Từ “Mưa đỏ” đến cú xoay chuyển của phim lịch sử Việt

Nhiều năm qua, thị trường phòng vé Việt Nam vốn là thánh địa quen thuộc của các tác phẩm giải trí, tâm lý gia đình hay kinh dị chiếm lĩnh vị trí doanh thu cao. Tuy nhiên, cục diện này đã hoàn toàn bị đảo lộn khi bước sang năm 2025, thời điểm chứng kiến cú bùng nổ mạnh mẽ và toàn diện chưa từng có của điện ảnh nước nhà. Tổng doanh thu toàn thị trường lần đầu tiên trong lịch sử vượt mốc 3.770 tỷ đồng, đánh dấu một cột mốc mang tính bước ngoặt khi phim nội địa chiếm lĩnh khoảng 61,4% thị phần phòng vé toàn quốc, vượt xa mọi kỳ vọng trước đó của giới quan sát.

Điều đáng nói ở những kỷ lục vô tiền khoáng hậu này không chỉ nằm ở những con số nghìn tỷ, mà nằm ở sự dịch chuyển sâu sắc về mặt thể loại đại chúng. TS Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến và phát triển điện ảnh Việt Nam gọi năm 2025 là năm có quá nhiều bất ngờ cho điện ảnh Việt. Phim lập thành tích cao ở phòng vé không dừng lại ở phim tình cảm, gia đình, mà là những phim có màu sắc nặng đô hơn đó là về chiến tranh, lịch sử.

Làn sóng này nhen nhóm từ đầu năm 2024 với hiện tượng "Đào, Phở và Piano" (hơn 20 tỷ đồng). Đến tháng 4/2025, "Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối" tiếp nối với 172 tỷ đồng, xóa bỏ định kiến phim cách mạng kén khách. Đỉnh điểm bùng nổ là mùa hè 2025 khi siêu phẩm "Mưa đỏ" cán mốc kỷ lục 714 tỷ đồng (thu 304 tỷ sau 9 ngày) và "Tử chiến trên không" đạt 252 tỷ đồng. Chuỗi thành công liên tiếp này chứng minh khán giả, đặc biệt là giới trẻ, luôn sẵn lòng ủng hộ câu chuyện dân tộc nếu được truyền tải bằng ngôn ngữ điện ảnh chỉn chu, giàu cảm xúc.

Loạt phim lịch sử đồng loạt đổ bộ màn ảnh rộng từ 2026-2027

Sau những cú hích mang tính lịch sử, phim đề tài lịch sử và chiến tranh đã nhanh chóng trở thành xu hướng mũi nhọn được các nhà làm phim đặc biệt quan tâm, chuyển mình từ một vài dự án đơn lẻ để hình thành nên một đường đua điện ảnh thực sự khốc liệt.

Một làn sóng phim lịch sử đang chuẩn bị đổ bộ từ cuối năm 2026 sang 2027. Hiếm khi điện ảnh Việt chứng kiến nhiều dự án lịch sử, chiến tranh, tình báo và cổ trang được công bố dồn dập đến vậy. Từ huyền sử thời Đinh, chiến tranh cách mạng, biệt động Sài Gòn cho tới đề tài cung đình triều Nguyễn, thị trường đang hình thành một “đường đua” mới mà trước đây gần như không tồn tại.

Mở màn cho làn sóng này là “Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh”, dự kiến ra rạp dịp Quốc khánh 2/9/2026. Đây là dự án được chú ý bởi sự kết hợp của đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình, Charlie Nguyễn trong vai trò cố vấn và Johnny Trí Nguyễn phụ trách phần hành động.

Bộ phim thuộc thể loại hành động - cổ trang - huyền sử, lấy cảm hứng từ truyền thuyết xoay quanh cái chết của vua Đinh Tiên Hoàng. Sau biến cố triều đình, bảy tráng sĩ nhận nhiệm vụ vận chuyển 100 cỗ quan tài theo bảy hướng khác nhau nhằm đánh lạc hướng kẻ thù muốn xâm phạm long mạch dân tộc. Không đi theo lối kể lịch sử minh họa quen thuộc, tác phẩm pha trộn yếu tố hành động, huyền bí và tinh thần sử thi.

