"Dòng chảy": Tại sao cô độc là một trải nghiệm tiêu cực?

VOV.VN - Cuốn sách "Dòng chảy" của tác giả Mihaly Csikszentmihalyi sẽ lý giải vì sao "cô độc" là một trải nghiệm tiêu cực đối với chúng ta.

Nếu sống cô độc bạn sẽ thiếu những kỹ năng giúp bạn sống sót trong một môi trường cạnh tranh, nhiều thông tin. Và điều quan trọng hơn nữa, bạn không bao giờ học được cách thưởng thức cuộc sống. 

Chỉ có phù thủy và pháp sư mới thích ở một mình

Trong nhiều xã hội loài người khác nhau, – thổ dân Australia, nông dân Amish, học viện quân sự West Point – hình phạt nặng nhất mà cộng đồng có thể đưa ra là sự tẩy chay. Người bị tẩy chay dần dần suy sụp và sớm bắt đầu nghi ngờ sự tồn tại của mình. Trong một số xã hội, kết cục cuối cùng của việc bị tẩy chay là cái chết: người bị bỏ lại một mình chấp nhận thực tế rằng anh ta đã chết, vì không còn ai chú ý đến anh nữa; từng chút một, anh ngừng chăm sóc cơ thể mình và cuối cùng qua đời.

Bên cạnh tử hình, thì lưu vong là hình phạt nặng nhất đối với một công dân La Mã; bất kể nhà cửa điền địa của anh ta xa xỉ đến đâu, nếu bị trục xuất khỏi cộng đồng của thành La Mã, anh ta sẽ trở thành một người vô hình. Số phận cay đắng tương tự cũng xảy ra với người New York đương đại bất cứ khi nào vì một lý do nào đó họ phải rời khỏi thành phố của mình.

Các cuộc điều tra khoa học xã hội đã nhất trí kết luận rằng mọi người tuyên bố họ hạnh phúc nhất khi ở với bạn bè và gia đình, hoặc trong sự bầu bạn với người khác. Khi họ được yêu cầu liệt kê các hoạt động thú vị giúp cải thiện tâm trạng của họ suốt cả ngày, loại sự kiện thường được nhắc đến nhất là “ở cùng với những người hạnh phúc”, “có ai đó tỏ ra thích thú với những gì tôi nói”, và “được để ý như một người hấp dẫn về mặt giới tính”. Chỉ có phù thủy và pháp sư mới cảm thấy thoải mái khi dành thời gian ở một mình.

Và những sự kiện đau đớn nhất cũng là những sự kiện liên quan đến các mối quan hệ. Cùng một người có thể làm cho buổi sáng của bạn tuyệt vời nhưng đến buổi tối lại đau khổ. Bởi vì chúng ta phụ thuộc rất nhiều vào tình cảm và sự chấp thuận của người khác, chúng ta cực kỳ dễ bị tổn thương bởi cách người khác đối xử với chúng ta. Do đó, một người học cách hòa đồng với những người khác sẽ tạo ra một sự thay đổi tích cực to lớn về chất lượng cuộc sống nói chung.

Thực tế này được biết đến với những người viết và những người đọc những cuốn sách có tiêu đề như How to Win Friends and Influence People (Đắc nhân tâm). Những nhà điều hành doanh nghiệp mong muốn giao tiếp tốt hơn để họ có thể trở thành những nhà quản lý hiệu quả hơn và những người mới gia nhập một tổ chức, hội nhóm nào đó đọc những cuốn sách về nghi thức xã giao để được chấp nhận và ngưỡng mộ.

Không bao giờ học được cách thưởng thức cuộc sống, nếu…

Hầu hết mọi người đều cảm thấy một cảm giác gần như không thể chịu đựng được của sự trống rỗng khi họ ở một mình, đặc biệt là khi không có gì cụ thể để làm. Thanh thiếu niên, người lớn và người già đều thuật lại rằng những trải nghiệm tồi tệ nhất của họ đều đã diễn ra trong sự cô độc. Hầu như mọi hoạt động đều trở nên thú vị hơn khi có người khác ở xung quanh và ít thú vị hơn khi ta làm điều đó một mình.

