Vi Thùy Linh- Cái nôi của tình yêu thơ Hà Nội

•  PGS Nguyễn Thị Minh Thái: “Con người là bông hoa đẹp nhất”
• Vinh danh 20 tác giả văn học - nghệ thuật

Vi Thuỳ Linh chia sẻ cùng VOV online về cuộc sống, quá trình sáng tác và cả những dự định ấp ủ của chị trong tương lai.

PV: Chào Vi Thùy Linh, năm nay chị là 1 trong 3 tác giả được trao giải thưởng Văn học Thủ đô 2011. Vậy chị có thể chia sẻ đôi chút về ý nghĩa của giải thưởng đối với bản thân chị?

Vi Thùy Linh: Tôi thường nói vui với các đồng nghiệp rằng, tôi không phải là người sát giải. Nếu tôi có một vị thế hay ảnh hưởng nào đó trong văn học suốt 16 năm qua thì đó cũng là lý do lao động của tôi chứ không phải vì tôi được giải thưởng.

Trước đây, tôi cũng đã giành được một vài giải thưởng của các báo như Tiền Phong, Tạp chí Sông Hương, Văn nghệ Quân đội,… nhưng với giải của Hội nghề nghiệp thì có lẽ đây là giải đầu tiên tôi được nhận mặc dù tôi đã là Hội viên của Hội Văn học Hà Nội từ năm 2001.

Việc được giải cho “Phim đôi, tình tự chậm” - tập thơ thứ 5 là một điều rất ý nghĩa đối với tôi. Đây là tập thơ mà tôi dành nhiều tình cảm, tâm huyết cũng như dung lượng lớn để viết các tác phẩm về Hà Nội. Hầu hết các sáng tác của tôi hơn 200 bài thơ trong quá trình lao động vừa qua bao giờ tôi cũng dành số lượng lớn và bối cảnh Hà Nội luôn là sự lựa chọn hàng đầu của tôi.

Hội Liên hiệp Văn học- Nghệ thuật Hà Nội trao giải thưởng văn học cho “Phim đôi, tình tự chậm” trước hết là khẳng định năng lực làm việc của tôi cũng như chất lượng của tác phẩm. Đây là một sự ghi nhận có tính khích lệ mặc dù tôi luôn luôn phản bác những cuộc trao giải có tính chất động viên phong trào. Đã từng có dư luận cho rằng giải Liên hiệp có tính chất này nhưng tôi nghĩ tác giả nào và tác phẩm nào sẽ làm nên đẳng cấp của giải thưởng mới là điều quan trọng. Mặc dù giải thưởng Văn học- Nghệ thuật Thủ đô 2011 được trao hơi muộn nhưng tôi cho rằng đây là giải thưởng xứng đáng và mọi người đều cảm thấy thuyết phục.

Nhà thơ Vi Thùy Linh

PV: Chị có thể chia sẻ đôi chút về tập thơ “Phim đôi, tình tự chậm” với bạn đọc VOV online? Chị muốn gửi gắm điều gì về tình yêu của mình với Hà Nội.

Vi Thùy Linh: Tôi sinh ra và lớn lên tại Hà Nội, bởi vậy tôi luôn cho rằng Hà Nội là một đề tài lớn trong hành trình sáng tác của tôi. Tại sao lại là “Tình tự chậm”? Bởi vì chúng ta đã quá vội vã, đã quá nhanh, thậm chí đôi khi quá ẩu trong xúc cảm cũng như trong lối sống của mình. Sự vội vã đôi khi là tàn phá ấy trong cuộc sống này đang làm cho Hà Nội mất dần đi những vẻ đẹp, những di sản, những giá trị quý từ một góc phố, từ những hàng cây.

