Nỗi sợ vô hình của người nghệ sĩ

• Nguyễn Vĩnh Tiến: Làm gì cũng phải chuyên nghiệp!
• Nhạc sĩ Đỗ Bảo: Âm nhạc là công bằng
• Chất âm nhạc dân tộc trong giao hưởng của NSND Trần Quý

Nghe trò chuyện với NSND Thanh Hoa

NSND Thanh Hoa  là người có hơn 30 năm gắn bó với làn sóng phát thanh Đài TNVN và cũng là nữ nghệ sĩ có nhiều tác phẩm thu thanh nhất tại Đài với hơn 500 ca khúc.

PV: Theo đuổi nghiệp ca hát từ rất sớm. Hôm nay, nhìn lại chặng đường nghệ thuật mình đi qua, chị cảm nhận đó là con đường chông gai, đầy thử thách hay là con đường yên bình?

NSND Thanh Hoa: Trên đường đi của mỗi con người, nếu như không có chông gai, không có trả giá, giành giật và chiến đấu với chính bản thân mình; cũng như không có sự phấn đấu hết mình với ý tưởng mà mình đam mê thì chắc chắn không bao giờ thành công.

Đặc biệt với âm nhạc, âm nhạc là một trong những con đường khó khăn, vinh quang nhất. Con đường càng dẫn tới vinh quang thì càng nhiều chông gai và thử thách.

PV: Niềm đam mê ca hát đã khiến chị theo đuổi con đường đầy khó khăn đó khi còn là một cô bé?

NSND Thanh Hoa: Đam mê đó, dường như là Thượng đế đã an bài cho tôi để trở thành một ca sĩ. Mỗi bài tôi hát, nó cũng như là một cuộc tình. Gọi là cuộc tình vì không phải cái gì mình yêu hết lòng cũng thành công. Có những bài tôi rất thích thì lại không nổi tiếng, có nhiều bài lại nổi tiếng một cách ngẫu nhiên. Trong nghề nghiệp, cũng có nhiều thăng giáng bất thường.

NSND Thanh Hoa

Khi trẻ, vì đam mê ca hát mà tôi cũng có nhiều kỷ niệm khó quên. Lúc tôi 9 tuổi, đã được giải đơn ca đầu tiên của thị xã Hà Đông với bài hát “Mong Bác Hồ vào miền Nam”. Được một chiếc khăn quàng đỏ, một quyển sổ, bút chì; rồi một nải chuối, cân cam. Tôi không thể nào quên được giải thưởng ấy.

PV: Đó cũng là những động lực đầu tiên đưa chị đến với con đường ca hát chuyên nghiệp, sau đó chị đã bước tiếp như thế nào?

NSND Thanh Hoa: Khi lớn lớn, ở bất kỳ một cuộc họp nào, tôi cũng đại diện đọc thư chào mừng; đến hát cho các hội nghị… Lúc đó, tôi cảm thấy việc học không phải là chính mà việc đi đọc thư hội nghị mới là chính.

Nghe bài hát Làng quan họ quê tôi - Thể hiện: Thanh Hoa

Tôi rất thích nghe hát. Mỗi một lần đi qua cái loa sắt ở thị xã, phát những bài như “Người Châu Yên em bắn máy bay”, “Chào anh giải phóng quân, chào mùa xuân đại thắng”, “Đường cày đảm đang”… tôi luôn mơ ước được chui vào cái loa sắt để hát. Tình yêu với Đài bắt đầu từ cái loa sắt đó, và phấn đấu bằng mọi cách để có thể vào được Đài Tiếng nói Việt Nam.

PV: Tên thật của chị là Nguyễn Thị Thanh, vậy, tên Thanh Hoa xuất hiện lần đầu từ khi nào và lý do nào chị chọn tên đó làm nghệ danh?

NSND Thanh Hoa: Khi tôi còn ngâm thơ ở Đài Phát thanh Giải phóng, có 2 anh chị hát cải lương rất hay. Đó là anh Thanh Hùng và chị Ngọc Hoa. Tôi lúc đó vẫn là học sinh của Nhạc viện và mới làm cộng tác viên của Đài. Hai anh chị khen tôi có giọng đọc trong sáng, rất là “tình” và gợi ý tôi lấy tên Thanh Hoa (tên ghép của 2 anh chị) làm nghệ danh. Lúc đó, tôi cũng đang yêu một người tên Hoa, vậy nghệ danh đó là sự gắn bó của cả một cuộc tình và cho sự nghiệp đầu tiên. Bây giờ, công chúng chỉ biết tới một Thanh Hoa mà đã mất hẳn Nguyễn Thị Thanh rồi.

