Facebook của người nổi tiếng đang bị lợi dụng?

Thời gian gần đây, thông tin, hình ảnh trên facebook người nổi tiếng như một kênh thông tin để phóng viên khai thác và viết thành tin bài. Tuy nhiên, cũng có không ít ý kiến của người nổi tiếng cho rằng họ bị làm phiền bởi những hành động này. Vậy ai đang lợi dụng ai? Người nổi tiếng hay báo chí?

“Mốt” săn tin qua trang cá nhân

Việc sử dụng những hình ảnh, hay chụp lại những đoạn hội thoại, những dòng trạng thái của người nổi tiếng để dựng thành bài viết trên báo đã không còn quá xa lạ với độc giả, đặc biệt là độc giả của báo mạng. Một số phóng viên đã coi những trang facebook cá nhân của người nổi tiếng như một kênh thông tin hữu ích để khai thác tin bài, mà không cần tốn quá nhiều công sức đi thực tế hay phỏng vấn.

Chỉ cần ngồi tại bàn làm việc với một chiếc máy tính cá nhân, các phóng viên “thời @” đã có thể cho ra ngay một bài viết với những hình ảnh được sao chép hay chụp lại cực kì nhanh chóng. Ngay lập tức, những câu chuyện tưởng chừng như chỉ mang tính chất cá nhân của ngưởi nổi tiếng sẽ được tung ra thành chuyện của “công chúng” chỉ trong vài giây với tốc độ lan tỏa chóng mặt của các trang mạng xã hội.

Việc được quảng bá một cách rộng rãi tên tuổi của mình, chắc hẳn là những điều mà bất cứ người nổi tiếng nào cũng muốn, tuy nhiên không phải là trong mọi trường hợp. Có những lúc hành động “truyền thông” này khiến không ít người cảm thấy khó chịu, thậm chí là bị xâm phạm quyền cá nhân. Điển hình gần đây nhất là câu chuyện của nữ ca sĩ Pha Lê.

Ca sỹ Pha Lê (ảnh: Việt Nguyễn)

Pha Lê cho rằng, mình là nạn nhân của “mốt săn tin thời @”. Khi những hình ảnh của cô và bạn trai đăng tải trên trang facebook cá nhân thì ngay lập tức một số trang báo mạng đã sử dụng nó để thực hiện bài viết. Ngay sau khi phát hiện, Pha Lê đã phản ứng khá dữ dội để có thể hủy bài viết kia.

Mọi chuyện có lẽ sẽ chỉ dừng lại ở đó, tuy nhiên, trong một phút nóng nảy Pha Lê đã đăng tải những lời lẽ không đẹp trên trang cá nhân của mình, và tiếp tục lại là những bài viết đánh giá về thái độ của Pha Lê nhanh chóng ra đời, với bằng cớ là tấm hình chụp lại đoạn trạng thái cá nhân cô đăng tải. Đây chỉ là một trong những chuyện điển hình về những vụ lùm xùm của báo mạng và người nổi tiếng qua việc khai thác trang cá nhân. Vậy câu hỏi đặt ra là trong chuyện này, ai đúng? Ai sai?

Người nổi tiếng nói gì?

Pha Lê cho rằng, việc công khai (public) trang facebook cá nhân là sự thiện chí của nghệ sĩ với phần đông người hâm mộ. Những hình ảnh cá nhân được đăng tải lên là một chuyện quá bình thường, nhưng một khi những hình ảnh hoặc thông tin cá nhân được đưa lên mặt báo lại là một việc hoàn toàn khác.

“Những hình ảnh riêng tư bị lấy đăng tải khắp nơi khiến cho cuộc sống của tôi bị ảnh hưởng trực tiếp” - Pha Lê than thở. Nếu muốn đăng tải những thông tin cá nhân của bất kỳ ai cũng cần có sự xin phép vì đây là quyền và sự tôn trọng cá nhân. Đôi khi có những thứ chỉ đơn giản là tâm sự chứ không phải là chủ đề để bất cứ ai cũng có thể đem ra bình luận.

