Bài học từ cái Tết buồn

Một phần trong số tiền hơn 200 triệu đồng của Chính phủ và thành phố Hải Phòng hỗ trợ người nghèo đón Tết Kỷ Sửu bị cấp sai địa chỉ khiến chính quyền xã đứng ngồi không yên

Chết vẫn chưa hết nghèo

Lá đơn tố cáo đầy bức xúc của người dân xã Đại Hợp gửi báo TNVN có nội dung khiến bất cứ ai cũng phải giật mình. Theo phản ánh của người dân, trong danh sách người nghèo được lĩnh tiền hỗ trợ đón Tết Kỷ Sửu của xã Đại Hợp có nhiều người không hề nghèo, thậm chí có người là cán bộ thôn, xã, và đặc biệt là có cả 6 người… đã chết. Trong khi đó, nhiều người thuộc diện nghèo lại không nhận được tiền hỗ trợ của Chính phủ và thành phố Hải Phòng để ăn Tết. Gửi kèm đơn tố cáo còn có một bản danh sách trên 100 người, có đủ chi tiết tên, tuổi, địa chỉ rõ ràng.

Vì tính chất nghiêm trọng của vụ việc, Báo TNVN lập tức xác minh đơn thư tố cáo. 17h30 ngày 27/3, Nhóm phóng viên có mặt tại UBND huyện Kiến Thụy. Dù đã hết giờ làm việc, nhưng ông Nguyễn Duy Bình, Chủ tịch UBND huyện,  vẫn thể hiện sự quan tâm đặc biệt tới nội dung lá đơn tố cáo và lập tức gọi điện triệu tập lãnh đạo xã Đại Hợp. 18h00, tại trụ sở UBND xã, ông Hoàng Xuân Tiến, Phó Chủ tịch kiêm Trưởng ban Chỉ đạo xoá đói giảm nghèo xã Đại Hợp; ông Nguyễn Văn Hiền, Phó Chủ tịch UBND xã; ông Bùi Đức Toán, Phó Chủ tịch HĐND xã Đại Hợp; cùng những cán bộ liên quan đều có mặt để trình bày sự việc. Theo báo cáo của UBND xã, chiều ngày 22/1/2009, tổng kinh phí hỗ trợ người nghèo đón Tết gồm 251.400.000 đồng được chuyển về xã. Đến 20h00 ngày 23/1/2009 (tối 28 Tết), việc cấp phát tiền đến đối tượng cơ bản hoàn thành. Số khẩu nghèo được xác định là 1.126 người, nhận mỗi khẩu 200.000 đồng, 262 hộ được xác định là nghèo nhận mỗi hộ 100.000 đồng. Thực hiện nhiệm vụ này trong đúng một ngày, có thể coi đó là một thành tích, xét về mặt tiến độ. Nhưng, chưa kịp ăn mừng thành tích, chính quyền xã Đại Hợp đã phải đối phó với việc trở thành điểm nóng khiếu kiện vì “ăn chặn tiền Tết của người nghèo”.

Vật vã khắc phục hậu quả

Hai tháng đã qua, bầu không khí ở trụ sở UBND xã Đại Hợp vẫn rất nặng nề. Đọc nội dung tố cáo của người dân do Báo TNVN cung cấp, ông Phó Chủ tịch Hoàng Xuân Tiến và cán bộ chính sách Phạm Bình Thuỷ thừa nhận nội dung đơn thư cơ bản là đúng. Ngay sau Tết, khi UBND huyện yêu cầu kiểm tra, xã Đại Hợp đã rà soát và xác định trong số 1.126 khẩu được nhận tiền hỗ trợ có tới 113 khẩu không đúng đối tượng, chiếm hơn 10%. Nguyên nhân được xác định là do cấp thôn tự ý ghép vào danh sách. Việc ghép tên người không nghèo vào danh sách người nghèo xuất phát từ một quá trình sai trái từ trước đó. Ông Tiến giải thích: “Trong xã có nhiều con em đi học, để được hưởng chính sách ưu đãi đối với người nghèo, cán bộ đã chứng nhận cho nhiều người “được” trở thành… nghèo”. Về việc một số cán bộ thôn cũng có tên trong danh sách lĩnh tiền hỗ trợ, ông Tiến khẳng định: “Họ thực sự nghèo, tuy nhiên dù thế, sau Tết họ vẫn tự nguyện trả lại số tiền đã nhận”. Cùng với những người tự nguyện đó, đến thời điểm này, số tiền cấp cho 89/113 trường hợp không đúng đối tượng đã được thu hồi. Riêng nội dung phản ánh có 6 người đã chết mà vẫn ký tên nhận tiền, đại diện UBND xã Đại Hợp tỏ ra ngạc nhiên. Khi phóng viên cung cấp tên, tuổi những người “chết rồi mà vẫn là người nghèo” các cán bộ xã đã trao đổi, điện thoại hỏi han… Cuối cùng họ xác định, đúng là 6 người dân mà phóng viên cung cấp đã qua đời trước đó, song khẳng định, đây là việc không lường trước được bởi các trường hợp này đều qua đời trong thời điểm gần Tết nên xã không kiểm soát được.

Bài “test” năng lực, hay đạo đức?

Câu chuyện xảy ra ở xã Đại Hợp không quá nghiêm trọng về mặt số liệu. Số tiền cấp sai đối tượng chỉ là hơn 20 triệu đồng, trong đó hầu hết đã được thu hồi. Tuy nhiên, hậu quả không chỉ là tiền khi mà từ một chủ trương đầy nhân văn của Nhà nước, sau khi triển khai đã lại tạo ra nỗi bức xúc của người dân. Đây thực sự là một bài học đắt giá đối với chính quyền xã Đại Hợp, qua đó bộc lộ rõ một số vấn đề cốt lõi về vai trò của đội ngũ cán bộ cơ sở. Nguyên nhân thực sự của vụ bê bối “ăn chặn tiền Tết của người nghèo” ở Đại Hợp là gì? Sự tuỳ tiện hay là tham lam?

Có thể việc chứng nhận để một số người lợi dụng chính sách ưu đãi người nghèo của Nhà nước, trước đó, dẫn đến làm sai lệch danh sách người nghèo là sự tuỳ tiện. Song, việc cán bộ thôn ghép thêm tên người không nghèo vào danh sách để lĩnh tiền không thể được coi là tuỳ tiện. Việc người chết vẫn lĩnh tiền cũng không thể coi là tuỳ tiện bởi cán bộ thôn không thể không biết. Vụ bê bối không đáng xảy ra nhưng đã xảy ra. Sự tùy tiện, tắc trách, thậm chí cố ý làm trái là những vấn đề cần nghiêm khắc rút ra bài học đối với đội ngũ cán bộ chính quyền xã Đại Hợp.

Chính quyền xã Đại Hợp cũng như huyện Kiến Thuỵ đã tỏ thái độ kiên quyết khắc phục hậu quả một cách triệt để. Tuy nhiên, để không còn xảy ra những sự việc tương tự, điều quan trọng không phải là khắc phục hậu quả mà phải coi sự việc này như một bài kiểm tra. Dù cho đây là một bài “test” năng lực, hay đạo đức thì vẫn cần phải có kết quả cuối cùng. Đó là sự nhìn nhận, đánh giá chính xác về thực tế đội ngũ cán bộ cơ sở hiện nay./.