AI hỗ trợ làm báo nhưng không thể chịu trách nhiệm thay nhà báo

Ngày 9/9, tại TP.HCM, Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí - Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức tọa đàm “Những điểm mới của Luật Báo chí và chế tài pháp lý: Nhận diện rủi ro, bảo vệ đạo đức nghề báo”.

Tọa đàm quy tụ đại diện cơ quan quản lý nhà nước, Hội Nhà báo Việt Nam, lãnh đạo các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương cùng đông đảo phóng viên, biên tập viên khu vực phía Nam.

“Ảo giác” AI có thể đánh lừa người làm báo

Tại toạ đàm, nhà báo Trần Trọng Dũng, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam phụ trách phía Nam, nhấn mạnh trong bối cảnh, yêu cầu đặt ra đối với người làm báo ngày càng cao, không chỉ phải bảo đảm tính nhanh nhạy, chính xác, hấp dẫn của thông tin, mà còn phải tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật, đề cao trách nhiệm xã hội và giữ vững những chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp.

Không chỉ cập nhật những nội dung mới của Luật Báo chí năm 2025 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, các đại biểu còn tập trung phân tích những rủi ro đang hiện hữu trong hoạt động báo chí: “ảo giác” AI, vi phạm bản quyền, lộ dữ liệu cá nhân, sai sót trên mạng xã hội và những khoảng trống trong quy trình quản trị tòa soạn hội tụ.

Từ thực tế sai sót khi ứng dụng AI vào khâu biên tập, nhà báo Nguyễn Hoàng Nhật, Phó trưởng Ban Nhân Dân điện tử, Báo Nhân Dân, cảnh báo 4 nhóm rủi ro lớn trong hoạt động xuất bản, báo chí gồm: chính trị, tư tưởng; bản quyền và dữ liệu cá nhân; thương mại; công nghệ mới, đặc biệt là AI.

Theo nhà báo Nguyễn Hoàng Nhật, AI có thể hỗ trợ phóng viên, biên tập viên rã băng phỏng vấn, dịch thuật, phát hiện lỗi chính tả, gợi ý từ khóa và phân loại tin tức. Tuy nhiên, việc phụ thuộc quá nhiều vào AI có thể khiến người làm báo bị “ảo giác” trước những thông tin sai nhưng được trình bày rất trôi chảy, thuyết phục, khó phát hiện.

Ông Nhật dẫn trường hợp một cơ quan báo chí sử dụng hình ảnh do AI tạo ảnh minh họa, nhưng khi phóng lớn, biểu tượng búa liềm, quốc huy trong ảnh được phát hiện thể hiện không chính xác. Ngoài ra, AI cũng có thể làm biến dạng khuôn mặt nhân vật khi được yêu cầu xử lý hình ảnh có nhiều người.

Từ thực tế này, Báo Nhân Dân quy định không được dùng AI tạo hình ảnh mang tính biểu tượng chính trị hoặc hình ảnh có khuôn mặt con người. Đồng thời tại tòa soạn này vẫn phải duy trì đội ngũ hậu kiểm, và quy trình 4 cấp phòng vệ, gồm: người nhập liệu, biên tập viên, kíp trưởng, lãnh đạo ban và Ban biên tập dù đã ứng dụng công nghệ.

Nhà báo Nguyễn Hoàng Nhật cho rằng: “Việc một tin phải qua 4 cấp phê duyệt đôi khi khiến chúng ta cảm thấy quy trình quá cồng kềnh, nhưng trong nhiều trường hợp, điều đó vô cùng cần thiết. Dù đã có 4 cấp phê duyệt, chúng tôi vẫn phải tổ chức thêm một lớp hậu kiểm. Trước đây, chúng tôi cũng từng có ý kiến cho rằng nên giải tán đội hậu kiểm vì đã có AI. Tuy nhiên, sau vài lần trải qua những ‘kiếp nạn’, tất cả đều thống nhất rằng vẫn phải duy trì bộ phận này”.

Sai trên một nền tảng phải sửa trên tất cả nền tảng

Còn tại cơ quan báo chí địa phương, Nhà báo Ngô Thị Ngọc Hạnh, Giám đốc Báo và Phát thanh, truyền hình Đồng Tháp, cho biết sau hợp nhất các cơ quan báo chí, bài toán quản trị trở nên phức tạp hơn, khi phải tổ chức sản xuất 5 loại hình báo chí từ cùng một nguồn thông tin đầu vào.

Trong giai đoạn đầu, một ê-kíp gồm phóng viên và quay phim có thể được giao sản xuất nội dung cho cả 5 nền tảng. Cách làm này tiết kiệm nhân lực nhưng dễ dẫn đến tình trạng không sản phẩm nào cũng được đầu tư đủ chiều sâu hoặc phù hợp với đặc trưng của cả 5 loại hình.

Do vậy, đơn vị đã phải điều tiết lại ê-kíp tác nghiệp, sản xuất đa nền tảng. Và từ đây thách thức thực sự mới xuất hiện khi trách nhiệm pháp lý và đạo đức không dừng ở sản phẩm ban đầu mà phải được quản trị trong toàn bộ vòng đời của nội dung.

“Trước đây, khi các loại hình báo chí hoạt động độc lập, nếu xảy ra sai sót thì từng phòng, ban sẽ xử lý riêng. Nhưng với mô hình tòa soạn hội tụ, sai sót phải được xử lý đồng thời trên cả năm nền tảng; không thể để tình trạng đã cải chính trên truyền hình, phát thanh nhưng phiên bản sai vẫn lan truyền trên mạng xã hội. Trách nhiệm pháp lý và đạo đức vì thế không dừng ở sản phẩm ban đầu mà phải được quản trị trong toàn bộ vòng đời của nội dung”, nhà báo Ngô Thị Ngọc Hạnh chia sẻ.

Các đại biểu đề xuất cơ quan báo chí nên bố trí nhân sự am hiểu pháp luật và đạo đức nghề nghiệp để tư vấn ngay từ khi xây dựng đề tài. Đồng thời, việc bồi dưỡng pháp luật cần gắn với các tình huống tác nghiệp cụ thể. Không chỉ phóng viên, biên tập viên mà lãnh đạo cơ quan báo chí, thư ký tòa soạn và bộ phận sản phẩm, công nghệ cũng phải tham gia đào tạo để có nhận thức thống nhất về trách nhiệm.

Luật Báo chí mới tạo điệu kiện để các cơ quan báo chí có nguồn thu

VOV.VN - Sáng nay, tại Phủ Chủ tịch, Văn phòng Chủ tịch nước họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước công bố các luật đã được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10, đồng thời thông tin những vấn đề được dư luận quan tâm.