“Thương hiệu” Vũ Hà

Cũng đằng đẵng 35 năm ấy, ông còn là bình luận viên nghệ thuật, thường xuyên có những bài viết cho chương trình văn nghệ của Đài và báo chí. Những bài viết mang đậm bản sắc chính luận đề cập tới đời sống sân khấu hơn ba thập kỷ qua đã làm nên “thương hiệu” Vũ Hà.

Nghệ sĩ Ưu tú Vũ Hà

Do chuyên trách mảng sân khấu của Đài TNVN nên Vũ Hà đã có điều kiện thường xuyên theo dõi mọi hoạt động kịch trường trong phạm vi toàn quốc. Một vở kịch mới trình làng, một phong trào mới phát động, một trại sáng tác vừa mở, một sự kiện sân khấu gây dư luận, một hội diễn toàn quốc được tiến hành... dường như Vũ Hà đều có mặt. Đắm mình trong không khí kịch nghệ, say sưa đến mê mải nhưng ông vẫn tỉnh táo trong cách nhìn nhận, đánh giá từng sự kiện, có chính kiến riêng, có tiếng nói riêng. 35 năm có tới hàng mấy trăm bài viết dày dặn, nay Vũ Hà chọn lựa 60 bài có chất lượng nhất in trong tập tiểu luận, phê bình “Cuốn theo kịch trường”, NXB Sân khấu mới ấn hành vào tháng 6/2009 này.

Tập sách chia làm ba phần. Phần I “Khát vọng sân khấu” chiếm tỷ lệ nhiều hơn cả. Phần II dành riêng cho chuyên luận “Phát thanh - Truyền hình”, phần III là những bài viết về tác giả “Đồng nghiệp với tôi”.

Phần I có giọng điệu của một cây bút phê bình, thấu đáo và nghiêm nhặt. Những bài như: Sân khấu nhìn từ khán giả; Sân khấu hấp dẫn làm gì? Hấp dẫn với ai?; Xã hội hoá sân khấu - một vấn đề bức xúc; Kịch thơ có nên hồi sinh; Sân khấu thị trường và Kịch; Kịch nói nói gì với hôm nay?... Mặc dù nói tới hiện tình sân khấu một thời chưa xa nhưng vẫn mang đậm tính thời sự, khiến người trong nghề và khán giả yêu sân khấu phải quan tâm. Trong phần này, Vũ Hà điểm những dấu mốc quan trọng của từng kịch chủng, như: tuồng, chèo, cải lương, kịch nói, xiếc, múa đương đại... để độc giả có thể  hình dung bước đi của sân khấu mấy chục năm qua.

Cách viết của Vũ Hà hấp dẫn người đọc bởi ông không sa đà vào rừng lý luận, ngồn ngộn hiện thực kịch trường, những vấn đề nóng bỏng được biện dẫn qua những tác phẩm, tác giả, đạo diễn cụ thể, một phong trào, một hội diễn cụ thể. Không né tránh, không ngại động chạm nhưng khúc triết, chân tình. Cái tình của người trong cuộc, cái tình nghệ sĩ. Những thành công, thành tựu ông không dè dặt tôn vinh, ngợi ca. Ngược lại, cũng chỉ ra những khiếm khuyết cần chỉnh sửa. Đọc những bài như: Chỉ đạo nghệ thuật - anh là ai?; Đạo diễn kịch nói - nhìn lại và suy nghĩ; Sân khấu không sôi động không có đất cho lý luận phê bình; Kịch Sài Gòn đang cần nước mắt; Tài năng trẻ với sân khấu - sân khấu với tài năng trẻ... càng thấy cái tình thân mến của những người làm nghề với nhau, có róng riết nhưng không chì chiết, xói móc, mà gần gũi, trân trọng.

Phần II Vũ Hà dành cho “cái nghiệp” kịch truyền thanh ông từng gắn bó mấy chục năm trong đời mình. Trong phần II này, giọng văn của Vũ Hà dường như nồng nhiệt hơn, thao thiết hơn. Đọc những bài viết như: Hàng triệu người đang nghe bạn diễn; Sân khấu truyền thanh 40 năm trong lòng người nghe đài; Nghệ sĩ trong phòng bá âm; Đến với Liên hoan kịch truyền thanh Matxcơva... thấy rõ lòng yêu nghề, say nghề của một nghệ sĩ phát thanh. Không đơn thuần là kể lại, là phản ánh, qua từng tiểu luận thấy rõ niềm đam mê đến cảm động của một người nhiều năm gắn bó với thể loại  sân khấu vô hình mà từ 1975 trở về trước đã từng làm say lòng bạn nghe đài. Và những trăn trở hôm nay, khi Sân khấu truyền thanh không còn là kênh nghệ thuật hấp dẫn như “một thời vang bóng”. Trong phần này có những chuyên luận về kịch truyền thanh như về đạo diễn, diễn xuất, về tiếng cười ... trên sóng phát thanh, rất để các bạn quan tâm tới bộ môn này nghiên cứu.

Đọc phần III: “Đồng nghiệp với tôi” gồm tám bài viết về Vũ Hà đã đăng tải trên báo chí, càng thêm hiểu về ông, con người, công việc, nhân cách và niềm đam mê. Hiểu thêm vì sao ông trở thành một nhà báo có uy tín trên kịch trường, một nghệ sĩ ưu tú của làn sóng phát thanh quốc gia. Gấp lại hơn 400 trang sách, không chỉ hiểu thêm đời sống sân khấu hơn ba thập kỷ vừa qua, mà lắng đọng trong tôi tâm huyết của một nhà báo với nghề, với nghiệp, với cuộc sống hôm nay - nhà báo - NSƯT Vũ Hà./.