Khi được hỏi đánh giá như thế nào về “mốt” săn tin “thời @” của báo chí, ca sĩ trẻ Trung Quân lại có những ý kiến rất cởi mở. Anh cho rằng: “Với Trung Quân thì việc chụp lại màn hình facebook của nghệ sĩ để thực làm tin bài là một việc hết sức bình thường ở nước ngoài, thậm chí các nghệ sĩ nước ngoài còn khuyến khích việc này, đơn giản vì đây là một hình thức truyền thông vô cùng hữu ích. Nhưng ở Việt Nam, có lẽ các nghệ sĩ chưa hẳn đã quen với việc này, thậm chí không ít người cảm thấy khó chịu khi bị soi mói vào đời tư”.

Phóng viên nói gì?

Trái ngược với ý kiến của những người nổi tiếng, rất nhiều phóng viên cho rằng, hình thức sản xuất tin bài dựa trên những trạng thái cá nhân của người nổi tiếng thông qua facebook là một việc hết sức bình thường, bởi lẽ, đây là một hình thức đã được áp dụng từ lâu trong báo chí thế giới, đặc biệt là giới showbiz.

Thông tin diễn viên Minh Tiệp bị gãy chân do ngã ngựa được báo chí đưa tin từ facebook của vợ anh

Nghệ sĩ nước ngoài luôn coi những trang cá nhân mạng như Twitter, My Space hay Facebook để chia sẻ, thậm chí là quảng bá hình ảnh cá nhân của mình. Họ không quá bận tâm về việc báo chí có sử dụng những thông tin cá nhân mình đăng tải để làm gì hay không, bởi lẽ đó là một hình thức lan tỏa sự nổi tiếng của mình một cách đơn giản nhất.

Các phóng viên báo mạng cũng cho rằng, sẽ không có một tòa soạn nào khuyến khích việc khai thác thông tin không thực tế bằng việc “lướt facebook” để sản xuất tin bài. Nhưng, nói đi cũng phải nói lại, nếu đã chấp nhận công khai trang cá nhân đồng nghĩa với việc phải chấp nhận việc “bị khai thác” thông tin cá nhân. Đặc biệt là “người của công chúng” cũng cần suy nghĩ thật kĩ về những hành động hay bất cứ phát ngôn nào của mình trên trang cá nhân. Nếu không cẩn thận, bất cứ thông tin nhạy cảm nào cũng dễ dàng bị chia sẻ và đem ra làm chủ đề bàn tán của những nhóm người trên cộng đồng mạng chứ không chỉ riêng báo chí.

Cũng có ý kiến cho rằng, việc khai thác những thông tin mang tính chất cá nhân của người nổi tiếng cũng cần được sự chấp thuận và đồng ý của cả hai phía chứ không phải cứ “công khai” là muốn làm gì cũng được.

Kết

Facebook hay bất cứ trang mạng xã hội nào cũng là nơi để chia sẻ những trạng thái cá nhân của mọi người, việc sử dụng nó ra sao là tùy theo cách của mỗi người. Với những “người của công chúng” lại càng phải cẩn trọng hơn trong việc tham gia mạng xã hội. Bởi lẽ, trang cá nhân chính là nơi người nổi tiếng "phát ngôn" trước công chúng, thường xuyên được công chúng chú ý và theo dõi đông đảo. Chính vì vậy, họ phải thận trọng với bất cứ hành động, lời nói, hình ảnh nào khi đưa lên trên mạng xã hội.

Ngược lại, việc các phóng viên khai thác, sử dụng tin tức từ các trang mạng cũng cần tính toán và phải được sự đồng ý của chủ nhân, không phải chỉ dựa vào tính công khai của mạng xã hội để thực hiện mục đích của mình. Điều này đôi khi vô tình sẽ trở thành những “tai nạn” không đáng có cho người nổi tiếng. Thiết nghĩ, cần có một sự quản lí chặt chẽ và rõ ràng hơn về việc khai thác và quản lí sử dụng các trang mạng xã hội ở Việt Nam hiện nay để tránh đi những sự việc lùm xùm không đáng có./.