Điểm đáng chú ý của “Hộ linh tráng sĩ” nằm ở tham vọng phục dựng không gian thời Đinh - giai đoạn lịch sử còn rất ít tư liệu. Ê-kíp phối hợp cùng nhiều nhóm nghiên cứu cổ phong để xây dựng trang phục, tạo hình và văn hóa thời kỳ này. Sau nhiều năm điện ảnh Việt gần như vắng bóng phim cổ trang quy mô lớn, dự án được xem là phép thử đáng chú ý với thị trường.

Nếu “Hộ linh tráng sĩ” mang màu sắc huyền sử và sử thi, thì “Đất đỏ” lại lựa chọn tiếp cận chiến tranh bằng góc nhìn gần gũi và giàu cảm xúc hơn. Bộ phim của đạo diễn Lê Văn Kiệt tái hiện hình tượng Võ Thị Sáu theo hướng đời thường thay vì chỉ khắc họa như một biểu tượng anh hùng quen thuộc.

Theo ê-kíp, “Đất đỏ” tập trung vào hình ảnh cô gái tuổi 13 yêu đời, lớn lên giữa chiến khu Long Mỹ và vùng căn cứ Bà Rịa trước khi bị chiến tranh cuốn vào những lựa chọn khắc nghiệt. Tác phẩm thiên về drama và hành động, khai thác hành trình trưởng thành và sự giằng xé nội tâm thay vì chỉ tái hiện các trận đánh. Dự án được phát triển trong suốt 7 năm với nhiều lần chỉnh sửa kịch bản, đồng thời thu hút hơn 1.100 hồ sơ casting trực tuyến ngay sau khi công bố. Sự đồng hành của NSND Thanh Thúy - người từng đóng Võ Thị Sáu trong “Người con gái Đất Đỏ” - cũng khiến khán giả chú ý.

Trong khi đó, “Mật mã Đông Dương” cho thấy tham vọng mở rộng biên độ của phim lịch sử Việt sang dòng phim tình báo. Dự án của Điện ảnh Công an nhân dân lấy cảm hứng từ các hồ sơ tình báo có thật, xoay quanh hoạt động an ninh Việt Nam - Lào trong thập niên 1960-1970.

Khác với phim chiến tranh thiên về bom đạn, “Mật mã Đông Dương” tập trung vào những cuộc đấu trí trong “chiến trường vô hình”, nơi các nhân vật phải sống nhiều thân phận và luôn đối diện cảm giác không thể tin bất kỳ ai. Ê-kíp cho biết phim sử dụng khoảng 40% bối cảnh VFX/CGI để tái hiện không gian Đông Dương những năm 1960. Dàn diễn viên gồm Quang Tuấn, Ninh Dương Lan Ngọc, Doãn Quốc Đam và NSND Trung Anh.

Bên cạnh ba dự án nổi bật nói trên, thị trường còn chứng kiến sự trở lại của nhiều đề tài lịch sử khác nhau. “Nữ biệt động Sài Gòn” của đạo diễn Hàm Trần khai thác hoạt động của lực lượng biệt động nữ giữa lòng đô thị, thay vì tập trung vào chiến trường trực diện như nhiều phim chiến tranh trước đây. Sau thành công của “Tử chiến trên không”, sự trở lại của Hàm Trần được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát huy thế mạnh ở các cảnh hành động và tâm lý.

Ở mảng quân sự, “Vùng trời lửa” của đạo diễn Lê Thanh Sơn được giới thiệu là bộ phim đầu tiên của điện ảnh Việt khai thác đề tài không quân quân sự với quy mô lớn. Tác phẩm lấy cảm hứng từ cuộc đời Anh hùng lực lượng vũ trang Nguyễn Thành Trung, tái hiện quá trình hoạt động bí mật trong Không lực Việt Nam Cộng hòa trước ngày đất nước thống nhất.

Trong khi đó, “Hoàng hậu cuối cùng” đánh dấu sự trở lại của dòng phim cung đình khi kể lại quãng đời của Nam Phương hoàng hậu trong Đại nội Huế. Sau gần sáu năm chuẩn bị, bộ phim chính thức bấm máy tại Điện Kiến Trung và được xem là dự án hiếm hoi lấy phần lớn bối cảnh trong không gian hoàng cung triều Nguyễn.

