An toàn cho trẻ đường phố?

Trẻ đường phố đang là một trong những vấn đề xã hội bức xúc của Việt Nam nói chung và Hà Nội, TP. HCM nói riêng. Hình ảnh trẻ đường phố lang thang bán kẹo cao su, hay trẻ đánh giày tại các góc phố, trẻ rửa bát, trông xe tại các quán ăn không còn xa lạ với người dân thành phố. Trẻ đường phố thường xuất thân trong gia đình có hoàn cảnh đặc biệt như: bố, mẹ ly dị; bố hoặc mẹ mất; bố, mẹ vào tù, hay trong gia đình thường xuyên xảy ra bạo lực...

Đối với một số em, đường phố là lối thoát cho những bất hạnh và bạo hành trong gia đình. Đối với một số em khác, mưu sinh trên đường phố góp phần đem lại thu nhập cho gia đình, nuôi bản thân… Trẻ đường phố có rất ít kiến thức để nhận biết được những rủi ro của cuộc sống đô thị khi không có sự hướng dẫn của người lớn. Rất nhiều em phải chịu áp lực căng thẳng từ việc kiếm sống hằng ngày. Có em đã uống rượu hoặc dùng ma túy để quên đi những căng thẳng và những trải nghiệm bất hạnh mà chúng gặp phải. Một số trẻ được đào tạo thành kẻ ăn xin chuyên nghiệp. Không ít trẻ đã phạm pháp hoặc tham gia vào các băng nhóm phạm pháp. Những bé gái thường gặp nhiều rủi ro và nguy hiểm hơn vì các em thường là đối tượng của nạn xâm phạm tình dục. Làm thế nào để đảm bảo an toàn cho trẻ em đường phố trong một môi trường nhiều cạm bẫy là bài toán không dễ đối với các cơ quan chức năng.

Ý kiến các chuyên gia

Bà Nguyễn Thu Giang, Phó Giám đốc Tổ chức sức khỏe gia đình: Bảo vệ trẻ là cung cấp cho trẻ kỹ năng sống

Trẻ sinh ra trong những gia đình có những bất ổn, bạo lực, hay gia đình có hoàn cảnh đặc biệt như: bố mẹ ly hôn; bố, mẹ vào tù… con cái sẽ bị ảnh hưởng cả về sức khỏe và tinh thần. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, những trẻ em có sự phát triển bất bình thường về tính cách đa phần xuất thân trong các gia đình có hoàn cảnh gia đình đặc biệt như vậy. Hiện nay, chúng ta có nhiều chương trình đưa trẻ về gia đình. Nhưng trước khi làm điều này cần có những tác động nhất định đến gia đình của trẻ lang thang. Bởi nếu các em trở về nhà, bạo lực gia đình vẫn tiếp diễn, những bất hạnh, bi kịch trong gia đình không có gì thay đổi thì các em sẽ lại bỏ nhà ra đi.

Tổ chức sức khỏe gia đình xác định không thể lúc nào cũng bao bọc bảo vệ các em được nên chúng tôi chọn phương thức bảo vệ là cung cấp cho các em những kỹ năng sống, những hiểu biết về pháp luật, về quyền trẻ em… Chúng tôi chọn một số em nòng cốt đào tạo, huấn luyện kiến thức, kỹ năng để những em này tuyên truyền đến các bạn trẻ đường phố khác.

Ông Nguyễn Văn Tú, Văn phòng luật sư Hà Nội: Cần có các đường dây nóng, các tổ chức xã hội

Tại Việt Nam, mặc dù các văn bản pháp luật về quyền trẻ em đã được soạn thảo, ban hành khá nhiều nhưng chúng còn thiếu rất nhiều các thể chế để thực thi các quy định đó. Cần có các quy định cụ thể, làm sao có khả năng thực thi nhất ở nơi gần các em.

Công tác tuyên truyền pháp luật có nhiều cố gắng trong thời gian qua, nhưng kết quả thu được còn thấp. Bộ Tư pháp cần có kế hoạch tuyên truyền pháp luật một cách hiệu quả hơn, thiết thực hơn. Cần phải tuyên truyền pháp luật đến cả với trẻ em. Chúng ta cần có các đường dây nóng, các tổ chức xã hội, ở đó có các bạn tình nguyện viên có thể tư vấn, giúp đỡ các em miễn phí, hay giới thiệu cho những em đang gặp nạn đến với các văn phòng luật sư, công an, UBND, tòa án.

