Bài 1: Từ thói quen đến ý thức

LTS: Ở bất kỳ quốc gia nào, giảm tai nạn giao thông cũng đều là một nhiệm vụ khó khăn và cần nhiều giải pháp đan xen. Nhân tháng An toàn giao thông, phóng viên VOV thường trú tại Pháp có loạt bài giới thiệu về một số kinh nghiệm giảm tai nạn giao thông ở Pháp, trong đó có việc giáo dục ý thức cho người giao thông.

Các bài giảng về Luật giao thông được đưa vào trường học

Những người Việt Nam sang công tác hoặc du lịch ở một số nước châu Âu, trong đó có Pháp đều có cảm nhận chung rằng, người dân các nước này có ý thức khá tốt khi tham gia giao thông. Bước lên ô tô, hành động đầu tiên gần như là phản xạ tự nhiên mà người lớn đến trẻ em đều làm, đó là thắt dây an toàn. Khi va chạm xảy ra, người lái xe xuống đường, mặc áo gilet phản quang và có tín hiệu cảnh báo cho những người tham gia giao thông khác, đồng thời tìm cách xử lý tình huống một cách ôn hoà nhất có thể.

Trên đường, những người tham gia giao thông thường có những hành động lịch sự và văn minh như nhường đường cho người đi bộ, giơ tay cảm ơn khi được nhường đường, hay đơn giản là nhắc nhở một xe ô tô quên tắt đèn signal... Có người giải thích rằng, ở các nước phương Tây, người dân “sống và làm việc theo pháp luật” nên rất ngại “va chạm” vì nếu sự cố xảy ra, sẽ có rất nhiều phiền hà sau đó. Tuy nhiên, nếu lấy cách giải thích này để lý giải ý thức của người tham gia giao thông thì có lẽ không đủ.

Chúng tôi đã tìm đến tổ chức “Phòng ngừa tai nạn giao thông đường bộ” (Prévention Routière) của Pháp để tìm câu trả lời cho những băn khoăn của mình. Tổ chức “Phòng ngừa tai nạn giao thông đường bộ” được thành lập từ năm 1949, đứng hàng đầu ở Pháp trong lĩnh vực giáo dục an toàn giao thông, với trên 130.000 thành viên và nhà tài trợ, mỗi năm thu hút được khoảng 3.000 người tình nguyện tham gia các hoạt động của tổ chức này.

Ông Emmanuel Renard, Giám đốc phụ trách giáo dục và đào tạo của Tổ chức cho biết: Đơn vị phụ trách việc giáo dục về an toàn giao thông cho khoảng 2 triệu học sinh tại Pháp với các hoạt động đa dạng như tổ chức các giờ học và thảo luận về an toàn giao thông ở các trường học, xây dựng và phân phát miễn phí cho giáo viên các phương tiện giảng dạy về giao thông phù hợp với từng độ tuổi học sinh...

Không phải ngẫu nhiên mà Tổ chức “Phòng ngừa tai nạn giao thông đường bộ” lại quan tâm nhiều tới thanh thiếu niên như vậy. Pháp là một trong những quốc gia châu Âu có tỷ lệ thanh thiếu niên (15 - 24 tuổi) chết và bị thương do tai nạn giao thông cao nhất. Riêng năm 2008, 1.255 thanh thiếu niên thiệt mạng, 36.000 người bị thương, chiếm gần 1/3 tổng số người thiệt mạng tại Pháp. Bên cạnh đó, theo ông Emmanuel Renard, ý thức của mỗi người được hình thành dần dần và đặc biệt hiệu quả khi còn nhỏ.

“Chúng ta càng giáo dục ý thức cho trẻ từ sớm, trẻ càng dễ tiếp thu và hình thành thói quen. Nếu chờ quá lâu, không những chúng ta để cho trẻ gặp rủi ro mà còn khiến trẻ khó thay đổi hành vi của mình. Thường thì từ 3 - 10 tuổi, việc giáo dục ý thức giao thông là dễ nhất, đến 14 - 15 tuổi thì sẽ khó khăn hơn. Tóm lại, chúng tôi cố gắng giáo dục từ sớm nhất để các em có phản xạ tốt nhất”, ông Renard nói.

Chữ A như thế này được dán vào xe của người mới lấy bằng

Không những thế, sau khi được học về an toàn giao thông, trẻ em lại chính là người khuyến khích cha mẹ mình thực hiện nghiêm túc quy định giao thông, ông Renard cho biết: “Đôi khi trẻ em và người trẻ tuổi có thể gây ảnh hưởng đối với cha mẹ hoặc ông bà của mình. Trẻ em chính là những người có thể tuyên truyền tốt nhất những giá trị về việc tuân thủ luật giao thông, sự nhường nhịn không gian giao thông trên đường cho những người lớn tuổi”.

Mỗi độ tuổi lại có những cách giáo dục khác nhau. Chẳng hạn, đối với trẻ 3 -4 tuổi, song song với việc giải thích cho các bậc cha mẹ, các nhà giáo dục tìm cách làm cho trẻ hiểu sự cần thiết của những hành động đơn giản và cụ thể như: phải thắt dây an toàn trong xe ô tô, nắm chặt tay cha mẹ khi qua đường... Đối với những trẻ lớn hơn, các mô hình trình diễn về hậu quả của tai nạn giao thông hay các buổi thảo luận chuyên đề lại tỏ ra hiệu quả.

Hiện nay, tuy tỷ lệ tai nạn giao thông tại Pháp đã giảm mạnh so với vài thập kỷ trước, nhưng số người thiệt mạng vì tai nạn giao thông vẫn còn ở mức cao, khoảng 4.000 người/năm. Vì thế, Tổ chức “Phòng ngừa tai nạn giao thông” đang đấu tranh để đảm bảo cho mỗi học sinh được học 1 giờ về an toàn giao thông mỗi tháng trong suốt quá trình đi học.

Ngoài Tổ chức “Phòng ngừa tai nạn giao thông đường bộ”, tại Pháp tồn tại nhiều tổ chức khác cũng tham gia vào việc giáo dục ý thức giao thông. Trên truyền hình và đài phát thanh, thường xuyên có các chiến dịch quảng cáo về an toàn giao thông với những đoạn băng kêu gọi người tham gia giao thông tránh những lỗi nguy hiểm thường gặp như nghe điện thoại khi cầm vô lăng, uống rượu khi lái xe hay vượt quá tốc độ cho phép... Ông Emmanuel Renard cho rằng, việc rèn luyện ý thức tham gia giao thông cũng giống như việc học, đó là việc phải làm liên tục, “mưa dầm thấm lâu” và phải làm trong suốt cuộc đời mỗi con người./.

Bài 2: Cẩn thận hơn khi biết… sợ