Bài cuối: Để không có “xe điên” xuất hiện

• Bài 1: Từ thói quen đến ý thức
• Bài 3: Mô hình các điểm nghỉ trên đường quốc lộ
• Bài 2: Cẩn thận hơn khi biết… sợ

Có lẽ không có nhiều quốc gia trên thế giới, thông tin về những chiếc “xe điên” lại xuất hiện thường xuyên trên báo chí như tại Việt Nam. Có nhiều người nói rằng, ở phương Tây, truyền thống di chuyển bằng ô tô đã có hàng trăm năm nên khả năng lái xe của người dân cũng tốt hơn, và vì thế, “xe điên” ít xuất hiện. Cách giải thích này chưa thực sự thuyết phục, bởi giảm “xe điên”, quan trọng hàng đầu là khâu đào tạo lái xe.

Cảnh trong một đoạn băng video về an toàn giao thông phát trên truyền hình

Quy trình học lái xe ở Pháp ban đầu nghe cũng không có gì đặc biệt, thường gồm ít nhất 20 giờ học cả lý thuyết và thực hành. Nghe nhẹ nhàng là thế, nhưng do thời gian thi ngắn, đòi hỏi cao những kiến thức về luật giao thông cũng như kỹ năng lái xe, việc chấm điểm khắt khe khiến việc thi lấy bằng lái xe khá khó khăn.

Chị Phùng Hoài An, một nghiên cứu sinh Việt Nam đã học tập tại Pháp hơn 6 năm cho biết về quy trình học lái xe thông thường ở Pháp: “Quy trình học có nhiều loại, ít nhất là 20 giờ, được quyền học trong một năm. Việc học lý thuyết được tiến hành trên băng hình tại các trung tâm đào tạo. Muốn đi thi lý thuyết, người học phải trải qua thi thử 5 bài liên tiếp làm tốt mới được đi thi lý thuyết.  Đỗ lý thuyết xong mới được thi thực hành. Thi bằng lái xe ở Pháp rất phức tạp, nhiều người phải thi đi, thi lại nhiều lần mới đỗ. Có người không thi được phải mua xe tự động để lái, xe tự động chỉ đi được trong thành phố và giá xe rất đắt”.

Nói về quá trình học lái xe của mình, anh Kha Guillard - một người Pháp gốc Việt cho biết: “Tôi học tổng cộng hết 30 giờ, học liên tục và tập trung trong 10 tháng mới lấy được bằng. Nghề của tôi đòi hỏi phải có bằng lái xe mới được tuyển dụng, nên khó mấy tôi cũng phải cố gắng học lái xe. Tôi dành 2 tiếng mỗi ngày, từ thứ 2 - thứ 6, liên tục trong 6 tháng để học luật”.

Xe tự động không cần bằng lái

Tại Pháp, có một quy định bất thành văn là khống chế số lượng người đỗ bằng lái xe. Nói cách khác là đặt yêu cầu cao hơn đối với những người đi thi, khiến việc lấy bằng lái xe ở Pháp càng khó hơn. Anh Trần Bằng, nhân viên một công ty kỹ thuật hàng không cho biết: “Khi người ta áp đặt quota bất thành văn như thế, người học phải đạt các thao tác rất chuẩn mới đỗ được. Tất nhiên, đó là cách mà người ta đảm bảo chất lượng những người lái xe sau này”.

Thi bằng lái đã không hề dễ dàng, việc giữ bằng còn khó khăn hơn nhiều. Tại Pháp, áp dụng chế độ tính điểm cho các lái xe, có nghĩa là khi phạm luật giao thông, người lái xe không chỉ bị phạt tiền mà còn bị trừ điểm trên bằng lái và khi vượt quá mức quy định thì phải thi lại bằng.

Theo anh Kha Guillard, nhiều trường hợp giống như anh ở Pháp, các công ty đòi hỏi người lao động phải có bằng lái ô tô như một điều kiện tuyển dụng, nên nhiều người không dám vi phạm luật giao thông, bởi gặp rắc rối với cảnh sát giao thông cũng đồng nghĩa là đánh cược chính công ăn việc làm của họ.

Được biết, Chính phủ Pháp đang tính đến 2 biện pháp mới để việc đào tạo lái xe hiệu quả và đảm bảo hơn. Thứ nhất là đưa việc giáo dục luật giao thông vào chương trình học ở cấp phổ thông cơ sở, phổ thông trung học, các trường dạy nghề, các trường đại học công nghệ… Các bài giảng về luật giao thông miễn phí được dạy thử nghiệm tại khoảng 20 trường trung học ở Pháp trong năm học này.

Biện pháp thứ hai là giảm khoảng 30% phí học lái xe để người dân không vì vấn đề tài chính mà ngại đi học lấy bằng lái xe. Chi phí học lấy bằng lái hiện nay ở Pháp khá đắt, khoảng 1.500 euro (tương đương khoảng 45 triệu VNĐ), chưa kể chi phí phát sinh do người học không hoàn thành đúng hạn bài thi lý thuyết hay các thao tác thực hành cần thiết.

Dài hơi hơn, Quốc vụ khanh phụ trách công tác thanh niên của Chính phủ Pháp Jeannette Bougrab còn tính đến việc ký thỏa thuận giữa trường học với trung tâm dạy lái ô tô để giảm tiền học và thi bằng lái, đồng thời giúp thanh niên có bằng lái ô tô thêm vào hành trang kiếm việc của họ sau khi ra trường./.