Tôi cảm thấy đau xót khi những hàng cây bị chặt phá từng ngày, những hồ nước “kêu cứu” và bị chết. Tôi chỉ là một nhà thơ, một người nghệ sỹ biết giữ lại những vẻ đẹp ấy bằng ngôn ngữ nghệ thuật của mình. Đấy chính là ngôn ngữ tiếng Việt và tôi lúc nào cũng mong muốn rằng suốt đời này tôi sẽ cố gắng để làm một người giỏi tiếng Việt.

Vi Thùy Linh: Tháng 8 năm nay tôi sẽ cho ra mắt cùng một lúc hai tác phẩm nghệ thuật. Đó là tập văn xuôi đầu tiên “Vili tùy bút” và tập thơ “Vili & Paris”. Trong thời gian gần đây, một số dư luận cho rằng Vi Thùy Linh đã từ giã thơ ca, không còn làm thơ nữa hoặc thậm chí không viết được thơ, chính vì thế “Vili & Paris” sẽ chứng minh những điều xôn xao đó là không đúng.

Làm thơ đã hơn 15 năm cho nên tôi nghĩ rằng đã đến lúc tôi cần phải điều phối thời gian để thể hiện khả năng của mình không chỉ ở thơ ca mà còn trong những thể loại khác. Chính vì vậy, sau chuyến đi Pháp vừa qua tôi đã có những tư duy mới trong sáng tạo, nó kích thích tôi cho ra mắt quyển sách về một sự kiện văn học. Đó không phải là một sự quảng bá hay thách thức nào đó mà đó là một cuộc tranh đua lành mạnh của nghệ thuật.

Nhà hát lớn Hà Nội trong lịch sử 101 năm qua là nơi đã diễn ra rất nhiều đêm nhạc, đêm ba-lê, đêm kịch nhưng chưa bao giờ có một đêm của tác giả văn học. Và tôi hy vọng Vi Thùy Linh sẽ là gương mặt tiên phong mở đầu cho sự kiện này. Tôi luôn mong muốn các tác giả cũng như tác phẩm văn học luôn được đẹp và sang trọng.

Tôi sẽ cố gắng để cuối tháng 8 này “Vili tùy bút” và “Vili & Paris” sẽ chính thức được ra mắt tại nhà hát lớn Hà Nội với một đêm nghệ thuật có sự góp mặt của rất nhiều các nghệ sỹ nổi tiếng và các tác phẩm độc đáo. Chương trình nhằm tôn vinh giá trị lao động của tôi cũng như các nghệ sỹ khác và đây cũng chính là món quà tôi muốn dành tặng cho những người luôn yêu mến, ủng hộ Vi Thùy Linh và các tác phẩm văn học của tôi. Hiện nay, tôi đang rất bận rộn để tất bật chuẩn bị các khâu quan trọng cho đêm nghệ thuật đó.

“Vili tùy bút” có 5 phần. Phần thứ năm có tên là “Thăng Long Ái thành mãi mãi”. Đây cũng chính là phần nặng ký nhất, dung lượng nhiều nhất, số trang nhiều nhất mà tôi dành viết dành cho Hà Nội thân yêu. Ái thành- Thành phố của tình yêu.

PV: Trước đây khi mới ra mắt công chúng, chị rất nổi tiếng với những tập thơ viết về tình yêu. Nhưng cho đến thời điểm này, Hà Nội lại là chủ đề nòng cốt là chị luôn hướng tới. Chị có thể giải thích rằng tại sao các tác phẩm của chị hiện giờ đều mang một cái gì đó xã hội hóa hơn và không còn là một cái tôi cá nhân nữa?

Vi Thùy Linh: Tác phẩm của tôi được đăng trên báo Tiền Phong từ những năm 1995. Khi ấy, tôi vẫn còn là một thiếu nữ, là một sinh viên, cho nên tình yêu đôi lứa bao giờ cũng là điều mà tôi quan tâm nhất, là những tháng ngày hạnh phúc nhất, yêu thương ngọt ngào nhất. Chính vì lẽ đó, các tác phẩm của tôi thời đó đơn thuần chỉ là tình yêu đôi lứa.