Tại sao cô độc là một trải nghiệm tiêu cực đến vậy? Câu trả lời mấu chốt là việc giữ trật tự trong tâm trí từ bên trong là rất khó. Chúng ta cần các mục tiêu bên ngoài, những kích thích bên ngoài, phản hồi bên ngoài để điều hướng sự chú ý. Và khi thiếu đầu vào bên ngoài, sự chú ý bắt đầu lang thang và những suy nghĩ trở nên hỗn loạn, dẫn đến tình trạng chúng ta gọi là “entropy tâm thần”.

Học cách sử dụng thời gian ở một mình, thay vì trốn thoát khỏi nó, là việc đặc biệt quan trọng trong những năm đầu đời của chúng ta. Các thanh thiếu niên không thể chịu đựng sự cô độc, về sau thường tự loại mình ra khỏi việc thực hiện những nhiệm vụ của người lớn, những nhiệm vụ đòi hỏi sự chuẩn bị tinh thần nghiêm túc.

Với mỗi thập kỷ trôi qua, nền văn hóa của chúng ta lại trở nên phụ thuộc nhiều hơn vào công nghệ thông tin. Để tồn tại trong một môi trường như vậy, người ta phải làm quen với các ngôn ngữ biểu tượng trừu tượng. Một vài thế hệ trước, một người không biết đọc, biết viết vẫn có thể tìm được một công việc mang lại thu nhập tốt và địa vị vừa phải. Một nông dân, một thợ rèn, một tiểu thương có thể học các kỹ năng cần thiết cho nghề nghiệp của mình với mức độ từ như một người học việc đến như những chuyên gia lão luyện và có thể làm thật tốt mà không cần làm chủ các hệ thống biểu tượng. Ngày nay, ngay cả những công việc đơn giản nhất cũng dựa vào những hướng dẫn bằng văn bản và những nghề nghiệp phức tạp hơn đòi hỏi kiến thức chuyên môn mà người ta phải học một cách vất vả – một mình.

Những thanh thiếu niên chưa bao giờ học cách kiểm soát ý thức của mình, sẽ lớn lên trở thành những người lớn thiếu “tính kỷ luật”. Họ thiếu những kỹ năng phức tạp giúp họ sống sót trong một môi trường cạnh tranh, nhiều thông tin. Và điều quan trọng hơn nữa, họ không bao giờ học được cách thưởng thức cuộc sống. Họ không hình thành được thói quen tìm kiếm những thách thức giúp bộc lộ những tiềm năng phát triển.

Mặc dù hầu hết mọi người sợ sự cô độc, nhưng vẫn có một số cá nhân lựa chọn sống một mình. “Bất cứ ai thích thú với sự cô độc”, câu nói cổ xưa mà Francis Bacon đã lặp lại, “thì đó hoặc là một con thú hoang hoặc là một vị thần”. Người ta không nhất thiết phải là một vị thần, nhưng đúng là để tận hưởng được việc ở một mình, một cá nhân phải xây dựng thói quen tinh thần của riêng mình, để anh ta có thể đạt được trải nghiệm dòng chảy mà không cần sự hỗ trợ của đời sống văn minh – không cần người khác, không cần việc làm, tivi, nhà hát, nhà hàng hoặc thư viện – để giúp anh điều hướng được sự chú ý./.

Tin liên quan

"Trẻ ngoan trẻ hư" - Một góc nhìn mới về cách con khôn lớn
"Trẻ ngoan trẻ hư" - Một góc nhìn mới về cách con khôn lớn

VOV.VN - “Điều quan trọng nhất trong giáo dục là ghi nhận những điểm tốt của trẻ và phát huy chúng” - Nobuyoshi Hirai.

"Trẻ ngoan trẻ hư" - Một góc nhìn mới về cách con khôn lớn

"Trẻ ngoan trẻ hư" - Một góc nhìn mới về cách con khôn lớn

VOV.VN - “Điều quan trọng nhất trong giáo dục là ghi nhận những điểm tốt của trẻ và phát huy chúng” - Nobuyoshi Hirai.

