Những kỷ niệm khó phai về Tết Việt

Ở Việt Nam đã lâu, nhà văn Mỹ, Lady Borton có thú vui đạp xe rong ruổi khắp phố phường Hà Nội và thăm bạn bè. Tết này, bà đi nhiều hơn để ngắm nhìn Thủ đô bước vào 1000 năm tuổi. Bà bảo, phố phường Hà Nội quanh năm đông đúc, chỉ có những ngày Tết Hà Nội mới trở lại vẻ tĩnh tại, cổ kính vốn có.

Ngồi trên xe, thong thả theo những vòng quay, ngắm cảnh phố xá yên bình, người người đi chúc tết và du xuân, bà Lady Borton tác giả cuốn sách “Tiếp sau nỗi buồn” viết về chiến tranh Việt Nam, lại hồi tưởng về những năm tháng cùng nhân dân Mỹ xuống đường phản đối chiến tranh Việt Nam; nhớ đến lần đầu tiên đặt chân đến Việt Nam để giúp đỡ những nạn nhân chiến tranh, và nhất là nhớ về cái Tết Việt đầu tiên vào năm 1969 ở miền Trung: “Lần đầu tiên tôi ăn Tết Việt là ở Quảng Ngãi. Hồi đó, chiến tranh rất ác liệt. 9h tối phải ở trong nhà, không thể ra đường, cũng chẳng biết làm gì”.

Trong những năm tháng chiến tranh đó, mong ước đầu năm của mọi người chỉ có một, đó là đất nước thống nhất, mọi người có những cái tết trong hoà bình, cuộc sống ấm no.

Thời gian trôi thật nhanh, đi đi về về giữa Mỹ và Việt Nam như con thoi, bà Lady Borton không nhớ nổi mình đã ăn bao nhiêu cái Tết ở Việt Nam. Bà tự hào vì mình là một trong số ít những người nước ngoài đã trải qua những cái tết Việt thật đặc biệt ở khắp ba miền Bắc, Trung, Nam, cả nông thôn lẫn thành thị.

Bà Lady Borton

Nữ nhà văn người Mỹ giờ tóc đã bạc. Bà cảm thấy vui vì được chứng kiến sự đổi thay của đất nước Việt Nam qua từng cái Tết, từ cái Tết trong chiến tranh, Tết thời bao cấp đến Tết thời đổi mới và hội nhập. Có lẽ vì thế, bà Lady Borton cũng rất thích không khí phố phường những ngày sát Tết khi mọi người nô nức mua sắm, chuẩn bị cho ngày Tết, bởi qua đó phản ánh sự đi lên của đời sống: “Mấy tuần áp tết, Hà Nội luôn tắc đường, ai cũng bận rộn chuẩn bị Tết nên nhộn nhịp và rất vui. Tết là ngày đặc biệt của gia đình. Tôi cũng hay đến ăn tết ở gia đình bác Hữu Ngọc, có lần thì theo bạn bè về quê ăn tết ở nông thôn, không khí rất vui”.

Nếu như ấn tượng về những Tết Việt của Nhà văn Lady Borton gắn với những đổi thay của một đất nước đứng lên từ những hoang tàn của cuộc chiến thì đối với vị cựu đại sứ Romania tại Việt Nam, ông Constantin Lupeanu, Tết là những nét văn hoá truyền thống đầy bản sắc của dải đất chữ S.

Năm 2004, ông Lupeanu ăn cái tết đầu tiên ở Việt Nam khi nhận chức Đại sứ Romania. Mặc dù đã tìm hiều khá kỹ về đất nước, phong tục và con người Việt Nam, nhưng khi được hoà mình vào không khí Tết và nhất là tận mắt thấy những dòng sông hoa từ khắp nơi đổ về trung tâm Hà Nội, nơi diễn ra phiên chợ hoa ngày Tết, ông mới cảm nhận hết những nét độc đáo của Tết Việt Nam: “Tết cổ truyền ở Việt Nam rất thú vị, từ cách người ta chọn mua cây cảnh trang trí nhà, đi chợ chọn mua thức ăn, đi thăm viếng họ hàng bạn bè, tham gia các hoạt động vui chơi giải trí có tính chất truyền thống là những nét văn hoá rất đặc sắc và ấn tượng với những người châu Âu như tôi. Ấn tượng nhất với tôi là Tết Việt, mọi người đều quây quần con cháu họ hàng trong nhà. Điều đó chứng tỏ tính cộng đồng rất lớn, chứng tỏ sức sống của dân tộc Việt rất mạnh mẽ”.

Trong nhiệm kỳ của mình, cứ mỗi độ Tết cổ truyền của Việt Nam Đại sứ Lupeanu lại trang trí nhà riêng của mình cũng như đại sứ quán bằng cây quất và những cành đào: “Đào và quất không chỉ là cây trang trí trong ngày Tết mà nó còn mang màu sắc rất thơ và đậm nét văn chương. Đào và quất mở ra chân trời đầy thơ đối với người Việt Nam. Nó cũng đẹp như con người Việt Nam và mang lại một sức sống mới”.

Những phong tục, nét đẹp đậm đà bản sắc văn hoá ngày Tết của người Việt Nam đã quyến rũ ông, để rồi ngoài đảm nhiệm công việc ngoại giao, ông còn tranh thủ nghiên cứu văn hoá Việt Nam, dịch và phổ biến thơ ca Việt Nam ra thế giới. Cũng như nhà văn Lady Borton, ông Lupeanu đã yêu mến và coi Việt Nam như quê hương thứ hai của mình từ lúc nào không hay. Vì thế, sau khi hết nhiệm kỳ, ông tự nguyện trở thành đại sứ truyền bá văn hoá Việt tại Romania. Hàng năm ông Lupeanu vẫn thu xếp trở về Việt Nam vào đúng dịp Tết để cùng gia đình những người bạn văn đi chợ tết, chọn đào, chọn quất đón giao thừa.

Du xuân với hành trình một vòng quanh hồ Tây, hồ Hoàn Kiếm, cùng bạn bè đi lễ chùa hay ngồi xuýt xoa bên những món ngon ngày Tết giữa đào, quất trong cái se lạnh đầu xuân, hai người bạn nước ngoài của chúng ta đón năm mới Canh Dần như một người Việt Nam đích thực. Như họ tâm sự, họ đã yêu Việt Nam và mang trong mình một phần tâm hồn Việt./.