“Nghèo” văn hóa giải trí trên truyền hình
Truyền bá văn hóa bằng những chương trình giải trí rẻ tiền còn nguy hiểm hơn là không truyền bá.
Chưa bao giờ trên các kênh truyền hình ở nước ta lại rộ lên nhiều chương trình giải trí như hiện nay. Công chúng đôi khi còn lúng túng không biết nên chọn kênh nào, xem chương trình giải trí nào. Số lượng nhiều như thế nhưng đáng tiếc là rất ít chương trình thực sự có chất lượng. Đa số chỉ hấp dẫn lúc quảng bá hay trong màn khởi đầu, còn sau đó để lại cho người xem một cảm giác nghèo nàn, nhạt nhẽo. Đáng buồn hơn nữa nếu như nhìn nhận rằng, đây chính là sự quảng bá phong cách, lối sống và những giá trị thiếu văn hóa.
Hầu hết các chương trình giải trí trên các kênh truyền hình đều phát sóng vào giờ vàng để thu hút đông đảo người xem, nhằm mục đích thu tiền từ quảng cáo và các dịch vụ giá trị gia tăng khác. Vì lí do văn hóa xin không nêu cụ thể tên chương trình giải trí nào phát trên kênh truyền hình nào là thiếu chuẩn mực văn hóa, bởi điều đó khán giả tự nhận thấy. Tuy nhiên, có một điểm chung là trong các chương trình đó thường có sự tham gia của các “ngôi sao” hay “những người của công chúng”. Vậy nên, đi cùng với sự bùng nổ các chương trình giải trí truyền hình là xu hướng xuất hiện nhan nhản các "ngôi sao" mà sự nổi tiếng có được từ tần suất diễn trên truyền hình nhiều hơn do tài năng thực sự. Chuyện khai thác tin nhắn của khán giả một cách vô tội vạ cũng là biểu hiện phổ biến trong các chương trình giải trí kiểu này.
Và còn nữa, đó là cách phát ngôn của những khách mời, nghệ sĩ tham gia chương trình, bao gồm cả ban giám khảo, đôi khi quá tự nhiên đến mức xúc phạm lẫn nhau và xúc phạm khán giả. Sự dễ dãi, tùy tiện này, cho dù là vô tình hay cố ý, đều làm mất đi vẻ đẹp của những giá trị văn hóa muốn chuyển tới công chúng thông qua hình thức giải trí. Nhiều trường hợp là phản văn hóa, vì những lời nói, cách ăn mặc và hành động của những người nổi tiếng tham gia chương trình đã khai thác cảm xúc nhất thời, kích động khoái cảm nhiều hơn là khơi gợi mỹ cảm ở người xem.
Vẫn biết là với chủ trương xã hội hóa nên phần lớn các kênh và các chương trình truyền hình giải trí hiện nay đều do các công ty truyền thông đầu tư sản xuất. Các đài truyền hình chỉ là “đối tác”, nên nội dung chương trình gần như phó mặc cho các công ty truyền thông. Nhưng vì là cơ quan báo chí tự chịu trách nhiệm với chương trình phát sóng, nên nhiều trường hợp các đài truyền hình địa phương đã bị “đối tác” lợi dụng để truyền bá những chương trình giải trí chưa được ngành chức năng cấp phép.
Chưa bàn đến khía cạnh luật pháp và an ninh văn hóa, chỉ cần thấy rằng, khi mà trên các kênh truyền hình xuất hiện ngày càng nhiều chương trình giải trí nhàn nhạt, tầm thường, thậm chí nhiều khi là bát nháo như vậy, thì đó chính là biểu hiện khá rõ về xu hướng xã hội không còn coi trọng giá trị văn hóa nữa. Nhưng theo các chuyên gia về văn hóa thì điều đó không quá khó hiểu. Bởi vì, giữ vị trí hàng đầu trong thang giá trị xã hội bây giờ là phải ở nhà sang trọng thế nào, nắm giữ bao nhiêu cổ phiếu, gửi ngân hàng bao nhiêu tiền, ăn sáng ở đâu, tiêu xài hàng hiệu gì,... Thậm chí, nhiều người còn nói, như thế mới là “tinh hoa” của xã hội.
Ai cũng hiểu, văn hóa không được truyền bá là văn hóa chết. Nhưng truyền bá văn hóa bằng những chương trình giải trí rẻ tiền mang đậm tính thương mại như vậy thì còn nguy hiểm hơn là không truyền bá. Vậy nên, cùng với mục tiêu kinh doanh, các sản phẩm truyền hình phải đáp ứng được nhu cầu về thông tin giải trí lành mạnh của công chúng. Đây là nhiệm vụ hàng đầu của các nhà đài.
Xu hướng tất yếu là công chúng tham gia ngày càng nhiều hơn, tích cực và chủ động hơn vào các chương trình giải trí trên truyền hình. Nhưng ở đây những người tham gia vì trình diễn trước công chúng nên cũng phải có chừng mực. Các bạn trẻ, giới nghệ sĩ, người mẫu không nên mượn đó làm nơi tự quảng bá hay để tạo ra scandal cho dễ nổi tiếng. Các phóng viên, nhà báo không xăm xoi quá sâu vào những người của công chúng, biết lựa chọn nói điều gì, không nói điều gì. Chỉ có như vậy, những giá trị thực của cuộc sống mới được tôn vinh và truyền bá có hiệu quả thông qua các chương trình giải trí trên truyền hình. Và cũng nhờ việc giữ gìn những giá trị văn hóa ấy, truyền hình mới có điều kiện thuận lợi để phát triển, giữ được ưu thế vốn có trong thời đại truyền thông đa phương tiện như hiện nay./.