PV: Là một nghệ sĩ gắn bó với Đoàn ca nhạc Đài TNVN trong nhiều năm, vậy, môi trường nghệ thuật ở đây đã giúp chị trưởng thành như thế nào?

NSND Thanh Hoa: Thành thực mà nói thì Đoàn ca nhạc Đài TNVN là một trong những nơi nuôi dưỡng và chắp cánh cho tôi rất nhiều. Từ những bước đầu tiên, bài hát đơn ca đầu tiên ở Đài tôi được thu là bài của nhạc sĩ Hoàng Vân “Tình yêu của đất và nước”, nó giống cái nôi cho tôi trưởng thành. Lần đầu tiên được nghe tiếng hát của mình trên đài, tôi mất ngủ cả đêm vì hạnh phúc.

Nghe bài hát: Anh ở đầu sông em cuối sông - Thể hiện: THanh Hoa

Sau này được phát nhiều, từ sáng cho đến tối, rồi các chương trình… khiến tôi cảm thấy mình nhận được sự ủng hộ không phải từ riêng khán giả mà là từ cả những người trong Đài.

PV: Đã từng biểu diễn rất nhiều sân khấu lớn nhỏ trong ngoài nước, đã bao giờ NSND Thanh Hoa gặp phải sự cố trong biểu diễn?

NSND Thanh Hoa: Có một lần khiến tôi rất ngượng đến mức không thể quên. Đó là chương trình biểu diễn ở nước ngoài. Tôi rất thấp nên phải đi đôi guốc gỗ cao 15 cm. Hồi đó chưa có nhiều dép, guốc như bây giờ nên phải thuê người đóng riêng một đôi guốc, có dây quai bằng cao su. Không ngờ, sang đến bên Nga thì quai đó bị bục ra mà tôi không biết. Khi chạy chương trình, tôi đang đi từ trong cánh gà ra sân khấu thì bị ngã. Nhạc vẫn đang dạo và tôi thì ngã sõng xoài trên sân khấu. Đối với nước ngoài, nó giống như một tai nạn khủng khiếp. Đó là những kỷ niệm vui nhưng kỷ niệm buồn cũng không phải ít.

PV: Những năm 80 của thế kỷ trước, chị đạt được khá nhiều giải thưởng như giải Tài năng trẻ của Tiệp Khắc, cuộc thi 8 Đài Phát thanh tại Cuba. Đây có thể coi là thời kỳ đỉnh cao của giọng hát Thanh Hoa?

NSND Thanh Hoa: Đó là những năm tháng tôi sung sức nhất và cũng là một trong những giai đoạn tôi được nhắc đến nhiều nhất. Hai cuộc thi đó khiến tôi tự hào vì mình được Đoàn ca nhạc Đài TNVN cử đi. Dù chưa có kinh nghiệm khi thi hát thế giới, nhất là những cuộc thi lớn như cuộc thi ở Cuba, có tận 36 nước tham gia nhưng tôi cũng cố gắng hết sức. Đó cũng là va chạm đầu tiên của tôi.

PV: Nhiều người biết đến chị là bà chủ của nhà hàng Aladin trước đây, và giờ là công ty biểu diễn nghệ thuật mang tên chị. Vậy, khởi đầu của một nghệ sĩ làm kinh doanh có những thuận lợi và khó khăn như thế nào?

NSND Thanh Hoa: Nói về kinh doanh thì tôi luôn luôn thất bại. Tôi là người không biết làm kinh doanh nhưng lại luôn có những ý nghĩ táo bạo về kinh doanh. Aladin thành công trong suốt 17 năm thì đã phải đóng cửa bởi cơ chế thị trường và âm nhạc đời sống của Hà Nội chưa trở thành nhu cầu. Người ta chưa có thói quen, buổi tối đi nghe ca nhạc nên Aladin đóng cửa là điều tất nhiên. Tôi đã cố hết sức để Hà Nội có một tụ điểm nghe, một nơi dành cho âm nhạc thành thị nhưng tôi không làm nổi.

