Buông lỏng đến bao giờ?

Công bố chất lượng sản phẩm là một yêu cầu bắt buộc đối với nhiều sản phẩm hàng hoá, công bố chất lượng là một cách để giản tiện thủ tục hành chính cho doanh nghiệp nhưng kèm theo nó chúng ta cũng đã quy định về chế độ hậu kiểm để ràng buộc trách nhiệm pháp lý.

Nếu cơ quan chức năng hậu kiểm phát hiện những sai phạm và hành vi gian dối thì doanh nghiệp sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Thực tế vừa qua, chế độ và trách nhiệm hậu kiểm chưa được các cơ quan quản lý quan tâm thực hiện…

Việc cấp giấy phép về chất lượng, nhãn mác, quy cách sản phẩm của cơ quan Nhà nước trong thời gian vừa qua đã được tiến hành khá nhanh và dễ dàng. Còn việc “kiểm” xem có đúng những gì các doanh nghiệp “khai” hay không lại là chuyện khó gấp vạn lần.

Thực tế đã xảy ra quá nhiều sản phẩm đã và đang lưu thông trên thị trường không đảm bảo các thông số vốn có của nó đã làm ảnh hưởng đến sự phát triển lành mạnh của nền kinh tế, ảnh hưởng đến quyền lợi, sức khoẻ của người tiêu dùng. Đã có những phát hiện về hàng loạt sản phẩm không đúng quy cách tiêu chuẩn chất lượng hàng hoá như đã công bố, nhất là  mặt hàng thực phẩm nhưng vẫn được lưu thông trên thị trường.

Khi dư luận, báo chí thông tin về những vấn đề đó, các cơ quan chức năng về quản lý an toàn thực phẩm cũng như dinh dưỡng… mới bắt đầu đi tìm lại hồ sơ cấp phép. Và rồi khi phát hiện ra sự thật thì sản phẩm đã được bán khắp nơi trên thị trường. Cho nên, việc thu hồi toàn bộ là… không tưởng.

Khi phát hiện có độc tố, sữa Yili đã được bán rất nhiều cho người dân

Trường hợp sữa Yili của Trung Quốc chứa chất melamine gây sỏi thận và làm tử vong trẻ em là một ví dụ. Qua kiểm tra, sữa đã vào Việt Nam và được bán rất nhiều cho khách hàng… Thông qua sự việc này, hàng loạt các sản phẩm sữa và thực phẩm khác mới được Cục Vệ sinh an toàn thực phẩm và các ngành chức năng tiến hành kiểm tra và phát hiện không ít sai phạm về chất lượng hàng hoá… Sau Melamine là đến sữa có hàm lượng đạm thấp.

Thông tin mà Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam và Viện Vệ sinh Y tế cộng đồng thành phố Hồ Chí Minh vừa công bố cho thấy: Qua kiểm tra ngẫu nhiên một số mẫu sữa Trên thị trường thành phố Hồ Chí Minh trong tháng 10/2008 thì có đến 50% số mẫu sữa không đạt hàm lượng đạm so với công bố trên nhãn sản phẩm và 30% số mẫu sữa có hàm lượng đạm rất thấp…

Tuy mới khảo sát ở quy mô nhỏ nhưng 10 mẫu sữa được phát hiện có tỷ lệ đạm thấp không như công bố có thể là hồi chuông đánh động về chất lượng của 120 sản phẩm sữa trên thị trường cũng như cung cách quản lý của chúng ta hiện nay. Chưa bàn đến tính thời sự của vụ việc và những ảnh hưởng nghiêm trọng của nó đến sức khỏe người dân. Ở đây, điều cần phải bàn là hệ thống, cách thức và năng lực quản lý của các ngành chức năng, cách thức quản lý thiếu bài bản đã tạo ra những lỗ hổng lớn. Từ việc cấp phép của ngành Y tế, đến việc kiểm tra chất lượng và kiểm tra hoạt động lưu thông của hàng hóa trên thị trường của Cục Vệ sinh an toàn thực phẩm, cơ quan quản lý thị trường, ngành công thương đều có vấn đề…

Thực ra các ngành đã thiếu trách nhiệm trong quản lý cấp phép lại bỏ lỏng khâu thanh, kiểm tra. Không chỉ có sữa, còn đầy loại thức ăn, đồ uống khác tràn lan trên thị trường. Nếu cứ cách quản lý thiếu chặt chẽ, thiếu khoa học và thiếu trách nhiệm như vậy thì dù có các cơ quan chức năng “gác cửa”, nhưng người dân vẫn sẽ còn chịu những hậu quả khôn lường. Trong lúc lỗi hoàn toàn không thuộc về phía người dân…

Để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, các cơ quan quản lý Nhà nước cần tăng cường công tác thanh tra hậu kiểm đối với hàng hóa lưu thông trên thị trường – nhất là đối với mặt hàng thực phẩm. Không phải cứ kiểm nghiệm để doanh nghiệp công bố chất lượng sản phẩm xong rồi muốn làm gì thì làm, như thời gian vừa qua.

Ban chỉ đạo 127 TW cùng các Bộ Công thương, Y tế, Khoa học và Công nghệ, Công an và các bộ lien quan thường xuyên tiến hành kiểm tra, lấy mẫu và xử lý các vi phạm về hàng giả, hàng kém chất lượng và gian lận thương mại, có biện pháp chế tài thích hợp và đủ mạnh mang tính chất răn đe đối với cá nhân doanh nghiệp thực hiện sản xuất kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng. Tiến hành phối hợp xử lý triệt để các sản phẩm hàng hóa không rõ nguồn gốc, bao gồm dược phẩm, mỹ phẩm, dược liệu, một số nhóm hàng thực phẩm có nguy cơ cao. Trước mắt, tập trung một số mặt hàng trọng điểm có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người./.