Độc đáo vẽ mặt nạ tạo hình nhân vật trong vở tuồng “Nữ tướng Đào Tam Xuân”

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 1

Trong vở tuồng “Nữ tướng Đào Tam Xuân” hay nghệ thuật tuồng nói chung, người nghệ sĩ không chỉ làm chủ lời ca, điệu bộ hay diễn xuất, mà còn phải tự đảm nhiệm việc hóa trang cho chính mình, cũng là giai đoạn tạo hình quan trọng cho nhân vật mà mình thủ vai.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 2

Nghệ thuật hóa trang khuôn mặt của tuồng mang tính tượng trưng, cách điệu cao chủ yếu dựa trên những đường nét, hoạ tiết cơ bản.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 3

Người diễn viên, ngoài khả năng ca xướng, vũ đạo, diễn xuất, còn phải có khả năng làm họa sĩ để biết tự vẽ mặt mình khi được giao thủ vai.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 4

Nhờ những gương mặt được hóa trang, khán giả biết được tâm lý, tính cách, giai cấp xã hội của nhân vật khi diễn viên vừa bước ra sân khấu.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 5

Màu sắc dùng trong mặt nạ phải thật đậm, đường nét phải thật rõ để khắc họa cá tính nhân vật, tăng sự biểu đạt của khuôn mặt nghệ sĩ.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 6

Mỗi nghệ sĩ phải tự hóa trang cho mình dựa trên nền tảng tạo hình quy định chặt chẽ, chuẩn mực về mặt nạ nhân vật theo ngôn ngữ hóa trang của nghệ thuật tuồng nhưng cũng không thiếu yếu tố sáng tạo riêng.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 7

Mỗi mặt nạ là một tính cách, như trung hiếu, nhân ái, gian manh, xu nịnh hay hiểm ác. Mỗi tông màu chủ đạo gắn với từng mô típ nhân vật cụ thể.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 8

Vở tuồng cổ kinh điển “Nữ tướng Đào Tam Xuân” vừa được Nhà hát Sân khấu Truyền thống Quốc gia Việt Nam công diễn để lại ấn tượng tốt đẹp trong lòng khán giả với những tạo hình nhân vật đầy biểu cảm. Trong đó, 4 nhân vật chính gồm (từu trái qua phải) nữ tướng Đào Tam Xuân, Trịnh Ân, Triệu Khuân Dẫn và Cao Hoài Đức.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 9

Hình tượng nhân vật chính nữ tướng Đào Tam Xuân (vợ của Trịnh Ân) được khắc họa rõ nét là một nữ tướng nổi tiếng, đại diện cho người phụ nữ kiên cường, chung thủy và bất khuất.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 10

Là nhân vật võ trạng nguyên, Đào Tam Xuân thường mặc áo giáp uy nghiêm, được trang trí hoa văn rồng, phượng hoặc họa tiết quyền lực, tượng trưng cho sự oai phong của một “kép võ”.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 11

Là người miền Thượng và là nhân vật chính diện nên tạo hình chân dung nhân vật nửa trắng hồng để nói lên vẻ đẹp của nhân vật, còn nửa xanh xám là để chỉ cho khán giả biết nàng là người miền thượng.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 12

Tạo hình nhân vật vùng những động tác, biểu cảm, lời ca của nghệ sĩ càng làm toát lên chân dung một vị nữ tướng kiên cường, chính trực.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 13

Khi chồng con bị hôn quân hãm hại, nữ tướng Đào Tam Xuân đã cầm quân về kinh hỏi tội vua.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 14

Ngoài tạo hình độc đáo với gương mặt gồm 2 nửa đối lập, các đường nét trên gương mặt nữ tướng Đào Tam Xuân đều rất thanh tú, cân đối, rõ ràng.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 15

Tạo hình nhân vật tuồng Trịnh Ân thể hiện khí phách của một võ tướng trung quân, cương trực với khuôn mặt hóa trang đặc sắc, đặc trưng cho kiểu vai “kép võ” tôn vinh vẻ đẹp bi hùng, oai phong của một võ tướng.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 16

Sử dụng màu sắc tương phản mạnh, thể hiện tính cách mạnh mẽ. Thường dùng màu đỏ hoặc đỏ đậm để thể hiện sự trung thành, can đảm và cương trực. Đường nét vẽ mặt khỏe khoắn, góc cạnh, nhấn mạnh đôi lông mày dữ tợn nhưng đầy nghĩa khí và đôi mắt sắc bén.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 17

Tạo hình nhân vật Cao Hoài Đức trong tuồng “Nữ tướng Đào Tam Xuân” mang phong cách kép văn/kép võ. Tạo hình nhân vật oai phong, điềm tĩnh, thể hiện sự chính trực và bản lĩnh, tôn lên đường nét cương nghị, trung thành.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 18

Tạo hình nhân vật Cao Hoài Đức chính trực, văn võ song toàn.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 19

Đặc điểm tạo hình nhân vật Cao Hoài Đức là hình tượng trung thần, thường là sử dụng màu trắng kết hợp cùng đỏ nhạt, đường nét lông mày, mắt sắc sảo nhưng hiền hòa, thể hiện sự mưu lược và tấm lòng son sắt.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 20

Bên cạnh vẽ tạo hình chân dung nhân vật, phục trang cũng góp phần quan trọng thể hiện hình tượng nhân vật.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 21

Nhận vật Triệu Khuông Dẫn, tức Tống Thái Tổ, là nhân vật dạng kép vua, mặt đỏ hoặc hồng đậm, chân mày trắng hay nâu, quanh vòng mắt vẽ đen, bên mày phía trái vẽ hình rồng hoặc hình mặt trời.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 22

Tào hình nhận vật Triệu Khuông Dẫn biểu hiện phẩm giá của một vị vua có công lập quốc. Màu sắc dùng để hóa trang kiểu mặt nạ phổ biến là trắng, hồng, đỏ và đen.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 23

Bên cạnh 4 nhân vật vai chính, nhân vật phản diện trong vở tuồng “Nữ tướng Đào Tam Xuân” được hóa trang bằng mặt nạ với mặt trắng bệch loang lổ, chân mày cong ngược, mắt kẻ sắc lạnh, có thể hiện ra gian trá, độc độc và tâm địa hẹp hòi.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 24

Trang phục thường có màu sắc tối, thiết kế phức tạp và có nhiều chỗ khuất để khắc họa vẻ quyền lực nhưng ám muội, xấu xa của nhân vật.

Doc dao ve mat na tao hinh nhan vat trong vo tuong nu tuong Dao tam xuan hinh anh 25

Mặt nạ tuồng khi hoá trang bằng màu sắc đã thu hút người xem, nhưng khi kết hợp với biểu cảm sinh động trên gương mặt người diễn thì lại tạo ra một tác phẩm sống động. Cách hóa trang các vai diễn trong tuồng giúp chúng ta hiểu hơn về cái hay, cái đẹp trong cách kẻ mặt các nhân vật của nghệ thuật tuồng.