Cấp thiết bảo tồn, phát huy di tích Phật viện Đồng Dương
VOV.VN - Phật viện Đồng Dương, TP Đà Nẵng được xem là Thánh địa Phật giáo quan trọng bậc nhất của Vương quốc Champa xưa và khu vực Đông Nam Á. Hơn 1.000 năm trải qua nhiều thăng trầm lịch sử, phần lớn công trình kiến trúc này bị hư hại. Yêu cầu cấp thiết phải có giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị di sản đặc biệt này.
Đây là nội dung tại Hội thảo quốc gia "Nghiên cứu bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Phật viện Đồng Dương" diễn ra ngày 15/5 tại thành phố Đà Nẵng. Hội thảo do UBND thành phố Đà Nẵng phối hợp Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức.
Di tích quốc gia đặc biệt Phật viện Đồng Dương nằm trên địa phận làng Đồng Dương, xã Bình Định Bắc, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam (cũ), nay thuộc xã Đồng Dương, TP Đà Nẵng, từng là trung tâm Phật giáo tiêu biểu của Vương quốc Champa cổ. Đây là di sản có giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, tôn giáo và khảo cổ học của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.
Nơi đây không chỉ là trung tâm tôn giáo lớn mà còn là không gian giao thoa văn hóa, tín ngưỡng và nghệ thuật đặc sắc của khu vực. Sau hơn 1.000 năm trải qua nhiều thăng trầm lịch sử và tác động thiên nhiên và chiến tranh, phần lớn công trình Phật viện Đồng Dương đã bị hủy hoại, chỉ còn lại một phần tường “Tháp Sáng” cùng nền móng và một số hiện vật rời rạc.
Từ năm 2016 đến nay, di tích Phật viện Đồng Dương đã được chính quyền địa phương, các cơ quan chuyên môn triển khai công tác bảo tồn, phát huy giá trị của di sản, nhưng do thiếu nguồn lực và quy hoạch tổng thể để thực hiện đồng bộ, nên hiệu quả còn hạn chế.
Tiến sĩ Đặng Xuân Thanh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho rằng, yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục nghiên cứu và thực hiện giải pháp phù hợp, khả thi nhằm bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa Phật viện Đồng Dương.
Hội thảo nhằm đánh giá một cách tổng thể các giá trị và vai trò của Phật viện Đồng Dương trong lịch sử và hiện tại để làm cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách và giải pháp phù hợp, khả thi nhằm bảo tồn, phát huy di sản văn hóa này. Đồng thời, cung cấp dữ liệu khoa học cho việc xây dựng hồ sơ Phật viện Đồng Dương trong tương lai có thể trình UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới.
Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà nghiên cứu cho rằng, khác với các di tích biệt lập, Phật viện Đồng Dương nằm xen kẽ chặt chẽ với khu cư dân và đất canh tác của người dân. Việc giải tỏa và tạo hành lang bảo vệ cho trục tâm linh dài 1.300m là bài toán kinh tế-xã hội khổng lồ. Để bảo tồn bền vững phải giải quyết hài hòa lợi ích giữa việc giữ gìn di tích và phát triển sinh kế cho cộng đồng.
Thượng tọa Thích Đức Thiện, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam khẳng định, trong dòng chảy lịch sử hơn 1.000 năm của Phật giáo Việt Nam, Phật viện Đồng Dương giữ một vị trí đặc biệt tiêu biểu và có giá trị nổi bật cả về lịch sử, khảo cổ, mỹ thuật lẫn tư tưởng tôn giáo. Việc bảo tồn và phát huy giá trị Phật viện Đồng Dương cần gắn với chiến lược phát triển văn hóa quốc gia, phát triển du lịch văn hóa tâm linh bền vững, giáo dục truyền thống lịch sử và quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới.
“Bảo tồn di sản không còn chỉ dừng lại ở việc gìn giữ nguyên trạng các công trình cổ, mà cần hướng tới việc phục hồi không gian văn hóa, tái hiện giá trị tinh thần và phát huy vai trò của di sản trong đời sống đương đại. Một di sản thực sự sống khi di sản ấy tiếp tục được kết nối với cộng đồng, với giáo dục, với nghiên cứu khoa học và với sự phát triển văn hóa bền vững của đất nước”, Thượng tọa Thích Đức Thiện phát biểu.
Dù đã được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt từ năm 2016, nhưng công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích Phật viện Đồng Dương vẫn chưa tương xứng với tầm vóc vốn có, chủ yếu dừng lại ở các giải pháp tạm thời, chưa hình thành được định hướng nghiên cứu và bảo tồn tổng thể, dài hạn, bền vững.
Bà Nguyễn Thị Anh Thi, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng cho biết: “Công tác bảo tồn di sản không chỉ dừng ở việc gìn giữ dấu tích vật chất, mà cần hướng tới bảo tồn giá trị văn hóa, lịch sử, tinh thần và bản sắc cộng đồng, đồng thời hài hòa giữa bảo tồn và phát triển bền vững. Vì vậy, việc xây dựng một chiến lược tổng thể, dài hạn cho Phật viện Đồng Dương là yêu cầu cấp thiết nhằm khẳng định và phát huy giá trị di sản trong dòng chảy văn hóa dân tộc và hội nhập quốc tế”.
Công nghiệp văn hóa, động lực phát triển mới của Đà Nẵng
VOV.VN - Nghị quyết về phát triển văn hóa thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2026 – 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Đà Nẵng đặt mục tiêu đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa sẽ đóng góp trên 10% GRDP, từng bước đưa Đà Nẵng trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa trọng điểm của cả nước, có năng lực cạnh tranh trong khu vực
