Theo GS.TS Phùng Hữu Phú, nguyên Phó Trưởng ban thường trực, Ban Tuyên giáo Trung ương (nay là Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương), nguyên Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương, trong các văn kiện của Đảng, đặc biệt là Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIV đã nhận diện rõ những quan điểm cơ bản về xây dựng, phát triển văn hóa và con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Trước hết, văn hóa được khẳng định vừa là mục tiêu, vừa là động lực, đồng thời là nguồn lực nội sinh to lớn của đất nước. Không chỉ là nền tảng tinh thần, văn hóa còn trở thành nền tảng phát triển toàn diện, là trụ cột ngang hàng với chính trị, kinh tế, xã hội và đóng vai trò điều tiết bảo đảm phát triển bền vững. Đáng chú ý, con người được xác định là trung tâm, chủ thể và động lực của phát triển, trong khi văn hóa giữ vị trí trung tâm trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội. Trên cơ sở đó, việc xây dựng văn hóa và con người phải được thực hiện đồng bộ, toàn diện, gắn với hệ giá trị quốc gia, gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam.

Cũng theo ông Phùng Hữu Phú, phương châm phát triển nhấn mạnh mối quan hệ biện chứng giữa văn hóa và con người. Trong đó, cần phát huy các giá trị cốt lõi thông qua “bốn phát huy” gồm: truyền thống yêu nước, bản lĩnh, trí tuệ và tinh thần tự chủ, tự cường dân tộc; và “bốn đề cao” gồm: đạo đức, tài năng, sự sáng tạo và khát vọng cống hiến vì một Việt Nam phồn vinh, văn minh, hạnh phúc. Đây vừa là nhiệm vụ chiến lược lâu dài, vừa là yêu cầu cấp bách, đòi hỏi quá trình triển khai phải chủ động, kiên trì và phù hợp thực tiễn.

Bên cạnh đó, văn kiện cũng làm rõ vai trò của các chủ thể trong phát triển văn hóa. Đây là sự nghiệp của toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, trong đó đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, doanh nhân giữ vai trò quan trọng trong sáng tạo, lan tỏa, giữ gìn và bảo vệ các giá trị văn hóa. Đồng thời, yêu cầu đổi mới tư duy huy động nguồn lực theo hướng phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội, kết hợp hiệu quả giữa Nhà nước và khu vực tư nhân. Ông Phùng Hữu Phú nhấn mạnh:

"Xây dựng phát triển văn hóa và con người là một vấn đề chiến lược lâu dài, đồng thời cũng là yêu cầu cấp bách trong giai đoạn hiện nay. Vì vậy, trong quá trình xây dựng và phát triển văn hoá con người Việt Nam phải được thực hiện một cách chủ động, tích cực và sáng tạo; đồng thời cần kiên trì, thường xuyên, bảo đảm phù hợp với thực tiễn phát triển."

Làm rõ thêm những nội dung này, ông Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng, Văn kiện Đại hội XIV khẳng định, văn hóa và con người được xác định rõ là nền tảng, đồng thời là động lực và nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững. Đặc biệt, văn hóa còn được nhìn nhận như một “hệ điều tiết” cho quá trình phát triển đất nước. Điều đó cho thấy, văn hóa không còn dừng ở khẩu hiệu mà đang đi vào thực chất trong đời sống.

Cùng với đó, văn hóa là nền tảng để hình thành một nền giáo dục nhân văn, vì con người, để văn hoá phát huy hơn nữa sức mạnh của mình. Ông Bùi Hoài Sơn nêu rõ, khi đề cao văn hoá và con người vào vị trí trung tâm thì đất nước sẽ phát triển bền vững: "Chúng ta đang ở trong bối cảnh rất mới với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học - công nghệ và môi trường số. Điều này mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức. Vì vậy, vai trò của văn hóa càng trở nên quan trọng trong việc định hướng giá trị, hình thành bản lĩnh và nhân cách con người. Văn hóa sẽ giúp con người thích ứng với môi trường số mà không bị “lạc lối”, đồng thời giữ vững những giá trị cốt lõi như nhân văn, nghĩa tình, lòng yêu nước. Đây chính là nền tảng để xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện trong thời kỳ mới".

Những quan điểm và định hướng về xây dựng, phát triển văn hóa của Đại hội Đảng lần thứ XIV đã khẳng định bước phát triển mới trong tư duy lý luận và thực tiễn lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực văn hóa. Văn hóa tiếp tục được đặt ở vị trí nền tảng tinh thần của xã hội, là sức mạnh nội sinh quan trọng thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững đất nước. Đồng thời là điểm tựa để giữ vững bản sắc dân tộc trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.

Việc nhấn mạnh xây dựng con người Việt Nam toàn diện, phát huy giá trị văn hóa dân tộc gắn với tiếp thu tinh hoa nhân loại, phát triển công nghiệp văn hóa và môi trường văn hóa lành mạnh cho thấy tầm nhìn chiến lược của Đại hội XIV. Những định hướng đó tạo cơ sở để văn hóa thực sự trở thành động lực tinh thần, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển và dấu mốc mới trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

Nghị quyết 80-NQ/TW: Mở không gian sáng tạo cho người trẻ làm văn hóa

VOV.VN - Nghị quyết 80 khẳng định văn hóa là nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển đất nước. Từ góc nhìn của nghệ sĩ đa phương tiện Nguyễn Quốc Hoàng Anh, việc mở rộng không gian sáng tạo, kết nối cộng đồng và hoàn thiện các trụ cột công nghiệp văn hóa đang tạo ra những chuyển động mới cho đời sống đương đại.