Người giữ hồn văn hoá M’Nông

H’Plo lớn lên ở bon Sa Par, xã Thuận An huyện Đắk Min, tỉnh Đắk Nông. Từ nhỏ, cô bé H’Plo đã được tắm mình trong nhịp chiêng ngân vang của bố, giọng hát mượt mà du dương của mẹ. Cùng với sự đam mê âm nhạc lưu truyền trong dòng máu, lại có năng khiếu thiên bẩm nên từ nhỏ H’Plo đã thuộc nhiều làn điệu, bài hát, nhịp chiêng.

Những làn điệu dân ca nằm lòng từ thuở nhỏ không vơi đi mà cứ bồi tụ theo thời gian và biến thành hơi thở, lời nói, bước chân của H’Plo. Giờ đây khi cảm xúc một điều gì thì miệng bà H’Plo bật ra thành lời. Đó chính là lời của rất nhiều bài dân ca. Hát ở bon trong ngày hội lúa mới, hát ở huyện, ở tỉnh trong những kỳ liên hoan nghệ thuật, ở đâu khi bà H’Plo cất lên tiếng hát, người nghe cảm giác như được đắm mình trong dòng suối ngọt ngào. Bà H’Plo là một trong rất ít người ở huyện Đắc Min được Sở Văn hóa Thể thao và du lịch tỉnh Đắk Nông phong tặng danh hiệu Nghệ nhân dân gian.

Tâm sự về tình yêu với văn hoá dân tộc M’nông, bà H’Plo nói: “Tôi thích cồng chiêng cũng như dân ca dân vũ từ nhỏ, đến bây giờ tôi vẫn thích. Tôi không thể bỏ được những gì ông cha ta để lại do đó tôi theo đánh cồng chiêng và hát dân ca. Nhiều lúc gặp người trẻ, người già, bạn bè tôi cũng tâm sự làm gì thì làm nhưng bản sắc của dân tộc mình không nên mất đi, cố gắng gìn giữ để cho các thế hệ sau này”.

Sinh ra và lớn lên cùng các làn điệu dân ca cổ, nên không chỉ hát hay mà nghệ nhân H’Plo còn hiểu tường tận cái hay, cái đẹp của những bài chiêng, điệu hát cổ. Bà thường phân tích, lý giải, chia sẻ những cảm nhận này cho mọi người trong đội chiêng của bon, nhất là với lớp trẻ.

Y Krơnh, thành viên đội chiêng bon Sa Par là một trong những người được hưởng thụ những nét đẹp văn hoá truyền thống, nói:“Cô H’Plo rất có năng khiếu đánh cồng chiêng cũng như hát dân ca, dân vũ. Cô cũng rất giỏi trong việc sáng tác các bài hát. Cô thuộc rất nhiều bài hát của đồng bào M’nông. Khi sinh hoạt trong đội chiêng, H’Plo rất vui tính, chan hòa, sẵn sàng chỉ bảo cho mọi người”.

Nghệ nhân H’Plo còn là thành viên trong đội cồng chiêng và văn nghệ dân gian của huyện Đắc Min. H’Plo thường tham gia tại nhiều hội diễn nghệ thuật quần chúng do tỉnh và khu vực tổ chức. Với sự góp mặt của H’Plo, đội văn nghệ quần chúng Đắc Min luôn giành được những giải thưởng cao trong các cuộc biểu diễn. “Chị H’Plo là người rất tâm huyết với truyền thống văn hóa của dân tộc mình, thường xuyên tham gia các hội diễn như các lễ hội dân gian và tham gia các phong trào của tỉnh, huyện và Trung ương tổ chức. Đặc biệt, trong các ngày hội văn hóa, các lễ hội dân gian chị là một trong những nghệ nhân thu hái được nhiều kết quả rất tốt đẹp” - ông Phạm Như Thức, Trưởng Phòng Văn hóa Thông tin huyện Đắc Min nhận xét.

Càng yêu càng cảm nhận được cái hay cái đẹp của làn điệu dân ca cổ, nghệ nhân H’Plo càng quyết tâm truyền dạy cho lớp trẻ. Tâm sự với chúng tôi, nghệ nhân H’Plo cho rằng, gìn giữ tinh hoa văn hóa dân tộc, những vốn quí của cha ông là điều rất cần thiết, nhưng làm thế nào để lớp trẻ cũng hiểu và yêu các làn điệu dân ca mới là vấn đề quan trọng, khi mà ngày nay họ có nhiều cơ hội tiếp xúc với các loại hình nghệ thuật khác. Vì vậy, không chỉ hướng dẫn, truyền dạy cho các bạn trẻ những bài dân ca cổ, nghệ nhân H’Plo còn dành nhiều công sức sáng tác lời mới cho các làn điệu dân ca với mong muốn thổi vào những giá trị truyền thống những cái mới, mang hơi thở của thời đại để phù hợp với cuộc sống. Nói về những mong ước cháy bỏng này, nghệ nhân H’Plo cho biết: “Tôi muốn sáng tác những lời mới để phù hợp với cuộc sống mới lớp trẻ yêu thích. Bên cạnh việc giữ gìn những nét đẹp văn hoá mà ông bà để lại, chúng ta cũng phải có thêm cái mới”.

Mùa xuân. Tiếng chiêng bon Sa Par cũng đang ngân lên, hòa chung nhịp chiêng với bao buôn làng ở Tây Nguyên. Tiếng chiêng từng nhà sàn bước xuống vườn cà phê, ngang qua vườn hồ tiêu, cao su, chạm vào vách núi… Tiếng chiêng vang xa báo hiệu ấm no hạnh phúc đã và đang về với người dân Tây Nguyên./.