38,5% học sinh có dấu hiệu bất ổn sức khỏe tâm thần

Hội thảo do Hội Bảo vệ quyền trẻ em TP.HCM và Hội Vì sự nghiệp khoa học tâm lý- giáo dục Việt Nam tổ chức.

Khoảng trống tư vấn tâm lý học đường

Khảo sát do Hội Bảo vệ quyền trẻ em và Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục TP.HCM thực hiện, tổ chức Save the Children International tài trợ, với 409 học sinh 12-18 tuổi và 26 người lớn. Kết quả, 38,5% học sinh cho thấy dấu hiệu bất ổn về sức khỏe tâm thần, gồm 37% có biểu hiện căng thẳng, mệt mỏi và 31,6% mất niềm tin vào bản thân.

Đáng chú ý, 74,6% học sinh chưa từng chủ động tìm kiếm hỗ trợ tâm lý; 75,1% chưa từng tiếp cận dịch vụ tư vấn tâm lý tại trường hoặc bên ngoài.

Khảo sát cũng cho thấy khoảng cách giữa nhận thức của người lớn và trải nghiệm của học sinh về vấn đề sức khỏe tâm thần: 96,2% người lớn cho rằng trường có phòng tư vấn, 100% cho rằng nhà trường tạo điều kiện, nhưng nhiều học sinh chưa biết phòng tư vấn ở đâu, nhân viên tư vấn là ai hoặc chưa đủ tin tưởng để tìm đến.

Các nhu cầu hỗ trợ của học sinh tập trung vào những vấn đề thiết thực như hiểu bản thân, định hướng nghề nghiệp, giao tiếp, quan hệ với bạn bè và cha mẹ, ứng phó với bạo lực và an toàn trên môi trường số.

PGS.TS Đinh Phương Duy, Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục TP.HCM, cho rằng chăm sóc sức khỏe tâm thần cho trẻ cần sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và các tổ chức liên quan, trong đó người lớn phải thường xuyên tiếp cận, lắng nghe và đồng hành cùng trẻ.

"Tìm cách làm sao để có thể giúp trẻ em có cuộc sống thoải mái, vui tươi lành mạnh. Một trong những giải pháp rất quan trọng là cần có sự hợp tác giữa các cơ quan tổ chức có liên quan đến chăm sóc trẻ em. Đặc biệt là làm sao mà có thể tiếp cận được trẻ em thường xuyên, có điều kiện hiểu được trẻ, chơi cùng trẻ và dẫn dắt trẻ hướng tới sự lành mạnh toàn diện", PGS.TS Đinh Phương Duy nói.

TS Phan Thị Cẩm Giang, Trường Đại học Quốc tế Sài Gòn, cho rằng các trường phổ thông đang thiếu nhân lực tư vấn tâm lý có chuyên môn, trong khi phần lớn nhân viên tư vấn hiện nay là giáo viên kiêm nhiệm. Theo TS. Giang, công tác tư vấn tâm lý cần được đào tạo bài bản, có kinh nghiệm thực tế và tuân thủ các yêu cầu về đạo đức, nghiệp vụ.

"Chúng ta làm sao để thống nhất, công tác tư vấn tâm lý học đường chỉ nên do những người được đào tạo về tâm lý học đường thực hiện. Không thể chung chung như vậy được", TS Phan Thị Cẩm Giang cho hay. 

Từ thực tế này, bà đề xuất mô hình "Bạn đồng hành", trong đó học sinh được lựa chọn và tập huấn để hỗ trợ bạn bè ở mức phù hợp, không thay thế chuyên viên tâm lý. Các em được hướng dẫn ba kỹ năng chính: quan sát, lắng nghe và kết nối.

Khi nhận thấy bạn có dấu hiệu bất thường, "Bạn đồng hành" sẽ lắng nghe không phán xét và kết nối bạn với giáo viên, chuyên viên tâm lý hoặc dịch vụ hỗ trợ phù hợp. Hoạt động này cần có sự giám sát định kỳ của chuyên viên tâm lý nhằm bảo đảm an toàn cho cả học sinh được hỗ trợ và người tham gia mô hình.

Đừng bỏ quên sức khỏe tâm thần của trẻ đặc biệt

Phòng Quản lý giáo dục y tế, Lực lượng Thanh niên xung phong TP.HCM đang quản lý gần 900 trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.

Theo ông Nguyễn Chí Công, Phó Trưởng phòng, yêu cầu chăm sóc sức khỏe tâm thần càng cấp thiết, bởi nhiều em đã có những tổn thương từ hoàn cảnh sống trước đó. Trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt tại các cơ sở bảo trợ xã hội chưa được đề cập tương xứng. Thực tế, khó khăn của các cơ sở hiện nay là cách tiếp cận và giải quyết các vấn đề tâm lý cho trẻ, trong khi mục tiêu là bảo vệ, nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục để các em phát triển toàn diện.

Ông Công đề nghị các tổ chức bảo vệ quyền trẻ em, các hội và đơn vị chuyên môn về tâm lý, giáo dục quan tâm hơn đến nhóm trẻ này. Đồng thời, nghiên cứu xây dựng quy trình chăm sóc, tham vấn sức khỏe tâm thần tại các cơ sở bảo trợ xã hội, để các cơ sở này thực hiện tốt hơn vai trò chăm sóc, giáo dục và hỗ trợ trẻ phát triển toàn diện.

"Phải chăng có một quy trình để ở cơ sở bảo trợ xã hội có thể thực hiện được như tư vấn ở học đường. Bởi vì trẻ đã bị tổn thương thì đi học thu mình, về nhà cần người chia sẻ, ai quan tâm thì trẻ mới chia sẻ, mới cần tham vấn, tư vấn. Thực tiễn nhưng phải khoa học, không khoa học không làm được", ông Nguyễn Chí Công nói.

Bà Bùi Ngát Hương, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Giáo dục Hòa nhập Thiên Thần, cho rằng việc phát hiện các dấu hiệu bất thường về tâm lý, phát triển ở trẻ hiện còn muộn, nhiều trường hợp chỉ được đưa đến cơ sở chuyên môn khi tình trạng đã nặng.

Bà Hương đề nghị tăng cường các chương trình tại trường học và cộng đồng để giáo viên, phụ huynh và người dân nhận biết sớm các "dấu hiệu cờ đỏ", nhất là ở trẻ tự kỷ, chậm phát triển. Cần xây dựng quy trình chuyển tiếp rõ ràng để khi phát hiện trẻ có dấu hiệu bất thường, giáo viên và gia đình biết nơi cần tìm đến, tránh phải đi nhiều nơi. Bà cũng kiến nghị có cơ chế để đội ngũ tâm lý và công tác xã hội được tham gia chính thức vào hoạt động hỗ trợ, can thiệp cho trẻ tự kỷ.

Meta, Tiktok và YouTube bị cáo buộc gây khủng hoảng sức khoẻ tâm thần giới trẻ

VOV.VN - Ba trong số các gã khổng lồ công nghệ lớn nhất thế giới là Meta Platforms, TikTok và YouTube, sẽ phải đối mặt với Tòa án cấp cao California trong tuần này, với những cáo buộc các nền tảng của họ đã làm trầm trọng thêm khủng hoảng sức khỏe tâm thần ở giới trẻ.