Bài 2: Cần một liều thuốc đắng

• Bài 1: Báo động tình trạng xe khách phóng nhanh, vượt ẩu 

Sau nhiều cuộc họp để tìm hiểu nguyên nhân tai nạn giao thông do xe khách đường dài xảy ra liên tiếp cuối tháng 6, đầu tháng 7 vừa qua, Bộ Giao thông - Vận tải cho biết: ngoài tình trạng hạ tầng giao thông chưa phát triển kịp tốc độ gia tăng các loại phương tiện, nguyên nhân chủ yếu vẫn là do lái xe không chấp hành đúng các quy định về an toàn giao thông, uống rượu bia khi lái xe, nghe điện thoại trong lúc đang điều khiển phương tiện, phóng nhanh, vượt ẩu, lấn làn đường, ôm vô lăng quá lâu nên vừa lái xe vừa ngủ gật…

Tai nạn giao thông thường xảy ra vào tầm 5 đến 7 giờ sáng, chủ yếu ở đoạn đường qua các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Thừa Thiên-Huế, Quảng Ngãi... là do trong hành trình chạy xe, đó là lúc lái xe mệt mỏi nhất sau một chặng đường liên tục chạy xe ban đêm, nên dễ ngủ gật. Hơn nữa, lái xe thường phóng nhanh, vượt ẩu để tranh giành bắt khách đón xe dọc đường vào buổi sáng sớm.

Ông Nguyễn Văn Quyền, Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Đường bộ Việt Nam cho biết: Tổng cục Đường bộ đang tổng hợp và yêu cầu Sở Giao thông - Vận tải các tỉnh báo cáo số lượng đơn vị kinh doanh vận tải khách liên tỉnh các tuyến, số lượng chuyến và cự ly chạy; số lượng chuyến xe chạy trên tuyến quốc lộ 1A; chỉ đạo đơn vị quản lý đường bộ rà soát, kiểm tra phát hiện những điểm chưa an toàn trên các tuyến đường để kịp thời sửa chữa; Tập trung giải quyết các “điểm đen” và bổ sung biển báo hiệu, sơn vạch kẻ đường trên các tuyến đường bộ có mật độ giao thông cao; Tăng cường kiểm tra điều kiện an toàn kỹ thuật của xe khách, đặc biệt là các điều kiện an toàn của lái xe.

“Điều kiện để cấp phép hoạt động vận tải khách và vận tải hàng hóa bằng contairner là các doanh nghiệp phải có bộ phận quản lý về an toàn giao thông để kiểm tra, hướng dẫn việc thực hiện an toàn giao thông trong đơn vị. Chúng tôi yêu cầu các đơn vị vận tải khách phải bố trí đủ số lượng lái xe để đảm bảo lái xe được nghỉ ngơi hợp lý, không làm việc quá căng thẳng, bố trí những cung độ cho phù hợp đảm bảo sức khỏe của lái xe và hành khách, lái xe không được làm việc quá 10 tiếng/ngày và không lái xe quá 4 giờ liên tục…” - ông Nguyễn Văn Quyền cho biết thêm.

Trong số hơn 23.000 vụ tai nạn giao thông từ đầu năm đến nay, có gần 80 vụ gây hậu quả nghiêm trọng, hơn một nửa số này liên quan đến xe khách đường dài.  Trước hết là do việc quản lý đội ngũ lái xe của các doanh nghiệp vận tải, nhất là các doanh nghiệp tư nhân chưa nghiêm túc. Nhiều doanh nghiệp vận tải tư nhân thuê lái xe nhưng không kiểm tra trình độ. Qui định với xe vận tải khách đường dài phải có 2 lái xe thay nhau thì doanh nghiệp chỉ tuyển một lái chính có giấy phép lái xe, còn một lái phụ không có giấy phép lái xe hoặc có nhưng không hợp lệ. Ngoài ra, vì lợi nhuận, doanh nghiệp thường khoán doanh thu cho lái xe, dẫn đến lái xe thường xuyên phóng nhanh vượt ẩu, tranh giành khách, trốn tránh sự kiểm soát của các cơ quan chức năng, không tuân thủ quy định thời gian điều khiển phương tiện liên tục, dẫn đến buồn ngủ, mất khả năng xử lý tình huống trên đường, gây tai nạn.