Còn công ty nghệ thuật biểu diễn mang tên tôi, đến bây giờ cũng đã được 7 năm. Từ chương trình trong đợt 1000 năm Thăng Long mang tên “Hà Nội đẹp mãi muôn đời” với 4 NSND, 12 NSƯT, những ngôi sao như Thanh Lam, Tùng Dương, Mỹ Linh… 40 nghệ sỹ hát 35 bài hát về Hà Nội ở các giai đoạn, thì cũng tạo ra được dấu ấn. Rồi các chương trình sau nữa mới hình thành nên tên tuổi của công ty.

PV: Dường như từ khi có công ty riêng thì những ước mơ lớn của chị đã trở thành hiện thực?

Nghe bài hát: Mùa xuân làng lúa làng hoa - Thể hiện: Thanh Hoa

NSND Thanh Hoa: Có lẽ đó là nơi nuôi dưỡng ước mơ và để tôi nói lời tri ân với khán giả Việt Nam, không chỉ những người đang sống ở Việt Nam mà cả người Việt sống trên toàn thế giới. Trong đợt tới, tôi được sự đồng ý của Đài Truyền hình Việt Nam, Ủy ban người VN ở nước ngoài, sự chỉ đạo của Bộ Ngoại giao; đã đồng ý với dự án cho cuộc thi hát dành cho người Việt Nam trên toàn thế giới “Tôi yêu tiếng nước tôi”. Đây là dự án tôi ấp ủ trong rất nhiều năm. Một sân chơi đích thực để bảo toàn sự trong sáng của tiếng Việt và nhớ về cội nguồn.

PV: Là một nghệ sỹ nổi tiếng thì hay gặp phải tin đồn thất thiệt. Với NSND Thanh Hoa thì chị đối diện với lời đồn thổi đó như thế nào?

NSND Thanh Hoa: Đã có một lần, tôi nói chuyện với con trai của mình rằng, nếu con đã muốn trở thành nghệ sĩ thì con phải biết chấp nhận những cả những lời khen chê. Người ta đồn thổi, có hay không có đều là sự quan tâm, người ta còn quan tâm đến mình. Nỗi sợ nhất của người nghệ sĩ là chẳng có ai biết đến mình.

PV: Con trai Tôn Thất Sơn là người đã nối tiếp sự nghiệp ca hát của chị. Chị có kỳ vọng vào con trai và đặt ra mục tiêu phấn đấu không?

NSND Thanh Hoa: Thật ra, nói về kỳ vọng vào con cái thì tôi cũng là người có rất nhiều tham vọng. Tôi rất hạnh phúc vì có 3 người con, và cả 3 đều biết chia sẻ khát vọng của mẹ. Phan Huyền Thư là niềm tự hào của tôi, Phan Huyền Thế Lữ thì là nơi tôi luôn trút bầu tâm sự với con, và Tôn Sơn là người bạn đồng nghiệp mà tôi tin rất nhiều.

PV: Điều chị luôn tâm niệm trong cuộc sống là gì?

NSND Thanh Hoa: Tôi luôn tâm niệm, cả bây giờ và mãi mãi về sau, hãy luôn sống lương thiện và đừng vô nghĩa. Theo tôi nghĩ, làm một người nghệ sĩ, tôi phải cảm ơn Đài TNVN đã tạo cho mình những suy nghĩ, đã tạo ra một người nghệ sĩ không phải chỉ biết hát mà còn biết chia sẻ với thời cuộc, với xã hội, với cộng đồng mình đang sống. Đó là một nghệ sĩ có trách nhiệm với đất nước, với cuộc sống.

PV: Qua những gì NSND Thanh Hoa vừa chia sẻ; có thể nhận ra một người nghệ sĩ đầy tâm huyết, rất năng động và luôn có trách nhiệm với công việc của mình, cũng như có trách nhiệm với cộng đồng, với sân khấu ca nhạc. Cho đến hôm nay, giọng hát của chị vẫn dành được nhiều sự yêu mến của khán giả. Xin cám ơn NSND Thanh Hoa về cuộc trò chuyện./.