Những người giữ hồn văn hoá S'Tiêng

Là tỉnh có 41 dân tộc anh em cùng sinh sống, tỉnh Bình Phước có khá nhiều phong tục và những nét văn hóa độc đáo.

Sau một thời gian bị lãng quên, hiện nay, nhiều người dân thuộc các dân tộc S’Tiêng, Kh’mer đã tự nâng cao ý thức của mình trong việc sưu tầm, ghi chép lại những câu chuyện dân gian, Sử thi, các phong tục tập quán, lễ hội và truyền dạy cho giới trẻ với hy vọng gìn giữ nét đẹp văn hóa của dân tộc mình.

Năm nay đã ngoài 70 tuổi, nhưng cụ Điểu Hich ở ấp Sóc Bế, xã Thanh Phú, Thị xã Bình Long vẫn tích cực sưu tập, ghi chép lại những câu chuyện sử thi, văn chương và các câu chuyện kể dân gian của người S’Tiêng.

Theo cụ Điểu Hich, ngày nay ngôn ngữ nói của giới trẻ người dân tộc S’Tiêng đang có xu hướng biến đổi theo tiếng của người Kinh và mất đi rất nhiều phong tục đẹp.

Hơn 10 năm nay, cụ đã sưu tầm, ghi chép lại được 10 câu chuyện Sử Thi văn chương và 12 câu chuyện kể dân gian. Cùng với đó, cụ còn tích cực giúp đỡ các nhà khoa học, nhà nghiên cứu dịch thuật những văn bản đó nhằm phục vụ công tác nghiên cứu, đồng thời lưu giữ lại cho con cháu sau này.

Không chỉ sưu tầm, ghi chép lại những câu chuyện dân gian, những phong tục đẹp của đồng bào S’Tiêng, nhiều người dân có tâm huyết đã không ngừng bỏ thời gian, công sức của mình chỉ bảo cho giới trẻ học cách chơi các nhạc cụ độc đáo của dân tộc mình, đặc biệt là Cồng Chiêng.

Cụ Điểu Bứa ở ấp 8A, xã Lộc Hòa huyện Lộc Ninh là một trong số đó. Từ bao đời nay, việc đánh Cồng Chiêng trong các lễ hội, ma chay, cưới hỏi là nét đẹp trong văn hóa của người dân nơi đây. Để phong tục này không mất đi, cụ đã cùng với những thành viên trong hội đồng già làng hướng dẫn thế hệ trẻ học cách đánh cồng Chiêng, học ý nghĩa của tiếng Cồng, tiếng Chiêng trong các lễ hội. Cụ nói: “Cồng chiêng đối với chúng tôi là bản sắc dân tộc. Tôi biết đánh chiêng từ năm 9, 10 tuổi. Mong muốn của tôi là truyền lại cho thế hệ sau, dạy cho lớp trẻ, sợ chúng không biết Cồng Chiêng có ý nghĩa như thế nào với dân tộc mình”.

Nhờ người dân có ý thức trong việc bảo vệ giá trị văn hóa của dân tộc mình nên tại nhiều huyện của tỉnh Bình Phước vẫn còn lưu giữ được những nét đẹp của văn hóa dân tộc. Có những xã còn lưu giữ gần 40 bộ Cồng Chiêng, chẳng hạn như xã Lộc Hòa huyện Lộc Ninh.

Ông Phạm Hữu Hiến, Trưởng phòng Bảo tồn – Bảo tàng, Bảo tàng tỉnh Bình Phước cho biết: “Chúng tôi đánh giá cao vai trò của những người như ông Điểu Hich, Điểu Bứa. Bản thân họ có ý thức rất cao trong việc bảo vệ văn hóa cộng đồng, đồng thời góp phần bảo vệ, nghiên cứu văn hóa địa phương và của các dân tộc trong tỉnh. Theo nghiên cứu của chúng tôi, hiện tại xã Lộc Hòa cư dân S’Tiêng có ý thức rất cao trong việc bảo vệ văn hóa cộng đồng họ từ thế hệ trưởng thành, thiếu niên đến những người lớn tuổi”.

Tuy nhiên việc sưu tầm, khôi phục các giá trị văn hóa của các cộng đồng dân tộc thiểu số tại Tỉnh Bình Phước hiện nay còn gặp rất nhiều khó khăn do thiếu kinh phí và chưa được quan tâm đúng mức.

Trong xu thế phát triển của xã hội, văn hóa của các dân tộc thiểu số có sự biến đổi và nguy cơ mai một dần. Vì vậy, cùng với nỗ lực của các cá nhân trong cộng đồng dân tộc thiểu số còn cần có sự chung tay của các cấp ngành trong việc gìn giữ những nét văn hóa đặc sắc của các dân tộc hiện nay./.