“Hiện nay việc quản lý cấp phép thành lập doanh nghiệp vận tải quá dễ, dẫn đến doanh nghiệp cứ thành lập, mua xe và thuê lái xe, khi CSGT dừng xe để kiểm tra, họ có đầy đủ các giấy tờ thì phải cho họ đi. Chúng tôi kiến nghị nên thành lập những doanh nghiệp vận tải lớn, vì về cơ bản, họ có đủ các điều kiện vận tải hành khách hơn. Thực tế cũng cho thấy, những doanh nghiệp vận tải lớn từ trước đến nay ít để xảy ra các vụ tai nạn nào nghiêm trọng” - Đại tá Nguyễn Thanh Bảo, Trưởng phòng Cảnh sát giao thông Công an Hà Tĩnh kiến nghị.

Để hạn chế tai nạn giao thông trên quốc lộ, nhiều người cho rằng: bên cạnh việc tăng cường tuần tra, xử phạt nghiêm lái xe phóng nhanh vượt ẩu, cần siết chặt các quy định liên quan đến xe chở khách như: bắt buộc xe khách phải lắp đặt thiết bị theo dõi hành trình; đảm bảo đủ số lái xe theo qui định; tăng cường giám sát việc đào tạo, sát hạch lái xe để không chỉ có một đội ngũ lái xe có tay nghề vững vàng mà còn có lương tâm và trách nhiệm với tính mạng, tài sản của hành khách. Thượng tá Trần Sơn, Phó trưởng phòng hướng dẫn luật và điều tra tai nạn giao thông, Cục Cảnh sát giao thông Đường bộ - Đường sắt, Bộ Công an cho biết: Sắp tới, Cục tiếp tục mở nhiều chuyên đề về xử lý các lỗi liên quan đến xe khách đường dài, xe container; phối hợp với Sở Giao thông - Vận tải các tỉnh rà soát, xóa các điểm đen, những điểm bất hợp lý về tổ chức giao thông và kiến nghị ngành giao thông khắc phục.

“Lực lượng CSGT sẽ tăng cường phối hợp với các cơ quan thông tin đại chúng đẩy mạnh tuyên truyền Luật Giao thông đường bộ đến mọi người dân. Lực lượng CSGT phối hợp chặt chẽ với ngành giao thông công chính, có các kế hoạch liên ngành kiểm tra vận tải hành khách theo đúng quy định, phối hợp với ngành đăng kiểm kiểm tra các xe lưu thông và kiên quyết xử lý mạnh những xe không đủ điều kiện lưu thông…” - Thượng tá Trần Sơn cho biết.

Hậu quả của tai nạn xe khách đường dài gây ra thường rất nghiêm trọng. Nguyên nhân, giải pháp đã được nói nhiều. Nhưng nếu các ngành chức năng chỉ “giơ cao đánh khẽ” thì tình trạng vi phạm an toàn giao thông, nhất là với cánh lái xe đường dài khó có thể khắc phục được. Người viết bài này đã nhiều lần đi xe khách Bắc - Nam nhưng hiếm khi thấy cảnh sát giao thông lên xe để kiểm tra tình trạng vi phạm của lái xe, mà chỉ đứng ở lề đường, xem giấy tờ, trao đổi với lái xe rồi cho qua. “Thuốc đắng dã tật”, không có một liều thuốc đủ mạnh, tình trạng xe khách đường dài gây tai nạn giao thông nghiêm trọng sẽ không thể chấm dứt. Con số trên 30 người chết, hàng trăm người bị thương tật mỗi ngày do tai nạn giao thông sẽ vẫn là nỗi ám ảnh đối với xã hội./.