“Bệnh lạ” – lạ đến bao giờ?

•  Bệnh lạ ở Quảng Ngãi vẫn… chưa biết nguyên nhân
• Cấp gạo, thuốc cho người bị “bệnh lạ” ở Quảng Ngãi
• Quảng Ngãi: Vận động học sinh bỏ học vì sợ bệnh “lạ” trở lại trường
• Kết luận ban đầu về bệnh lạ ở Quảng Ngãi

Sau hơn 1 năm bùng phát, bệnh “lạ” ở huyện Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi đã khiến 205 người mắc, 21 người tử vong, 34 người bị tái mắc, trong đó có một bệnh nhân đang diễn tiến bệnh rất nặng. Đến giờ này, sau rất nhiều lần các đoàn công tác của ngành y tế đến rồi đi, ba lần cập nhật phác đồ điều trị nhưng vẫn chưa thể tìm ra nguyên nhân gây bệnh.

Khi mà cơ quan chức năng vẫn còn “loay hoay” với các giả thiết gây bệnh thì mục tiêu giảm số người tử vong, số người mắc mới mà lãnh đạo ngành y tế đề ra sẽ rất khó trở nên khả thi.

Cách đây hơn 1 năm, khi bệnh dịch mới bùng phát tại xã Ba Điền, huyện Ba Tơ, hàng chục bệnh nhân bị viêm da dày sừng bàn tay, bàn chân đã được đưa đến bệnh viện da liễu Quy Hòa để điều trị.

Đến nay, ngành y tế vẫn chưa xác định được nguyên nhân gây bệnh lạ ở huyện Ba Tơ – Quảng Ngãi (Ảnh: Người Lao động)

Tuy nhiên, khi sức khỏe hồi phục, các nốt viêm loét trên da đã lành, trở về làng, họ lại bị tái nhiễm bệnh và có không ít trường hợp đã tử vong do suy đa phủ tạng, men gan tăng cao.  Lý giải về việc vì sao lúc đó chỉ chú trọng đến điều trị triệu chứng bệnh, trong khi số người mắc và tử vong do căn bệnh này vẫn tăng cao, ông Nguyễn Thanh Long, Thứ trưởng Bộ Y tế cho rằng, khi đó, ngành y tế chưa định hướng được các căn nguyên gây bệnh nên chỉ điều trị các triệu chứng bệnh. Các mẫu sinh thiết da, sinh thiết gan của bệnh nhân khi đó cũng được gửi cho các tổ chức quốc tế và các nhà khoa học quốc tế cũng nghĩ nhiều đến yếu tố nhiễm độc.

Đến thời điểm này, sau rất nhiều đợt kiểm tra thực địa, “nằm vùng” tại điểm dịch, các nhóm nghiên cứu không thấy các yếu tố chứng tỏ đây là bệnh truyền nhiễm do không có hội chứng nhiễm trùng. Xét nghiệm xác định mẫu máu tại Đại học Nagasaki, Nhật Bản và so sánh với ngân hàng gen trên 240 loài virus, vi khuẩn cũng cho thấy không có tác nhân gây bệnh truyền nhiễm. Những nguy cơ từ môi trường sống cũng được ngành y tế loại trừ khi  phân tích các mẫu kim loại nặng như:  Arsen, đồng, chì, thủy ngân… đều cho kết quả ở mức cho phép. Bên cạnh đó, các đoàn kiểm tra cũng không tìm thấy hóa chất bảo vệ thực vật tại các mẫu đất, nước, gạo đã xét nghiệm.

Theo báo cáo của ngành y tế thì chỉ phát hiện nhiều loại nấm mốc và Aflatoxin (một tác nhân gây tổn thương gan, ung thư gan) trong các mẫu lúa ủ, gạo ủ của người dân vùng bệnh.

Tuy nhiên, khi đề cập đến điều này, một vị lãnh đạo huyện Ba Tơ đã lên tiếng phản đối vì theo tập tục hàng trăm năm nay, cán bộ và đồng bào nơi đây đều đã quen ăn gạo ủ mà không ảnh hưởng gì tới sức khỏe.

Vị lãnh đạo này cũng bày tỏ, ngành y tế nên áp dụng phương án tổng thể để tìm nguyên nhân và giải pháp điều trị bệnh vì mạng sống con người không thể đánh đổi bằng việc kéo dài thời gian.

