Khi sân chơi âm nhạc trở thành công cụ quảng cáo

• Chung kết Đồ Rê Mí 2012: Các ca sỹ nhí sẽ hát live toàn bộ
• Khởi động cuộc thi Hoa khôi Thể thao Việt Nam 2012
• Lộ diện 16 thí sinh tài năng của Ngôi nhà âm nhạc

Nghe đối thoại với Nhạc sĩ, NSƯT Lương Nguyên; Nhạc sĩ, nhà báo Thụy Kha; Nhạc sĩ Lương Minh, trưởng phòng ca nhạc VTV3; Anh Nguyễn Minh Đức, giám đốc công ty sản xuất băng đĩa MFC – Media Film

Trong những năm gần đây, một trong những hoạt động âm nhạc mang tính giải trí thưởng thức đang thu hút sự quan tâm, yêu thích của đại đa số công chúng; đó là các sân chơi âm nhạc trên sóng phát thanh và truyền hình. Các sân chơi âm nhạc ra đời đã đáp ứng nhu cầu của bạn yêu nhạc, muốn có một sân chơi lành mạnh để họ được tham gia và thể hiện khả năng của mình. Thêm vào đó, sân chơi âm nhạc là một hoạt động mang tính xã hội cao, góp phần làm phong phú, sôi động cho đời sống âm nhạc trong cả nước.

Trên thực tế, những khung chương trình của các sân chơi âm nhạc không nhiều. Chính vì vậy, để thu hút được sự quan tâm và tham gia của đông đảo quần chúng, các đài truyền hình Việt Nam gần đây mua bản quyền của rất nhiều các chương trình của nước ngoài.

Sân chơi VietNam got Talent

Chúng ta có VietNam’s Got Talent (Tìm kiếm tài năng Việt), VietNam Idol (Thần tượng Việt) hay sắp tới đây là chương trình The Voice (Giọng hát Việt). Để có thể có được bản quyền các chương trình đó, Đài truyền hình phải bỏ ra một khoản tiền kha khá. Còn, với các sân chơi mang tầm cỡ nhỏ hơn, yếu tố tài trợ đã trở thành tiên quyết cho việc hình thành bất kỳ sân chơi nào.

Theo nhạc sĩ Thụy Kha, sẽ chẳng có bất kỳ một quốc gia nào dùng tiền thuế của dân để tạo ra các sân chơi âm nhạc và nguồn tài trợ là thứ không thể thiếu. Nếu nhìn một cách khách quan, yếu tố thương mại đang tác động đến các sân chơi âm nhạc theo cả 2 chiều: tốt và xấu.

Một mặt, sự chi phối của các nhà tài trợ hay việc mượn âm nhạc như hình thức quảng cáo sản phẩm, đã đẩy âm nhạc xuống hàng thứ yếu trong những cuộc chơi như thế. Và một sân chơi ca nhạc đôi khi biến thành một sân chơi quảng cáo. Việc để các yếu tố nằm ngoài âm nhạc chen vào quá nhiều như thế dẫn đến, một lúc nào đó, người yêu nhạc sẽ cảm thấy mình không được tôn trọng.

Vì có tài trợ, những cuộc thi hát “mọc” ra quá nhiều, đến mức thành nhàm. Đó là chưa kể những tiêu cực trong thi cử. Có thể do thúc ép của nhà tài trợ mà những người dù không có tài năng nhưng vẫn được điểm cao, giải cao là điều chúng ta đã từng thấy.

Cách đây vài năm ở Đài Truyền hình TP.HCM, rất ồn ào vụ tai tiếng về người được giải nhất của cuộc thi Tiếng hát truyền hình. Có người đã bị loại ở vòng ngoài nhưng lại có mặt ở vòng trong. Rồi việc xuất hiện các tin đồn bỏ ra hàng nghìn USD để mua giải nọ giải kia… Nhưng, người nhận giải thì vẫn có giải; và thí sinh bị loại thì vẫn ấm ức ra về mà chẳng thể kiện cáo được gì.

