát triển.

Gần nửa đời người là chuyên viên kinh tế cấp cao quốc tế, đã từng đặt chân tới các nước Châu Âu, Châu Á, bờ biển Ngà của Cộng hòa Côte d’Ivoire, Mã Đảo, Liberia, Mali, Monrovia, Timbuktu, Bamako, Niger, Cộng hòa Zaire của người lùn Pygmée, Kenya, đảo Seychelles – Commores – Mauritius v v… Dù tiếp xúc với các nguyên thủ quốc gia, các tù trưởng của các sắc tộc Châu Phi hay một người bình thường tình cờ gặp, ông luôn thể hiện cho người đối diện dễ nhận ra cái chân thực của mình.

Đi nhiều, làm việc nhiều, tiếp xúc nhiều, Bùi Quang Đạt có sức chịu đựng phi thường và một “thần kinh thép”. Nước da nhuộm màu nắng gió, mái tóc hơi gợn sóng, hình thái phong nhã, ánh mắt thông minh và thẳng thắn.

Những năm tháng ở xứ người với một nửa con tim (nửa kia ở đất Mỹ), ông đã có nhiều thời gian một mình một bóng ngẫm về nghiệp, về đời, về bối cảnh xung quanh mình đang sống. Không khỏi khắc khoải thương nhớ quê nhà, nơi ông coi là đất Tịnh, là nơi cho ông cái Tâm. Ông không bao giờ quên mình là người Việt.

Vốn yêu nghệ thuật, ông đã phối hợp với Hãng Senafilm ở TP Hồ Chí Minh sản xuất bộ phim truyện video Những chiếc lá thời gian. Bộ phim khi tham gia Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 15 tại Nam Định năm 2007, được Ban giám khảo trao giải cho kịch bản (do ông là đồng tác giả) và giải âm nhạc (nhạc sĩ Bảo Phúc).

Đường cái quan của Bùi Quang Đạt là tập hồi ký nhưng có chiều sâu văn học trong mỗi chương, có cả chất báo chí. Sự hấp dẫn của cuốn sách là ở phong cách viết tả thực gần gũi, hấp dẫn người đọc bởi dường như bất cứ ai cũng có thể rút được kinh nghiệm gì đó thú vị trong Đường cái quan./.