Ngoài ra, cuộc đua phòng vé còn có sự xuất hiện của “Cận kề cái chết” của Bùi Thạc Chuyên - bộ phim lấy bối cảnh kháng chiến chống Mỹ với nhân vật trung tâm là một tù nhân đặc biệt từng hoạt động trong mạng lưới vận chuyển chiến lược Bắc - Nam. Ở hướng khác, “Tây Sơn thất hổ tướng” lại theo đuổi màu sắc dã sử, võ thuật và trinh thám, mở đầu bằng phần phim “Kỳ Nam cung thủ Lý Văn Bưu”.

Sự xuất hiện dồn dập của hàng loạt dự án cho thấy phim lịch sử không còn là lựa chọn đơn lẻ của vài đạo diễn tâm huyết, mà đang thực sự trở thành một đường đua mới của điện ảnh Việt ngoài phòng vé.

Phim lịch sử bước vào cuộc đua bạc tỷ nhưng cũng đầy rủi ro

Sự xuất hiện dồn dập của hàng loạt dự án cho thấy phim lịch sử không còn là lựa chọn đơn lẻ của vài đạo diễn tâm huyết. Thị trường đang hình thành một xu hướng thực sự, nơi cả hãng phim tư nhân lẫn đơn vị Nhà nước cùng tham gia.

Tuy nhiên, phim lịch sử vẫn là địa hạt đầy rủi ro. Đầu năm 2026, “Huyền tình Dạ Trạch” thất bại nặng nề khi doanh thu chưa tới 500 triệu đồng. Điều đó cho thấy đề tài lịch sử không đồng nghĩa với thành công phòng vé. Giữa bối cảnh có quá nhiều “món ăn” tương tự, khán giả sẽ chỉ chọn những tác phẩm đủ hấp dẫn về kịch bản, hình ảnh và cách kể chuyện.

Khó khăn của dòng phim này không chỉ nằm ở kinh phí lớn mà còn ở áp lực tái hiện lịch sử chính xác. Nhà làm phim luôn phải “đi trên dây” giữa yếu tố chân thực và nhu cầu giải trí. Chỉ cần xử lý thiếu thuyết phục, tác phẩm rất dễ trở nên nặng nề hoặc xa cách với khán giả trẻ.

Dấn thân vào địa hạt phim lịch sử đồng nghĩa với việc chấp nhận bài toán "đi trên dây" đầy áp lực. Đạo diễn Trần Ka My thừa nhận thách thức lớn nhất nằm ở tính chất bảo mật của thông tin và việc phục dựng bối cảnh, đòi hỏi người làm phim phải cân bằng giữa tính chính xác lịch sử và sự sáng tạo hấp dẫn. Sự khan hiếm tư liệu cũng là rào cản lớn, như đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình từng chia sẻ khi phải đối mặt với muôn vàn khó khăn để phục dựng cổ phục từ những giai đoạn ít được ghi chép. Ở góc độ sản xuất, nhà sản xuất Nguyễn Cao Tùng khẳng định thể loại này có độ thử thách gấp nhiều lần phim thương mại. Để vừa tôn trọng lịch sử, vừa chạm đến cảm xúc của khán giả Gen Z, ê-kíp của anh đã phải kiên trì phát triển dự án suốt 7 năm với 6 bản thảo kịch bản mới có thể yên tâm bấm máy.

Dẫu vậy, việc nhiều dự án lịch sử cùng xuất hiện trong một giai đoạn vẫn là tín hiệu đặc biệt của điện ảnh Việt. Sau nhiều năm lép vế trước phim giải trí thuần túy, lịch sử đang dần trở thành chất liệu được các nhà làm phim tin rằng có thể chạm tới số đông. Và nếu những dự án sắp tới tiếp tục tạo hiệu ứng như “Mưa đỏ” hay “Địa đạo”, điện ảnh Việt hoàn toàn có thể bước vào giai đoạn mới – nơi những câu chuyện dân tộc không chỉ tồn tại trong sách giáo khoa mà còn thật sự sống động ngoài rạp chiếu phim.

Cơn sốt “Mưa đỏ” và sự trỗi dậy của dòng phim lịch sử – chiến tranh Việt Nam

VOV.VN - Chỉ sau 9 ngày ra rạp, “Mưa đỏ” đã cán mốc 304 tỷ đồng, trở thành hiện tượng phòng vé hiếm có của điện ảnh Việt. Thành công nối tiếp “Đào, Phở và Piano” và “Địa đạo” cho thấy dòng phim lịch sử – chiến tranh đang trỗi dậy mạnh mẽ, khẳng định sức hút bền bỉ nơi khán giả trẻ.