Hiện nay, trên truyền hình Việt Nam, các sân chơi về âm nhạc rất nhiều, đa dạng và đa cấp độ. Lứa tuổi thiếu nhi thì có chương trình “Đồ Rê Mi”; học sinh phổ thông trung học thì có “Tuổi đời mênh mông”; sinh viên thì có sân chơi “Nhịp điệu trẻ”; ngưỡng lớn tuổi hơn thì có những chương trình như “Tiếng thời gian”… Các sân chơi này có tuổi thọ tương đối dài so với các chương trình truyền hình khác và không có mấy sự đổi khác về nội dung cũng như thể lệ cuộc thi. Dẫn đến, đôi khi, các sân chơi buộc phải tạo ra một sự cố nào đó để gây chú ý trở lại.

Sân chơi Đồ Rê Mi dành cho các em thiếu nhi

Sự cố có thể từ thí sinh, hoặc cũng có thể từ ban giám khảo. Có thể nhầm điểm, nhầm thí sinh, trộn lẫn thí sinh giữa các vòng thi, chấm điểm cao cho những người không có tài năng và loại bỏ những tài năng thực sự… Điều đó đều nhằm tạo ra sự bất ngờ, kịch tính và thu hút lại được sự quan tâm của dư luận cũng như các phương tiện truyền thông đại chúng; cho dù, danh tiếng của sân chơi đã bị hủy hoại.

Tuy nhiên, nếu nhìn mặt tốt của vấn đề thì, yếu tố thương mại cũng sẽ giúp các sân chơi âm nhạc được quảng bá rộng rãi hơn, thu hút được nhiều người tham gia và có tiềm lực để tạo ra một sân chơi có chất lượng tốt.

Hoạt động nổi bật nhất như sân chơi VietNam Idol, một cuộc thi hát mà rất nhiều cho rằng nhảm nhí; nhưng nếu để ý một chút thì cái chốt cuối cùng vẫn là tìm ra người hát hay. Những người đến vòng cuối đều là những người hát giỏi, còn những người bị loại đã làm tốt nhiệm vụ của họ là làm vui cho người xem truyền hình. Qua đó, những nghệ sĩ hoạt động âm nhạc có thể nhận ra khán giả bây giờ đang thích loại nhạc nào, dòng nhạc nào… Và ta có thể có được cái nhìn chính xác về sự vận hành của đời sống âm nhạc qua sân chơi như thế.

Sân chơi VietNam Idol mùa giải thứ 3

Năm nào chúng ta cũng chứng kiến các cuộc thi hát, các cấp độ khác nhau, từ nhỏ đến lớn, từ đài địa phương đến trung ương. Không bao giờ thiếu người dự thi. Dù có tổ chức bao nhiêu cuộc thi thì vẫn có người thi. Đó là hoạt động sôi nổi nhất và là bề nổi của đời sống âm nhạc. Người ta nhìn mật độ các cuộc thi và số người đi thi để thấy rằng đời sống âm nhạc rất sôi động.

Khi xác định nó là sân chơi, thì đối tượng tham gia là những người thích chơi. Họ coi đó là cơ hội để thể hiện khả năng của mình với tinh thần vui chơi. Yếu tố “vui là chính” được đặt lên đầu. Rồi, từ những sân chơi đó, các thí sinh có thể quyết định có mạnh dạn đi theo con đường âm nhạc chuyên nghiệp hay không.

Qua thực tế chứng minh, từ các sân chơi âm nhạc đó đã có nhiều tài năng được khẳng định ở các sân chơi lớn hơn như Sao Mai, Sao Mai điểm hẹn hay một số chương trình như VietNam Idol, Tiếng hát truyền hình… Vì vậy, không thể nói rằng, các sân chơi âm nhạc hiện nay hoàn toàn chỉ là nhảm nhí và chủ yếu là để câu khách.

Chúng ta không thể phủ nhận những gì mà các sân chơi âm nhạc mang lại như một nhu cầu thiết yếu của đời sống văn hóa giải trí. Thế nhưng, phải làm sao để cân bằng được yếu tố thương mại và chất lượng thực sự của cuộc thi; đảm bảo được tính công bằng, công minh mà vẫn thu hút được nhiều khán giả thì đó là đích hướng đến cho sự phát triển của những sân chơi âm nhạc trong tương lai./.