Để giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số trở thành động lực phát triển
VOV.VN - Ngày 17/4, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Làng VH), xã Đoài Phương (Hà Nội) đã diễn ra Hội nghị toàn quốc triển khai công tác văn hóa dân tộc và tuyên dương già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín.
Sự kiện là hoạt động thiết thực của hướng đến chào mừng Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4) và kỷ niệm 80 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho Đại hội các dân tộc thiểu số miền Nam (19/4/1946 – 19/4/ 2026).
Hội nghị nhằm triển khai, cụ thể hóa đường lối, chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa nói chung và văn hóa dân tộc nói riêng trong giai đoạn mới, theo tinh thần Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Nghị quyết số 80/NQ-CP của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Đồng thời tổ chức thực hiện Chương trình hành động của Bộ VHTTDL triển khai các nghị quyết nêu trên và các nghị quyết của Chính phủ có liên quan. Tại Hội nghị, đã xác định trách nhiệm của địa phương trong công tác quản lý nhà nước về văn hóa dân tộc, cũng như nâng cao hiệu quả triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia. Tăng cường trao đổi kinh nghiệm, nhân rộng mô hình hiệu quả, kịp thời nhận diện khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp tháo gỡ.
Hội nghị đã thu hút khoảng 300 đại biểu tham dự, đặc biệt có đại diện 54 dân tộc của 34 tỉnh, thành phố; nghệ nhân, đồng bào đang hoạt động hằng ngày tại Làng Văn hoá - Du lịch các dân tộc Việt Nam…
Tại Hội nghị, các đại biểu đã rập trung trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ và giới thiệu mô hình hiệu quả trong công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc giữa các ban, bộ, ngành, đơn vị thuộc Bộ và các địa phương. Đây cũng là dịp quan trọng, ý nghĩa để tôn vinh, ghi nhận những đóng góp bền bỉ, không mệt mỏi của các nghệ nhân và đại biểu đại diện cho cộng đồng các dân tộc thiểu số trong việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa của từng vùng miền, địa phương, góp phần tạo nên sự đa dạng, phong phú của văn hóa các dân tộc Việt Nam.
Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, khi những giá trị truyền thống đứng trước không ít thách thức, Hội nghị không chỉ là dịp tổng kết, định hướng mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ về vai trò nền tảng của văn hóa dân tộc trong phát triển bền vững đất nước. Từ những kinh nghiệm thực tiễn, những mô hình hiệu quả được chia sẻ, đến sự ghi nhận, tôn vinh đội ngũ già làng, trưởng bản, nghệ nhân – những “người giữ hồn” văn hóa – tất cả đã góp phần thắp lên niềm tin và trách nhiệm trong việc bảo tồn, phát huy bản sắc. Khi văn hóa được đặt đúng vị trí, được khơi dậy từ chính cộng đồng, đó sẽ là nguồn lực nội sinh quan trọng, tạo động lực để đất nước phát triển hài hòa, bền vững trong giai đoạn mới.
Phát biểu khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Trịnh Thị Thủy nhấn mạnh: “Mục tiêu của hội nghị, bên cạnh việc đánh giá kết quả giai đoạn trước, là cùng nhau thảo luận, trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn từ các địa phương; tăng cường sự phối hợp giữa các bộ, ngành với địa phương, qua đó đề xuất các giải pháp trọng tâm nhằm bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa các dân tộc thiểu số Việt Nam trong thời gian tới, theo đúng định hướng của Đảng, Nhà nước và chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ”.
Bên cạnh việc đề xuất các giải pháp, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng cần tiếp tục nghiên cứu, tham mưu xây dựng các kế hoạch thực tiễn, đóng góp vào việc triển khai nhiệm vụ phát triển đất nước trong bối cảnh đặt ra yêu cầu tăng trưởng, phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Theo đó, công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch tại mỗi địa phương cần được xác định rõ trách nhiệm, định hướng, cũng như các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể, phù hợp với nỗ lực chung của cả nước. Thứ trưởng mong muốn nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các đại biểu, lãnh đạo UBND các tỉnh, lãnh đạo các sở, ngành và đặc biệt là các nghệ nhân – những người trực tiếp thực hành di sản văn hóa trong cộng đồng để cùng hiến kế, đề xuất với Trung ương, Bộ VHTTDL và chính quyền các cấp những giải pháp trọng tâm, hiệu quả.
Ông Đàng Chí Quyết, người có uy tín trong đồng bào dân tộc Chăm tại thôn Bàu Trúc, xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa chia sẻ: "Việc bảo tồn văn hóa chỉ bền vững khi được trao truyền cho thế hệ trẻ. Vì vậy, chúng tôi phối hợp tổ chức truyền dạy nhạc cụ, dân ca, múa truyền thống; phục dựng lễ hội và duy trì sinh hoạt văn hóa cộng đồng. Qua đó, tạo môi trường để thanh thiếu niên tiếp cận, trải nghiệm và thêm hiểu, tự hào về bản sắc dân tộc. Không gian sinh hoạt cộng đồng trở thành nơi học tiếng mẹ đẻ, tìm hiểu phong tục, lịch sử. Thực tiễn cho thấy, khi thế hệ trẻ được giáo dục và gắn bó với văn hóa dân tộc, sẽ tạo nền tảng vững chắc cho sự kế thừa và phát triển bền vững".
Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy đề nghị toàn ngành thống nhất cao về nhận thức và hành động, tập trung triển khai với mục tiêu: “Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số phải trở thành động lực phát triển, nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm của quốc gia; đồng thời trực tiếp nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào”.