Zhostovo - nét độc đáo của nghệ thuật dân gian Nga
VOV.VN - Ở vùng Mytishchi cách trung tâm thủ đô Moscow khoảng 45km, Zhostovo được biết đến là cái nôi của một trong những nghề thủ công mỹ nghệ nổi tiếng của nước Nga - nghệ thuật Zhostovo vẽ hoa bằng tay trên các khay kim loại.
Hơn 200 năm gìn giữ nghệ thuật Zhostovo
Bước vào xưởng vẽ Zhostovo, điều gây ấn tượng đầu tiên là một không gian bình yên và đầy cảm hứng. Những chậu cây nhỏ tạo nên những khoảng xanh mát, bên cạnh là chiếc radio khe khẽ phát những bản nhạc cổ điển không lời. Trong không gian ấy các họa sĩ của Zhostovo kiên nhẫn ngồi trước những chiếc khay, tập trung đưa từng nét cọ mảnh. Mỗi nghệ nhân dường như đang chìm đắm trong một thế giới riêng với màu sắc, hoa lá và những ý tưởng đang dần hiện lên trên nền sơn tối.
Để một tấm kim loại trở thành tác phẩm nghệ thuật cần trải qua nhiều công đoạn. Những chiếc khay thông thường được tạo hình bằng khuôn dập. Với một số sản phẩm đặc biệt, người thợ tạo hình thủ công bằng búa, hoàn toàn không cần nung nóng kim loại. Sau đó khay được làm sạch bề mặt, phủ sơn lót và sơn nền, trong đó màu đen là màu truyền thống đặc trưng. Các họa sĩ sẽ tạo hình những bông hoa qua nhiều lớp, từng bước tạo chiều sâu cho bức tranh, trước khi được chuyển tới những nghệ nhân chuyên vẽ hoa văn trang trí ở phần viền. Cuối cùng là các công đoạn phủ sơn bảo vệ, sấy khô, hoàn thiện và đóng dấu. Với một chiếc khay lớn, toàn bộ quá trình này mất khoảng 5 ngày làm việc. Nhưng dù cùng tuân theo những nguyên tắc của nghề, nghệ nhân Irina Dergachyova đã có hơn 20 năm kinh nghiệm trong nghề cho rằng mỗi tác phẩm lại mang dấu ấn riêng:
“Chúng tôi không có những tác phẩm hoàn toàn giống nhau. Thoạt nhìn có thể thấy chúng giống nhau, nhưng nhìn kỹ, ngay cả một chiếc lá cũng đã khác. Đó chính là nét riêng của mỗi nghệ sĩ, giống như nét chữ: hôm nay viết thế này, ngày mai có thể lại hơi khác”, nghệ nhân Irina Dergachyova nói.
Nghệ thuật Zhostovo cũng mang dấu ấn của những giao lưu văn hóa trong quá trình hình thành và phát triển. Tuy nhiên, theo họa sĩ trưởng của Nhà máy Zhostovo, Mikhail Viktorovich Lebedev, những ảnh hưởng ấy đã được người Nga tiếp nhận và chuyển hóa theo cách riêng.
“Ảnh hưởng của phương Đông tất nhiên rất rõ ràng, nhưng người Nga đã tiếp nhận và biến đổi theo cách riêng. Chúng tôi thích xem những cuốn sách Trung Quốc, Nhật Bản về hoa, nhưng chỉ để quan sát chứ không sao chép. Cuối cùng, chúng tôi vẫn có thể thực hiện theo cách của Người Nga, từ màu sắc, thiết kế cho những loài cây hoa được trồng trên chính vùng đất này", ông Mikhail Viktorovich Lebedev chia sẻ.
Màu đen là màu nền truyền thống và phổ biến nhất của Zhostovo. Ngày nay, các nghệ nhân có thể sử dụng nhiều màu nền khác nhau, từ sáng đến tối, tùy theo ý tưởng của từng tác phẩm.
Những xưởng thủ công đầu tiên tại đây chưa làm khay kim loại mà sản xuất các hộp, tráp, đĩa và đồ trang trí từ giấy bồi phủ sơn mài. Khi văn hóa uống trà trở nên phổ biến ở Nga trong thế kỷ XIX, chiếc khay ngày càng được sử dụng rộng rãi cùng với ấm samovar. Những chiếc khay thời kỳ đầu thường tái hiện cảnh sinh hoạt nông thôn, những cỗ xe tam mã, phong cảnh và nhiều hình ảnh khác. Theo thời gian, những bó hoa dần trở thành đề tài nổi bật nhất và cuối cùng trở thành hình ảnh đặc trưng của Zhostovo.
Nhà máy hiện có khoảng 50 họa sĩ, trong đó có những nghệ nhân đã gắn bó với nghề hơn 40 năm, đồng thời một thế hệ nghệ nhân trẻ ở độ tuổi đôi mươi cũng đang từng bước tiếp nối truyền thống Zhostovo.
Trải qua hơn hai thế kỷ, Zhostovo vẫn được gìn giữ qua đôi bàn tay của các thế hệ nghệ nhân. Mỗi nét cọ, mỗi bông hoa rực rỡ ẩn hiện trên nền sơn tối vẫn tiếp tục được khắc họa và tạo nên sức sống bền bỉ cho nghệ thuật dân gian độc đáo nước Nga.
Giấy Dó đưa “Hương sắc Việt Nam” đến với công chúng Nga tại vùng Viễn Đông
VOV.VN - Ngày 15/8, triển lãm “Hương sắc Việt Nam” của họa sĩ Ngô Đức Hoàng khai mạc tại thành phố Vladivostok của Nga, giới thiệu gần 30 tác phẩm được sáng tác trên chất liệu giấy Dó truyền thống, mang những sắc màu tinh tế về thiên nhiên, con người, văn hóa Việt Nam đến gần hơn với công chúng Nga tại vùng Viễn Đông.
