Cần làm rõ mức độ ô nhiễm phóng xạ ở Phú Thọ

• “Phát hiện sớm ung thư ở trẻ em”

Cách đây 30 năm, một số đoàn khảo sát địa chất trong nước và nước ngoài đã về điều tra nghiên cứu sự tồn tại của chất Ariom - một loại phóng xạ tự nhiên dưới dạng chất lỏng- chảy trong lòng đất xóm Trầu, xã Văn Miếu (huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ).

Sự việc bẵng đi một thời gian, rồi lại bị xới lên vào năm 2007, khi đoàn địa chất tỉnh Phú Thọ trở lại khảo sát, đo đạc và lấy mẫu đất, nước, củ sắn... đồng thời khoanh vùng khu vực nghi nhiễm xạ và đề nghị di dời các hộ dân sống ở xóm Trầu. Thế nhưng, kể từ đó đến nay, các cơ quan chức năng vẫn chưa có động thái gì khiến người dân hoang mang, lo lắng.

Cho đến thời điểm này, dù cơ quan chức năng chưa đưa ra kết luận cuối cùng về mức độ, cũng như vùng bị nhiễm xạ, nhưng sự tồn tại của phóng xạ và ảnh hưởng của nó tới sức khỏe con người, thì vẫn lan truyền từng ngày qua những câu “truyền miệng” suốt hơn ba chục năm qua.

Người dân xã Văn Miếu hoang mang trước thông tin nhiễm phóng xạ ở địa phương. Ảnh: Quân đội nhân dân.

Một người dân ở xóm Trầu, xã Văn Miếu cho biết: “Bà con ở đây hỏi trưởng khu, khu không biết, hỏi Ủy ban, Ủy ban bảo chờ. Chờ biết ai giải quyết vấn đề này. Bao đợt giám sát, kiểm tra nhưng chẳng biết thế nào. Mong rằng chính quyền làm rõ cho bà con biết có ở được không hay không, phải di dời hay không…để bà con yên tâm làm ăn”.

Người dân xóm Trầu càng lo lắng thêm khi ở xã Đông Cửu bên cạnh có bản Dấu Cỏ phải di dời dân vì môi trường bị ô nhiễm chất phóng xạ có nguồn gốc tự nhiên là thori (Th) và urani (U). Không ít người dân Dấu Cỏ bị dị tật, ngớ ngẩn, nhiễm độc thai nhi, cây cối không phát triển… và khoảng cách địa lý quá gần đã không ngăn được tâm lý lo lắng của người dân xóm Trầu.

Có hay không tình trạng nhiễm phóng xạ ở xóm Trầu? Câu hỏi này được Liên đoàn địa chất xạ hiếm Việt Nam, cũng như Sở Tài nguyên và Môi trường Phú Thọ khẳng định: đến nay, vẫn chưa có kết luận về mức độ nhiễm xạ ở xã Văn Miếu, thế nhưng nghi vấn thì không phải là không có.

Hiện Sở Tài nguyên và Môi trường Phú Thọ đang phối hợp với Liên đoàn địa chất xạ hiếm Việt Nam thực hiện Đề án nghiên cứu đánh giá sự nhiễm xạ ở xóm Trầu và các xã quanh xã Đông Cửu. Dự kiến đến hết năm 2013 mới có kết luận chính thức về vấn đề này.

Ông Hoàng Như Lô, Trưởng phòng Quản lý khoáng sản – Sở Tài nguyên và Môi trường Phú Thọ cho biết: “Ngoài khu vực Dấu Cỏ đã được đánh giá, chúng tôi cũng đang xây dựng dự án nghiên cứu mở rộng cụ thể ở xã Kim Thượng, Vinh Tiền, Văn Miếu. Đồng thời đang phối hợp với Liên đoàn xạ hiếm thuộc Tổng cục địa chất khoáng sản triển khai đi thực địa, đo đạc, đo độ nhiễm xạ. Theo tiến độ dự án thực hiện trong 3 năm thì năm nay là năm thứ 2, năm sau là 2013 sẽ tổng kết, đánh giá toàn bộ lúc đó mới có kết luận chính thức.”

Tuy nhiên, trao đổi với phóng viên Đàin TNVN, ông Nguyễn Hữu Tám, Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Thanh Sơn lại xác nhận: khu vực xã Văn Miếu có bị ảnh hưởng của phóng xạ nhưng vì chưa có kinh phí di dời các hộ dân nên không công bố vì sợ dân hoang mang.

Theo ông Hà Tiến Công, Phó Chủ tịch UBND xã Văn Miếu, năm 2007, đoàn địa chất của tỉnh Phú Thọ đã về khảo sát, điều tra và khoanh vùng nghi nhiễm xạ ở xóm Trầu, kết luận đây là khu vực báo động đỏ phải di dời. Thế nhưng từ đó đến nay, vẫn không thấy huyện, tỉnh hay cơ quan chức năng nào thông báo cho dân và chính quyền địa phương về hướng khắc phục. Vì vậy, UBND xã rất mong các cơ quan chức năng xem xét cụ thể khu vực nhiễm xạ này có ảnh hưởng như thế nào để bà con ổn định cuộc sống lâu dài, yên tâm sản xuất.

Địa phương nói “có”, ngành chức năng bảo “không”. Có lẽ chính sự không minh bạch, rõ ràng này đã khiến người dân không chỉ ở xóm Trầu, xã Văn Miếu, mà cả người dân các xã Khả Cửu, Thượng Cửu nằm sát xã Đông Cửu (huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ) thêm băn khoăn, lo lắng. Nhiều người quên cả sản xuất, làm ăn... ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý và cuộc sống hàng ngày. Bà con đang khẩn thiết mong chờ chính quyền, ngành chức năng của tỉnh và Trung ương sớm có kết luận chính thức, cũng như hướng khắc phục kịp thời./.