Người lưu giữ “cuốn lịch sử bằng ảnh”

Là một cây đa, cây đề trong làng nhiếp ảnh Việt Nam, nghệ sĩ Hữu Cấy được mọi người biết đến không chỉ bởi ông đã lưu giữ được một kho tư liệu bằng ảnh về Hà Nội trong suốt 60 năm qua, mà ông còn lưu lại nhiều hình ảnh quý từ thời kỳ chiến tranh cho đến ngày hòa bình lập lại, các kỳ Đại hội của Đảng, các lễ mít tinh giải phóng Thủ đô (10/10), Quốc khánh (2/9)….

Năm 1966, chùm ảnh hoa hồng của ông đã vinh dự được Bác Hồ chọn làm bưu thiếp chúc Tết các nguyên thủ thế giới vào những năm 1967, 1968, 1969, 1972, 1975 và 1976.

Ghi lại những hình ảnh về tang lễ Bác Hồ

Trong cuộc đời cầm máy của mình, một vinh dự mà có lẽ cả đời ông không bao giờ quên là được chứng kiến và chụp ảnh lại toàn bộ Lễ tang Bác Hồ. Ông đã ghi lại những hình ảnh xúc động về tình cảm của những người con trong cả nước và bạn bè quốc tế dành cho Bác. Ai ai cũng trào dâng niềm tiếc thương vô hạn. Nhớ lại những khoảnh khắc này, ông bùi ngùi xúc động: “Những ngày được tin Bác mệt, cả Hà Nội như chùng xuống. Tại các cụm loa cộng cộng, mọi người tập trung lại, lo lắng nghe tin sức khỏe của Người. Khi nghe tin Bác mất, ai ai cũng khóc, nhiều người ôm lấy nhau khóc nức nở… Cả Hà Nội ngập tràn trong dòng nước mắt tiếc thương”.

Ông kể, trong suốt 1 tuần thời gian túc trực bên linh cữu Người từ sáng tới tận khuya, chứng kiến những hình ảnh cảm động của người dân khắp mọi miền đất nước và bạn bè quốc tế đến viếng Bác, dù đã tự nhủ phải bình tĩnh để ghi lại những hình ảnh này, nhưng đã nhiều lần ông đã phải đưa tay áo lên lau nước mắt. Trong ông vẫn còn đó hình ảnh những dòng người từ khắp mọi miền đất nước đổ về viếng Bác, ai ai cũng khóc, các đồng chí lãnh đạo cũng khóc…

Ông còn nhớ mãi hình ảnh một bà mẹ gần 80 tuổi từ Nghệ An ra Hà Nội viếng Bác. Trên tay bà là bó hoa rừng do bà hái để đến dâng lên Người. Tấm ảnh cảm động này đến nay ông vẫn còn lưu giữ.

Dù đã gần 40 năm trôi qua, nhưng hình ảnh đoàn giải phóng quân miền Nam vào viếng Bác vẫn luôn hiển hiện trong ông. Ông còn nhớ mãi hình ảnh một anh bộ đội phủ phục trước linh cữu Người khóc nức nở: “Bác Hồ ơi, Bác đi thật rồi” khiến ai cũng không cầm được nước mắt. “Giờ đây, mỗi lần đi qua Lăng Bác, tôi lại nhớ lại những ngày vào đó chụp linh cữu Người, trong lòng tôi lại trào dâng niềm xúc động vô hạn và vẫn còn đó hình ảnh hàng ngàn người khóc nức nở khi tiễn đưa Bác”- Nhà nhiếp ảnh Hữu Cấy tâm sự.

Những bức ảnh của ông được Bộ Chính trị đánh giá cao và coi đó là một kho tư liệu lịch sử vô cùng quý giá. Với nghệ sĩ Hữu Cấy, đây là vinh dự lớn nhất trong cuộc đời cầm máy của ông. Sau nhiều năm tháng cất giữ, lần đầu tiên, những bức ảnh về tang lễ Chủ tịch Hồ Chí Minh vừa được ông công bố trước công chúng trong triển lãm “Ký ức Hà Nội” mới đây tại Hà Nội.

Lưu giữ nhiều hình ảnh hào hùng của đất nước

Trong kho ảnh của ông, cũng lưu giữ nhiều ký ức về Ngày giải phóng Thủ đô (10/10/1954) và Lễ kỷ niệm Ngày Quốc khánh 2/9.

Tuy không được chứng kiến ngày Quốc khánh 2/9/1945, nhưng những tấm ảnh ông ghi lại được về Lễ mít tinh Quốc khánh mùng 2/9 của nhân dân cả nước nhưng năm sau đó đã gợi lại cho người xem một không khí hào hùng, tự hào của người dân cả nước.

Ông kể, khắp nơi đâu đâu cũng cờ đỏ sao vàng hiên ngang tung bay trong gió, ai ai cũng trào dâng niềm hạnh phúc, tự hào. Mọi người ăn mặc chỉnh tề, tay cầm cờ, rầm rộ như đi trảy hội. Ông đã cố bám theo đoàn người hừng hực khí thế cách mạng và chọn vị trí thuận lợi để ghi lại những hình ảnh ấy. “Nếu không biết mình đang làm nhiệm vụ thì tôi đã ùa vào đoàn quân, bởi không khí lúc ấy sục sôi, phấn chấn lắm”- Ánh mắt ông lấp lánh niềm tự hào khi nhớ lại những năm tháng hào hùng.

Mít tinh kỷ niệm ngày Quốc khánh 2/9

Ngoài những bức ảnh quý về Lễ tang Bác Hồ và các ngày Lễ trọng của đất nước, một phần lớn trong kho ảnh của ông là những bức ảnh về Thủ đô Hà Nội. Ông đã ghi lại Thủ đô trong suốt 60 năm trưởng thành và phát triển. “Tôi sinh ra ở Hà Nội- nơi có nhiều kỷ niệm gắn với cuộc đời tôi. Hà Nội có lúc êm đềm, thanh bình, có lúc tràn ngập trong đau thương vì bom đạn của kẻ thù. Dù sống ở đâu thì tình yêu Hà Nội lúc nào tôi cũng luôn mang theo. Tôi muốn giữ lại tất cả những hình ảnh về Hà Nội, không phải chỉ cho riêng mình mà cho thế hệ trẻ sau này để họ yêu quý và có ý thức hơn trong việc giữ gìn, xây dựng Thủ đô của mình. Bởi giờ đây, nhiều nét cổ xưa của Hà Nội đang dần nhường chỗ cho một thành phố phát triển năng động”.

Tình yêu Hà Nội vừa được ông tri ân bằng triển lãm “Ký ức Hà Nội”. Triển lãm được tổ chức triển lãm vào dịp tháng 8 cũng để kỷ niệm Cách mạng tháng 8/1945 Quốc khánh 2/9.

Giờ đây, ở tuổi gần 80, ông vẫn “bôn ba” khắp trong Nam ngoài Bắc để tiếp tục ghi lại những hình ảnh của đất nước. Ông muốn góp thêm vào bộ sưu tập trong suốt 60 năm qua những hình ảnh đẹp về quê hương, đất nước để làm phong phú thêm triển lãm sắp tới của mình./.