Nhưng thời gian đâu có ngừng trôi, ước mơ của tôi ngày càng vươn xa và hướng đến những cái thiêng liêng, cao cả hơn nữa. Ngay từ rất sớm, tôi đã có khát vọng được làm mẹ, được viết cho những đứa con tương lai của mình.

Tôi viết cho những nỗi buồn, cho sự mất mát, cho những thân phận nhỏ nhoi, kém may mắn. Chủ lưu của tôi là những dòng thơ tình nên cứ nhắc đến tôi thì người ta sẽ nhắc đến là nhà thơ tình yêu chứ không phải tình yêu là đề tài duy nhất trong thơ của Vi Thùy Linh, ngay cả từ tập thơ đầu tiên.

Tôi nghĩ một nhà văn, nhà thơ hay một người nghệ sỹ cũng cần phải có trách nhiệm xã hội trong việc biểu tỏ tiếng nói, tâm huyết, khát vọng cũng như phương tiện nghề nghiệp của mình để chuyển tải điều mà mình cũng tâm đắc. Mình tâm đắc, mình bức xúc, mình nhức nhối, mình xót xa, mình yêu thương thì điều ấy bản thân nó cũng đã có tính chính trị xã hội. Tôi cho rằng độ chín của một tác giả không phải chỉ có uy tín mà nó cần phải được mở rộng hơn cũng như độ chín ấy cần phải được khẳng định qua sức bền. Tôi khẳng định rằng điều mà tôi tự hào nhất chính là tình yêu của tôi đối với nghề và sự lao động nghề nghiệp của Vi Thùy Linh luôn bền vững.

PV: Với tư cách là một người sáng tác, chị nghĩ sao khi trong thời gian vài năm trở lại đây mặc dù văn học thiếu nhi đang rất được quan tâm nhưng dường như thể loại này vẫn thiếu trầm trọng đội ngũ sáng tác cũng như thiếu các tác phẩm hay dành cho các em nhỏ? Vậy các tác phẩm nào mới thực sự thu hút công chúng?

Vi Thùy Linh: Mỗi 1 năm, nhà xuất bản Kim Đồng vẫn luôn tái bản sách của Nguyễn Huy Tưởng, Tô Hoài và rất nhiều các nhà văn khác. Bản thân họ đều là những nhà văn lớn của dòng Văn học Việt Nam thế kỷ XX. Họ cũng đã dành một dung lượng có vị trí đáng kể cho dòng văn học thiếu nhi trong hành trình sáng tạo của mình. Các tác giả văn học thiếu nhi từ xưa đến nay ở trên toàn thế giới không riêng gì Việt Nam đến giờ cũng ít hơn rất nhiều so với dòng văn học chính thống.

Nước ta là một đất nước có nền dân số trẻ và người ta luôn quan niệm rằng chúng ta nên làm những thứ ưu tiên cho trẻ em  không chỉ trong văn học mà còn trong tất cả các lĩnh vực khác. Nhà hát Tuổi trẻ mới đầu cũng có một đoàn dành cho thiếu nhi nhưng cũng phải nói rằng đoàn cho thiếu nhi đó không thể sánh bằng các đoàn kịch dành cho người lớn. Tại sao lại như thế? Theo quan điểm của tôi, người lớn có tâm hồn thơ ngây ít quá, người lớn không cần giả vờ thơ ngây để viết cho trẻ em nhưng người lớn cần phải có phần rung động, non tơ, hồn nhiên để có thể hòa nhập được với các em, để phản ánh được tâm hồn cũng như những điều mà các em mong muốn. Đó là điều thứ nhất.

Thứ hai, người lớn có tham vọng đông quá. Họ có rất nhiều các nội dung, đề tài, các ý tưởng để giải quyết các vấn đề của họ hơn là giải quyết các vấn đề trong những việc ưu ái kia.

