Nghi lễ Nhận và dạy con tràng nhập môn kế tục nghề Then của dân tộc Tày

nghi le nhan va day con trang nhap mon trao truyen nghe then cua dan toc tay hinh anh 1

Tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, nghi lễ độc đáo “nhận và dạy con tràng nhập môn” - một phần trong quá trình trao truyền và kế tục nghề Then đã được tái hiện tại khu làng dân tộc Tày.

nghi le nhan va day con trang nhap mon trao truyen nghe then cua dan toc tay hinh anh 2

Bàn thờ tổ nghề được bày biện đầy đủ lễ vật theo phong tục truyền thống. Mỗi lễ vật mang ý nghĩa tâm linh, thể hiện sự thành kính trước khi nghi lễ bắt đầu.

nghi le nhan va day con trang nhap mon trao truyen nghe then cua dan toc tay hinh anh 3

Trong không gian linh thiêng, các bà Then cất tiếng chuông ngân vang, mở lối mời gọi gia tiên, thổ địa, quân binh và các mã nhập môn về chứng lễ.

nghi le nhan va day con trang nhap mon trao truyen nghe then cua dan toc tay hinh anh 4

Các bà Then cùng nhau chọn ngày lành tháng tốt, tay cầm bát nước thơm với lá chanh, thực hiện nghi thức giải vía, thanh tẩy, giúp con đồng mới gột rửa những điều chưa lành, sẵn sàng bước vào hành trình học đạo.

nghi le nhan va day con trang nhap mon trao truyen nghe then cua dan toc tay hinh anh 5

Dẫn đầu đoàn hành lễ, thầy Then tay cầm sóc nhạc, quạt và đàn tính, đưa quân lên đường.

nghi le nhan va day con trang nhap mon trao truyen nghe then cua dan toc tay hinh anh 6

Thầy Then tiếp tục dẫn dắt con đồng và quân binh bước vào nghi thức lượn xuồng, lượn đò - vượt sông mang lễ vật sang bến mới.

nghi le nhan va day con trang nhap mon trao truyen nghe then cua dan toc tay hinh anh 7

Con tràng quỳ trước bàn thờ, thể hiện lòng thành kính và quyết tâm theo học.

nghi le nhan va day con trang nhap mon trao truyen nghe then cua dan toc tay hinh anh 8

Khép lại các nghi thức, con tràng không chỉ dừng lại ở vai trò người học, mà còn trở thành người tiếp nhận và gìn giữ những giá trị văn hóa, đạo đức, cùng trách nhiệm gắn bó với cộng đồng.

nghi le nhan va day con trang nhap mon trao truyen nghe then cua dan toc tay hinh anh 9

Một nội dung quan trọng trong nghi lễ là phần trao pháp cụ, khi thầy Then truyền lại cho con tràng những vật dụng hành nghề như đàn tính, sóc nhạc, quạt, mũ, áo… Trong đó, đàn tính giữ vị trí đặc biệt, là phương tiện để cất lên lời Then, kết nối với thế giới thần linh. Việc trao pháp cụ không chỉ mang ý nghĩa vật chất mà còn là sự gửi gắm tri thức, kinh nghiệm và niềm tin từ thế hệ đi trước.

nghi le nhan va day con trang nhap mon trao truyen nghe then cua dan toc tay hinh anh 10

Quá trình học không chỉ dừng lại ở việc ghi nhớ mà còn là sự “nhập tâm”, thấu hiểu và cảm nhận.

nghi le nhan va day con trang nhap mon trao truyen nghe then cua dan toc tay hinh anh 11

Sau quá trình học tập, con tràng thực hành lại những gì đã được truyền dạy dưới sự chứng kiến của thầy và thần linh. Đây là bước kiểm chứng quan trọng, thể hiện khả năng tiếp nhận và sự “khai mở” về mặt tâm linh của người học.

nghi le nhan va day con trang nhap mon trao truyen nghe then cua dan toc tay hinh anh 12

Khi hoàn thành, thầy Then thực hiện nghi thức công nhận, đánh dấu việc con tràng chính thức được nhập môn và có thể tiếp tục con đường tu học, hành nghề.

nghi le nhan va day con trang nhap mon trao truyen nghe then cua dan toc tay hinh anh 13

Khi nghi lễ hoàn tất, các bà Then tay cầm cây mía, đứng thành vòng tròn và bắt đầu những điệu múa uyển chuyển trong tiếng hát Then ngân vang.

nghi le nhan va day con trang nhap mon trao truyen nghe then cua dan toc tay hinh anh 14

Những cây mía vươn cao tượng trưng cho sự trưởng thành, cho người học trò đang từng bước lớn lên, vững vàng trên con đường đạo.

nghi le nhan va day con trang nhap mon trao truyen nghe then cua dan toc tay hinh anh 15

Sau nghi thức nhận phép, các thầy Then cùng cất lời gọi vía, gọi hồn các đấng bề trên trở về trần gian, ban phúc lành cho muôn người: sức khỏe, bình an và may mắn.

nghi le nhan va day con trang nhap mon trao truyen nghe then cua dan toc tay hinh anh 16

Nghi lễ khép lại với nghi thức chia lộc, đánh dấu việc con tràng chính thức được công nhận. Từ đây, người học mang trên mình trách nhiệm gìn giữ, thực hành và tiếp nối di sản Then trong cộng đồng.