Bán nhà nguy hiểm cho dân
Từ năm 2007 khu nhà 148-150 Sơn Tây (Hà Nội) đã được đánh giá là nguy hiểm phải cải tạo, nhưng không hiểu vì lý do gì vẫn được bán cho dân
Không phải đến tháng 5/2009, khi xảy ra sự cố sập mái tại khu nhà cũ ở 148 - 150 phố Sơn Tây (quận Ba Đình, Hà Nội), thì khu chung cư xuống cấp nguy hiểm ấy mới được thành phố Hà Nội quan tâm. Từ năm 2007, Sở Tài nguyên - Môi trường và Nhà đất đã trình thành phố ra quyết định, sau đó chỉ định chủ đầu tư tiến hành khảo sát, điều tra xã hội học, nghiên cứu qui hoạch để lập dự án cải tạo xây dựng lại khu nhà nguy hiểm này. Tuy nhiên đến giờ mọi công việc vẫn dậm chân tại chỗ, gây thêm khó khăn và phát sinh chi phí cho cả người dân và chủ đầu tư. Chính quyền thì lúng túng trong xử lí, do một số qui định của pháp luật chưa phù hợp và có những quyết định tự làm khó mình.
Sau sự cố sập mái ở khu nhà này vào tháng 5/2009, quận Ba Đình ngay lập tức trình thành phố xin quĩ nhà tạm cư để di dời hầu hết các hộ dân đến đó. Nhưng còn 3 gia đình không chấp hành, hiện vẫn sinh sống và kinh doanh ở đây. Nguyên nhân do chưa thoả thuận được về mức giá đền bù thiệt hại và phương án tái định cư với chủ đầu tư là Công ty cổ phần Phòng cháy chữa cháy và đầu tư xây dựng Sông Đà (sau đây gọi tắt là Công ty Sông Đà).
Đại diện một trong số những hộ đó là bà Nguyễn Thị Bảo Hoa cho rằng, chủ đầu tư nói sẽ xây dựng căn nhà có diện tích tối thiểu 30m2, nhưng nào là trừ cột, trừ hộp kĩ thuật, nhà vệ sinh, thì không hiểu một gia đình 4 người sống trong đó như thế nào. Nghe con số đền bù 1,5 tưởng là cao hơn, nhưng diện tích thực tế sử dụng thì lại không bằng.
Còn bà Trần Thị Hảo cho biết từ năm 2009 đã đề xuất giá bán đứt căn hộ mặt đường đang kinh doanh, nhưng với tình hình giá cả tăng lên có thể phải xem lại. Gia đình khi thương lượng rất thiện chí nhưng Công ty Sông Đà không thiện chí.
Về phía chủ đầu tư, ông Vũ Đình Phung, Phó Tổng Giám đốc Công ty Sông Đà lại cho rằng, do sự chống đối của các hộ dân mà dự án bị đình trệ gần 2 năm nay, phát sinh thêm rất nhiều chi phí. Nếu kéo dài thêm thì không còn nói về tính kinh tế của dự án được nữa.
Được biết, cuối năm 2009, quận Ba Đình đã ra quyết định cưỡng chế di dời 3 gia đình trên khỏi khu nhà nguy hiểm, sau đó lùi thời hạn để đối thoại với dân mà đến giờ vẫn không thực hiện được. Các gia đình này liên tục gửi đơn khiếu kiện đến các cấp có thẩm quyền. Thanh tra vào cuộc, kết luận, rồi thành phố Hà Nội ra văn bản yêu cầu quận Ba Đình thực hiện cưỡng chế di dời để thực hiện dự án. Nhưng sự việc không dừng lại ở đó. Các hộ dân đang làm thủ tục khởi kiện sang Toà án hành chính.
Theo tìm hiểu của chúng tôi, nguyên nhân của sự đình trệ dự án này không phải chỉ do các hộ dân chống đối hay khiếu kiện. Trước hết cần thấy rằng trong việc thực thi luật đất đai hiện nay có nhiều cách hiểu khác nhau. Cụ thể ở khu nhà 148-150 Sơn Tây là đan xen nhiều cấp độ sở hữu. Trong số 21 căn hộ thì 5 căn đã được cấp số đỏ, 5 căn đã được chủ nhà nộp tiền mua theo Nghị định 61/CP, còn 11 căn chủ hộ thuê theo hợp đồng. Đây chính là nguyên nhân làm khó cho cả chủ đầu tư và các hộ dân khi thương thảo với nhau.
Chẳng hạn như hộ ông Tăng Hữu Hưng gần như không hợp tác vì cho rằng mình có sổ đỏ rồi mà quyền lợi chỉ như các hộ đang thuê theo hợp đồng là không hợp lý. Hay như hộ bà Trần Thị Hảo được giao hẳn một thửa đất gần 31m2, nhưng trong sổ đỏ ghi là sở hữu chung và nằm gọn trong một thửa đất 282,6m2 mà toàn bộ khu nhà 148-150 Sơn Tây toạ lạc trên đó. Các hộ khác trong khu nhà khi được cấp sổ đỏ lại được ghi là sử dụng chung cả diện tích gần 31m2 của nhà bà Hảo. Sự chồng chéo, không rõ ràng giữa sở hữu riêng - chung ấy dẫn đến tình trạng trong thương thảo cả chủ đầu tư và người dân đều cho rằng mình đã thiện chí rồi mà chưa gặp được nhau.
Thực tiễn cuộc sống làm bộc lộ những khía cạnh chưa phù hợp trong các quy định của pháp luật. Cùng với đó còn có những quyết định tự gây khó cho mình của chính quyền. Từ năm 2007 khu nhà này đã được đánh giá là nguy hiểm phải cải tạo, nhưng Hà Nội vẫn bán nhà nguy hiểm cho dân, và quận Ba Đình vẫn ký cấp sổ đỏ cho các hộ dân ở đây. Ông Tăng Hữu Hưng vừa nhận sổ đỏ ký chưa ráo mực được vài tháng thì bị yêu cầu di dời vì nhà nguy hiểm. Người ký sổ đỏ cũng chính là người ký quyết định cưỡng chế. Trong trường hợp đó liệu có nên hỏi vì sao ông Hưng chống đối hay không?
Như đã phân tích có thể thấy rằng, bất cập trong thực thi pháp luật về đất đai là nguyên nhân sâu xa, còn quyết định bán nhà nguy hiểm cho dân chính là nguyên nhân trực tiếp của sự việc đang diễn ra ở khu nhà 148-150 Sơn Tây.
Vấn đề bây giờ cần được giải quyết bằng thiện chí của cả nhà đầu tư và từng hộ dân. Còn về giải pháp cưỡng chế, ông Đỗ Viết Bình - Phó Chủ tịch Uỷ ban Nhân dân quận Ba Đình cho rằng, không phải cứ muốn là làm được. Quận sẽ rà soát kĩ càng mọi khía cạnh về pháp luật và xã hội có liên quan đến dự án này, lên kế hoạch cẩn thận và công khai trước khi thực hiện.
Theo chúng tôi, chính quyền xử lý theo pháp luật nhưng cũng phải có tình. Chủ trương bán nhà theo Nghị định 61/CP và cải tạo các khu chung cư cũ nát theo Nghị quyết 34 của Chính phủ đều vì lợi ích của toàn xã hội, của mỗi cộng đồng và từng người dân. Không nên vì mong muốn làm gấp theo tiến độ khi thực hiện nhiệm vụ tốt đẹp này lại đánh mất đi tính nhân văn trong việc thực hiện nhiệm vụ khác./.