Thứ ba, trong số chúng ta, những người đam mê, say mê và yêu quý trẻ con thường rất ít. Trong cuộc tranh đua vận hành, sáng tạo của tham vọng, tất cả những bề bộn của cuộc sống này thì trẻ em thường được hô hào là một đối tượng cần được ưu tiên nhiều nhất nhưng trên thực tế, các em lại là những người phải ở phía sau. Hay nói vui như cuộc đi trên máy bay, nếu gặp sự cố, người ta sẽ phải cấp cứu cho người lớn trước rồi sau đó mới trợ giúp đến các em.

Tóm lại, tôi cũng đã có những đóng góp nho nhỏ dành cho các em. Cụ thể, năm ngoái tôi đã có tập thơ tập hợp lại những bài viết dành cho các con tương lai và các em thiếu nhi. Hiện, nhà xuất bản Kim Đồng cũng đã đặt hàng tôi viết một cuốn tự truyện về tuổi ấu thơ và tôi đã nhận lời. Tuy nhiên, hiện tại tôi đang rất bận rộn cho sự ra mắt của hai tác phẩm “Vili tùy bút” và “Vili & Paris” nên tôi tạm gác lại tác phẩm dành cho thiếu nhi đó. Hy vọng cuốn sách thiếu nhi của tôi sẽ xuất bản năm 2013, đó là tập sách về tuổi thơ của tôi.

PV: Nói về những tác giả viết cho thiếu nhi và lớn hơn thiếu nhi một chút thì chúng ta không thể không nhắc tới Nguyễn Nhật Ánh. Vậy chị nghĩ như thế nào về những thành công này của Nguyễn Nhật Ánh?

Vi Thùy Linh: Các tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh không đi vào thiếu nhi mà đi vào đối tượng tuổi mới lớn, đó là những em học sinh cấp 3 thậm chí là sinh viên những năm đầu cũng có thể đọc được các tác phẩm của ông. Nuyễn Nhật Ánh là nhà văn Quảng Nam và tôi cũng đã có dịp được gặp ông ở Sài Gòn. Ông rất hóm hỉnh, trẻ trung, có lẽ chính vì vậy mà ông là một trong những nhà văn Nam Bộ có sức bền trong việc sáng tác cho trẻ em.

Nói về sự ăn khách, không phải lúc nào sự ăn khách cũng đi liền với tiêu chí nghệ thuật. Nếu nói về một tờ báo chính thống với một tờ báo mạng đôi khi đăng những bài rẻ tiền thì chính những bài rẻ tiền đó có khi lại đông người đọc hơn. Vậy chúng ta không nên xét theo tiêu chí số lượng.

PV: Trong mùa hè này chị có quan tâm đến các tác phẩm mà nhà xuất bản Kim Đồng dành cho thiếu nhi không?

Vi Thùy Linh: Tôi đã từng góp ý với đồng chí Phạm Quang Vinh- Giám đốc nhà xuất bản Kim Đồng cũng như nhà văn Nguyễn Thúy Loan-  Trưởng ban biên tập là trong thời gian gần đây, nhà xuất bản đã cho xuất bản quá nhiều các tác giả và tác phẩm chưa có tên tuổi hay một tín chỉ gì trong văn chương cả. Tuy nhiên, ở khía cạnh nào đó, đó cũng là một bệ đỡ hay một cái con đường mới mở ra để kích thích và khơi gợi cho các bạn trẻ viết văn. Viết văn vốn là con đường khổ ải và lao động nặng nhọc nhất cho nên nhà xuất bản cần phải khắt khe và chọn lọc hơn cả về chất lượng.

Chúng tôi- những thế hệ 7X, 8X là những thế hệ đang sung sức nhất để phát triển sự nghiệp của mình. Bản thân tôi sẽ có những đóng góp hết sức mình và năm 2013 tôi sẽ cho ra mắt tập tùy bút, tập truyện về tuổi thơ của mình.

PV: Cảm ơn chị về cuộc trò chuyện./.