Đức Hỏa Thần và ngọn lửa trong tâm thức người Việt
VOV.VN - Đức Hỏa Thần là vị thần lửa được thờ tại Đền Hỏa Thần – ngôi đền duy nhất ở Việt Nam thờ vị thần này. Từ nhiều đời nay, tín ngưỡng thờ Đức Hỏa Thần không chỉ thể hiện mong ước bình an, tránh hỏa hoạn, mà còn lưu giữ nét đẹp văn hóa dân gian gắn với đời sống tinh thần người Hà Nội.
Ngày 28 tháng 3 âm lịch hằng năm được xem là ngày sinh Đức Hỏa Thần – vị thần biểu tượng cho lửa, ánh sáng và sự bình an trong tín ngưỡng. Đức Hỏa Thần (Quang Hoa Mã Nguyên Suý) là vị thần lửa được thờ tại Đền Hỏa Thần (số 30 Hàng Điếu, Hoàn Kiếm, Hà Nội), ngôi đền duy nhất tại Việt Nam thờ vị thần này.
Không phải ngẫu nhiên mà từ nhiều đời nay, người Việt vẫn duy trì nghi lễ dâng hương tưởng niệm Đức Hỏa Thần như một cách gửi gắm niềm tin về sự an yên trong cuộc sống. Bởi với người Việt xưa, lửa chưa bao giờ chỉ là một yếu tố tự nhiên. Lửa là bữa cơm sum họp trong căn bếp nhỏ, là ánh đèn leo lét của những ngôi nhà cổ giữa đêm đông. Là hơi ấm giữ con người gần lại với nhau sau một ngày dài mưu sinh. Nhưng lửa cũng từng là nỗi sợ lớn nhất của những khu phố cổ, của làng nghề, của những mái nhà gỗ san sát trong các đô thị xưa. Chỉ một tia lửa nhỏ cũng có thể khiến cả khu dân cư chìm trong biển lửa.
Có lẽ vì thế mà người Việt từ rất sớm đã hình thành tín ngưỡng thờ thần lửa. Không đơn thuần để cầu xin sự che chở, mà còn để nhắc con người biết kính trọng tự nhiên và sống cẩn trọng trước những sức mạnh lớn hơn mình.
Người Việt nhìn tự nhiên bằng sự biết ơn
Trong nhiều nền văn hóa phương Đông, con người không tìm cách “chiến thắng” thiên nhiên bằng mọi giá. Người Việt cũng vậy. Ông bà xưa tin rằng mọi thứ trong trời đất đều có linh hồn: Thần sông, thần núi, thần mưa, thần lửa… Việc thờ các nhiên thần phản ánh cách con người sống hòa hợp với tự nhiên thay vì đối đầu.
Đức Hỏa Thần vì thế xuất hiện như một biểu tượng rất gần gũi với đời sống. Người dân thờ ngài để cầu cho gia đình êm ấm, phố xá bình an, tránh tai ương hỏa hoạn. Nhưng sâu xa hơn, đó là mong muốn giữ gìn sự ổn định của cuộc sống thường ngày. Trong tâm thức dân gian, khi ngọn lửa còn đỏ trong bếp, nghĩa là mái nhà ấy vẫn còn hơi ấm và sự gắn kết.
Có những giá trị văn hóa tồn tại rất âm thầm như thế.Người Việt ít khi nói những điều quá lớn lao về triết lý sống, nhưng lại gửi gắm tất cả qua hình ảnh “giữ lửa”. Giữ lửa cho gia đình. Giữ lửa cho nếp nhà. Giữ lửa cho tình thân.
Từ nỗi sợ hỏa hoạn đến niềm tin về sự bình an
Có lẽ vì thế mà sau hàng trăm năm, tín ngưỡng thờ Đức Hỏa Thần vẫn còn được gìn giữ trong đời sống người Việt. Không chỉ để cầu bình an hay tránh tai ương, mà còn để nhắc con người nhớ về những giá trị giản dị từng làm nên cốt cách văn hóa dân tộc: Sự gắn kết gia đình, lòng kính trọng tự nhiên và niềm tin vào sự an yên trong cuộc sống.
Giữa nhịp sống hiện đại đầy biến động, những nén hương dâng lên Đức Hỏa Thần hôm nay giống như một khoảnh khắc để con người được chậm lại, được tìm về cảm giác bình yên và kết nối với cội nguồn tinh thần của mình. Bởi sâu thẳm trong tâm thức người Việt, ngọn lửa ấy chưa bao giờ chỉ là lửa của hương khói hay nghi lễ. Đó còn là ngọn lửa của ký ức, của văn hóa và của những giá trị được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Cáo yết Thành Hoàng – Lời thưa gửi mùa Xuân còn vang trong khói Tết phố cổ
VOV.VN - Trong dư âm những ngày Tết tại phố cổ Hà Nội, nghi lễ Cáo yết Thành Hoàng đọng lại như một lớp trầm tích văn hóa sâu lắng. Không chỉ mở đầu chu trình lễ Tết, nghi lễ còn nhắc con người về cội nguồn, về mạch nối tâm linh bền bỉ trong đời sống người Việt.