Cho đến ngày 14/5, kết luận cuối cùng được ngành y tế và các hội đồng khoa học đưa ra là: Bệnh “lạ” ở Quảng Ngãi “có nhiều khả năng” do nhiễm độc trên cơ địa người bệnh có tình trạng dinh dưỡng kém, thiếu vi chất, hầu hết bệnh nhân có men gan tăng cao.

Khi ngành y tế vẫn “loay hoay” tìm căn nguyên gây bệnh, thì chỉ từ đầu năm đến nay, đã có hàng chục người tử vong, 34 người tái nhiễm bệnh. Niềm tin của người bệnh vào ngành y tế cũng mai một dần. Những ngôi làng có người chết vì bệnh “lạ” ở làng Rêu, xã Ba Điền đều được rào chắn để tổ chức cúng bái, “làm phép” với hy vọng bệnh sẽ được đẩy lùi.

Cùng với nỗi hoang mang của người dân là sự lo lắng của các bác sỹ đang trực tiếp điều trị tại các cơ sở y tế tỉnh Quảng Nam. Bác sỹ Đặng Thị Phượng, Giám đốc Trung tâm y tế huyện Ba Tơ – người đã lăn lộn hàng năm, chứng kiến những cái chết thương tâm của người bệnh cũng khẳng định, bệnh “lạ” ở Ba Tơ còn nguy hiểm hơn cả giặc ngoại xâm. Mỗi khi thêm một người chết là nhịp tim của các y bác sỹ ở đây lại đập nhanh thêm một nhịp. Vì thế, bác sỹ Phượng mong muốn, tất cả những giáo sư, bác sỹ đầu ngành “vào cuộc” để tìm nguyên nhân gây bệnh.

Do diễn tiến nguy hiểm của dịch bệnh, ông Lương Ngọc Khuê, Cục trưởng Cục quản lý khám chữa bệnh cho biết, từ đầu năm 2012 đến nay, ngành y tế đã cập nhật mới lần thứ 3 phác đồ điều trị cho bệnh nhân bị mắc căn bệnh này.

Tuy nhiên, trong số 2 bệnh nhân đang được điều trị theo phác đồ mới nhất thì có một bệnh nhân đang bị có diễn biến rất nặng và khó có thể qua khỏi. Vì vậy, điều quan trọng hiện nay theo ông Khuê là phát hiện và điều trị sớm các triệu chứng bệnh để hạn chế thấp nhất các trường hợp tử vong.

Dù chưa tìm ra nguyên nhân gây bệnh, nhưng ông Nguyễn Thanh Long nhận định, thời gian tới, rất khó giảm nhanh số người mắc bệnh viêm da dày sừng bàn tay, bàn chân tại Quảng Ngãi do phần lớn cộng đồng đã nhiễm tác nhân gây bệnh, người dân ở đây đã bị ngộ độc lâu năm, trên 28% số người có men gan tăng sẽ dần bột phát thành bệnh. Chính vì thế, việc hợp tác quốc tế để tìm căn nguyên điều trị bệnh đang trở thành một đòi hỏi rất thực tế từ dư luận lúc này.

Ông Nguyễn Thanh Long khẳng định, với bệnh “lạ”, ngành y tế không che dấu thông tin và sẽ tiếp tục truy tìm nguyên nhân gây bệnh.

Đến bao giờ thì bệnh “lạ” hết lạ và được điều trị hiệu quả - đó là điều mà không chỉ người dân các xã thuộc huyện Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi mong muốn. Tuy nhiên, nếu hàng năm nay vẫn chưa tìm ra căn nguyên gây bệnh trong khi đã có hơn 200 người nhiễm bệnh, hàng chục người tử vong thì việc phối hợp với các chuyên gia, tổ chức quốc tế là điều cần làm ngay trong thời điểm này. Người bệnh không có nhiều thời gian để chờ đợi những điều may mắn, diệu kỳ. Vì vậy, trách nhiệm của ngành y tế lúc này cần được đặt lên cao nhất. Có như vậy, bệnh “lạ” mới hết cơ hội “hoành hành”, trả lại cuộc sống bình yên cho những người dân nghèo ở Quảng Ngãi./.