Ra mắt trọn bộ tiểu thuyết lịch sử về nhà Trần của nhà văn Hà Ân
Ra mắt trọn bộ tiểu thuyết lịch sử về nhà Trần của nhà văn Hà Ân

VOV.VN - Kỉ niệm 65 năm thành lập, Nhà xuất bản Kim Đồng tái bản trọn bộ tiểu thuyết lịch sử viết về đời Trần của nhà văn Hà Ân. Đây là bộ tiểu thuyết lịch sử gắn bó với các thế hệ bạn đọc, khơi dậy tình yêu đất nước, niềm tự hào với lịch sử dân tộc.

Ra mắt trọn bộ tiểu thuyết lịch sử về nhà Trần của nhà văn Hà Ân

Ra mắt trọn bộ tiểu thuyết lịch sử về nhà Trần của nhà văn Hà Ân

VOV.VN - Kỉ niệm 65 năm thành lập, Nhà xuất bản Kim Đồng tái bản trọn bộ tiểu thuyết lịch sử viết về đời Trần của nhà văn Hà Ân. Đây là bộ tiểu thuyết lịch sử gắn bó với các thế hệ bạn đọc, khơi dậy tình yêu đất nước, niềm tự hào với lịch sử dân tộc.

"Tư duy truy tìm sự thật": Đã đến lúc thôi cố chứng minh mình đúng
"Tư duy truy tìm sự thật": Đã đến lúc thôi cố chứng minh mình đúng

VOV.VN -Tư duy lính trinh sát, hay còn gọi là tư duy truy tìm sự thật là phương pháp tư duy giúp ta có cái nhìn chính xác, toàn diện cho mọi vấn đề để từ đó, đưa ra những quyết định đúng đắn, sẵn sàng đón nhận những thử thách, rủi ro và lèo lái cuộc đời thuận buồm xuôi gió.

"Tư duy truy tìm sự thật": Đã đến lúc thôi cố chứng minh mình đúng

"Tư duy truy tìm sự thật": Đã đến lúc thôi cố chứng minh mình đúng

VOV.VN -Tư duy lính trinh sát, hay còn gọi là tư duy truy tìm sự thật là phương pháp tư duy giúp ta có cái nhìn chính xác, toàn diện cho mọi vấn đề để từ đó, đưa ra những quyết định đúng đắn, sẵn sàng đón nhận những thử thách, rủi ro và lèo lái cuộc đời thuận buồm xuôi gió.

Gặp gỡ nhà văn Bỉ nổi tiếng trong Ngày hội Văn học châu Âu
Gặp gỡ nhà văn Bỉ nổi tiếng trong Ngày hội Văn học châu Âu

VOV.VN - Trong khuôn khổ Ngày hội văn học châu Âu, nhiều hoạt động hấp dẫn như toạ đàm, gặp gỡ, giao lưu với nhà văn Laurent Demoulin; ra mắt cuốn sách "Dựa trên một câu chuyện có thật" của nhà văn Delphine de Vigan.

Gặp gỡ nhà văn Bỉ nổi tiếng trong Ngày hội Văn học châu Âu

Gặp gỡ nhà văn Bỉ nổi tiếng trong Ngày hội Văn học châu Âu

VOV.VN - Trong khuôn khổ Ngày hội văn học châu Âu, nhiều hoạt động hấp dẫn như toạ đàm, gặp gỡ, giao lưu với nhà văn Laurent Demoulin; ra mắt cuốn sách "Dựa trên một câu chuyện có thật" của nhà văn Delphine de Vigan.

Tiến sĩ Phạm S ra mắt cuốn sách “Đà Lạt mùa màu tím và sương”
Tiến sĩ Phạm S ra mắt cuốn sách “Đà Lạt mùa màu tím và sương”

VOV.VN - Hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ nhất, mới đây, Kỷ lục gia - Tiến sĩ Phạm S ra mắt cuốn sách “Đà Lạt mùa màu tím và sương”.

Tiến sĩ Phạm S ra mắt cuốn sách “Đà Lạt mùa màu tím và sương”

Tiến sĩ Phạm S ra mắt cuốn sách “Đà Lạt mùa màu tím và sương”

VOV.VN - Hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ nhất, mới đây, Kỷ lục gia - Tiến sĩ Phạm S ra mắt cuốn sách “Đà Lạt mùa màu tím và sương”.