Bà Dương Kim Hồng, Diễn đàn phát triển Việt Nam: Đem lại cho trẻ niềm hy vọng

Một yếu tố được đánh giá là an toàn cho trẻ là yếu tố giáo dục và đào tạo. Nếu không có những đầu tư chất xám, trẻ sẽ không có một tương lai tốt đẹp và không thể biến ước mơ của mình thành hiện thực, kể cả khi trẻ được ăn uống đầy đủ và được bảo vệ hàng ngày. Được trang bị đầy đủ những kiến thức và kỹ năng, trẻ sẽ có nhiều cơ hội thoát khỏi những bất hạnh hiện tại bằng cách tìm cho mình được công việc ổn định và an toàn hơn. Triển vọng phát triển tương lai cũng đem lại cho trẻ niềm hy vọng, sự khuyến khích và một ý nghĩa mới cho cuộc sống khó khăn hiện tại.

Đầu tư cho tương lai của trẻ có thể được chia thành một số hình thức. Nếu trẻ đã bỏ học một vài năm, hoặc một thời gian ngắn hơn thì cân nhắc việc trở lại trường học cho trẻ là rất cần thiết. Nếu việc lựa chọn này không thích hợp với một số trường hợp thì việc dạy thêm cho các em nhờ các giáo viên tình nguyện và những lớp học mở của các tổ chức phi chính phủ là một giải pháp thay thế. Đối với trẻ đã bỏ học một thời gian dài và không có khả năng học tiếp thì những trường dạy nghề ngắn hạn là thích hợp hơn cả./.

“Bóng đêm” của trẻ lang thang

12 tuổi nhưng cậu bé Nguyễn Thành An, xã Song Phú, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long chỉ mang vóc dáng của đứa trẻ lên 7. Công việc hàng ngày của em là bán vé số.

Nhà An ở gần khu chợ trung tâm của thị trấn, cách trụ sở UBND xã không xa. Gọi là nhà nhưng thực chất là một túp lều dựng tạm, diện tích vừa đủ kê một chiếc giường đôi, một chiếc chum đựng nước, một góc nhỏ làm nơi nấu ăn. Giường là chỗ ngả lưng cho cả nhà cũng là bàn ăn, nơi tiếp khách. Chị Vững, mẹ An cho biết, chồng chị ốm đau liên miên, một mình chị làm lụng nuôi người chồng đau ốm và 3 đứa con để khỏi đói đã là may lắm rồi nói chi chuyện học hành của chúng. Vậy nên cả ba anh em chẳng đứa nào học hành tới nơi tới chốn. Cậu bé An học tới lớp 5 rồi nghỉ, hai đứa em thì mãi chẳng lên nổi lớp 2. An tâm sự: “Nhà nghèo quá con buộc phải nghỉ học kiếm tiền phụ giúp ba mẹ chứ con cũng muốn đi học như các bạn lắm”.

Được chính quyền địa phương động viên, chị cho bé An đi học lại. Do là hộ nghèo nên được miễn tiền học phí nhưng An vẫn phải nộp tiền mua sắm vở, quỹ lớp… Chị Vững thổ lộ: “Thôi thì đành vá víu, cấu khoản nọ đắp khoản kia, tìm đủ cách cho cháu được tới trường. Cũng biết là được học tập thì tương lai của chúng sẽ sáng sủa hơn, nhưng cũng chả biết cố được đến bao giờ”.

Được như An là còn may mắn chứ cậu bé Nguyễn Ngọc Bảo, quê ở Thanh Hóa thì bất hạnh hơn nhiều. Mẹ và anh trai Bảo đều bị mất vì tai nạn. Mới ba tháng tuổi, Bảo đã phải theo cha lên thành phố lay lắt cùng cha nơi gầm cầu, xó chợ. 6 tuổi, cái tuổi đáng lẽ được cắp sách tới trường, thì Bảo bắt đầu kiếm sống bằng nghề ăn xin. Lớn lên thì đi nhặt rác, đánh giày, bán xổ số. Số tiền đó, tằn tiện cũng đủ sống qua ngày nhưng lang thang trên đường phố bao bất trắc, rủi ro rình rập. Bảo cho biết: “Em thường xuyên bị các anh lớn bắt nạt, đánh đập, bảo em tranh giành địa bàn của các anh ấy. Nhiều lần em bị các anh cầm hộp đánh giày đập vào đầu, lấy hết số tiền em kiếm được…

Lang thang cùng với Bảo đi bán vé số là cậu bé Nguyễn Hữu Tài. Tài cho biết: “Em thường bị các anh lớn tuổi trấn tiền, có lần còn bị các anh cầm xilanh đâm vào người”.

Thất học, mù chữ lại non nớt, thiếu kỹ năng phòng vệ trong môi trường sống phức tạp, tương lai của những đứa trẻ như Bảo, như Tài liệu chỉ toàn “bóng đêm” mịt mù, tối tăm?./.