Nhịp cầu nối những bờ vui
Hơn nửa thế kỷ hình thành và phát triển, Chương trình ca cải lương trên sóng Đài TNVN với sự góp mắt của hầu hết các nghệ sĩ cải lương tài năng và tâm huyết với nghề đã có một vị trí đặc biệt trong lòng công chúng.
Từ những năm 1930, Cải lương đã đặt chân lên đất Bắc và nhanh chóng chiếm được cảm tình của đông đảo nhân dân. Nghệ thuật cải lương, thực chất là đờn ca tài tử kết hợp với lối ca của vùng đất Nam bộ đã trở thành một món ăn tinh thần không thể thiếu của hàng triệu người, đặc biệt là người dân thành thị phía Bắc.
Trong kháng chiến chống Pháp, nhiều đội Cải lương ra đời với những ca cảnh, hoạt cảnh ca ngợi những tấm gương anh hùng dũng cảm chiến đấu bảo vệ tổ quốc được diễn lại thu hút đông đảo người xem, động viên cổ vũ kịp thời bộ đội, chiến sĩ.
|
Cánh buồm Trà Khúc Nhìn qua khung cửa |
Cùng với các chương trình ca nhạc trên làn sóng, Đài TNVN đã cho ra đời chương trình dân ca và nhạc cổ truyền. Bên cạnh những làn điệu chèo, ca Huế, quan họ, dân ca các dân tộc thiểu số, còn có sự góp giọng của các nghệ sĩ cải lương. Tuy nhiên, nhu cầu thưởng thức các làn điệu ca cải lương của thính giả ngày một nhiều, hơn nữa để đẩy mạnh tuyên truyền cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, không thể chỉ trông chờ vào các cộng tác viên nên vào cuối những năm 1950, Đội ca Cải lương thuộc Đoàn Ca nhạc Đài TNVN ra đời.
Ngay từ thời gian đầu, Đội đã thu hút nhiều nghệ sĩ nổi danh của cải lương Bắc Kỳ tham gia như: Văn Viễn, Lê Văn Chính, Thu Chung, Kim Nhuỵ...; các nhạc công Văn Còn (đàn guitar), Hoàng Nghĩa (đàn nguyệt), Mười Nguyên (violon)...; và sau này là các nghệ sĩ Tuyết Hạnh, Công Cuộc, Sơn Tợ, Trang Nhung, Thuý Đạt, Thanh Bình, Bích Ngọc, Bẩy Đơ (Tổ ca) và Hùng Tấn (guitar), Văn Thanh (Thập lục)... tạo nên sự phong phú cho đôi ca cải lương Đài TNVN.
Trong thời gian kháng chiến chống Mỹ, Đội Cải lương đã hoạt động rất tích cực, vừa tập luyện thu thanh, vừa tổ chức biểu diễn. Bên cạnh những tiết mục ca cải lương được viết lời mới ca ngợi cuộc kháng chiến chống Mỹ của dân tộc, những trích đoạn, ca cảnh ca ngợi đất nước quê hương cũng được Đội chú ý khai thác thu thanh phục vụ thính giả.
 |
|
NSUT Thúy Đạt - giọng ca cải lương của Đoàn Ca nhạc Đài TNVN |
Đặc biệt, sau khi Đài phát thanh Giải phóng (CP90) được thành lập, một số nghệ sĩ của Đội đã tình nguyện tham gia thu thanh để mang tiếng hát từ trái tim miền Bắc đến với đồng bào chiến sĩ miền Nam. Biết bao chiến sĩ và đồng bào miền Nam đã khóc khi nghe những giọng ca cải lương ngọt ngào đằm thắm thấm đượm chất Nam bộ của các nghệ sĩ Thuý Đạt, Trang Nhung, Thanh Bình, Công Cuộc, Sơn Tợ... Qua những bài ca đượm tình non nước, họ hiểu đồng bào và chiến sĩ cả nước, nhất là miền Bắc XHCN đang hướng về họ với một tình cảm nồng thắm thiết tha. Nhiều lá thư gửi của các chiến sĩ thể hiện mong ước giản dị sau khi hoà bình lập lại được ra thăm miền Bắc, được gặp các nghệ sĩ cải lương của Đài TNVN để thoả lòng khát khao mong đợi.
Ngoài những nghệ sĩ quen thuộc của Đội Cải lương Đài TNVN, tất cả những nghệ sĩ tài danh nhất của nghệ thuật cải lương như: Ái Liên, Ba Du, Tám Danh, Tiêu Lang, Kim Xuân, Mạnh Tưởng, Kim Nhuỵ... đều chung tay góp sức phục vụ làn sóng, đưa tiếng hát cải lương đến với đồng bào chiến sĩ cả nước.
Bên cạnh những buổi thu thanh phục vụ làn sóng, Đội Cải lương cũng dựng nhiều hoạt cảnh, ca cảnh, trích đoạn sân khấu để đi nhiều nơi phục vụ khán thính giả. Bà con nhiều nơi còn nhớ những vở diễn, ca cảnh hoạt cảnh của đội như: "Cơn bão táp", " Thanh gươm bà mẹ"... Đặc biệt cùng với Đoàn Ca nhạc Đài TNVN, Đội có những chuyến đi dài ngày vào tuyến lửa Vĩnh Linh trực tiếp "Hát cho đồng bào tôi nghe". Tiếng hát của các anh các chị là nguồn cổ vũ động viên lớn đối với đồng bào chiến sĩ nơi đây.
Trong những năm tháng cam go của cuộc kháng chiến chống Mỹ, các nghệ sĩ của Đội Cải lương Đoàn ca nhạc Đài TNVN hiểu rõ trọng trách của mình, hiểu rõ sự mong đợi ngày đêm của đồng bào chiến sĩ miền Nam, các anh các chị không ngừng trau dồi tiếng đàn giọng hát của mình. Bên cạnh việc tự học, tự tìm hiểu về nghệ thuật cải lương, các nghệ sĩ cải lương bậc thầy của Trường Nghệ thuật sân khấu, như các NSND Ba Du, Tám Danh, Kim Nhuỵ... rèn cặp. Tiếng đàn, giọng hát của các nghệ sĩ trong Đội ngày càng ngọt ngào đằm thắm, sâu lắng hơn.
Sau năm 1975, nhiều nghệ sĩ của Đội trở về Nam, số còn lại sát nhập với các tổ bộ môn khác thành lập Đội Ca nhạc dân tộc. Nhưng tiếng hát cải lương Đài TNVN vẫn ngày càng ngân xa.
Hơn nửa thế kỷ hình thành và phát triển, Chương trình ca cải lương trên sóng Đài TNVN với sự góp mắt của hầu hết các nghệ sĩ cải lương tài năng và tâm huyết với nghề đã có một vị trí đặc biệt trong lòng công chúng. Mưa dầm thấm lâu, các chương trình cải lương đều đặn ngày ngày đồng hành cùng thính giả, nhen nhóm trong họ một tình yêu với nghệ thuật dân tộc. Không ít người trong số thính giả trẻ nghe Đài đã trở thành nghệ sĩ cải lương. Thật vui, thật hạnh phúc khi mỗi chương trình dân ca và nhạc cổ truyền của Đài TNVN nói chung và ca cải lương nói riêng là nhịp cầu nối công chúng với sân khấu cải lương./.