Cấp đất đủ để ổn định đời sống nhân dân vùng thủy điện

• Phải mất 6,2 ha đất mới có 1 MW công suất thủy điện
• Bộ trưởng Xây dựng khẳng định đập Sông Tranh 2 an toàn

Sáng 15/6, Thứ trưởng Bộ Công thương Hoàng Quốc Vượng cùng các thành viên trong đoàn công tác Bộ Công thương đã có buổi làm việc với Phú Yên về công tác vận hành hồ chứa, phòng chống lụt bão của các nhà máy thủy điện trên địa bàn tỉnh Phú Yên.

Xả lũ thủy điện Sông Hinh và Sông Ba Hạ trở thành nối ám ảnh của người dân hạ lưu sông Ba

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Phú Yên có 3 nhà máy thủy điện lớn đang hoạt động là thủy điện Sông Ba Hạ, thủy điện Vĩnh Sơn Sông Hinh và thủy điện Krông H'năng và hai dự án thủy điện nhỏ đang xây dựng (thủy điện Đá Đen và thủy điện La Hiêng).

Khi triển khai xây dựng các công trình thủy điện này tỉnh Phú Yên mất hơn 10.190ha đất, trong đó phần lớn là đất nông nghiệp, đất rừng phòng hộ, rừng đầu nguồn. Tuy nhiên việc khôi phục lại hiện trạng rừng vẫn chưa thực hiện được như báo cáo đánh giá tác động môi trường. Riêng công ty cổ phần thủy điện sông Ba Hạ mới chỉ trồng được 24,5 ha/204,3 ha. Hai công ty thủy điện Vĩnh Sơn Sông Hinh và Krông H'năng thì đến nay chưa có báo cáo.

Ông Đặng Văn Tuần, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Thủy điện sông Ba Hạ cho biết: "Những năm qua công ty hợp đồng các đơn vị tư vấn làm việc với phòng tài nguyên môi trường hai huyện Sông Hinh, Sơn Hòa để tìm quỹ đất thiết kế trồng rừng, và đã trồng được 25,4 ha rừng. Tuy nhiên hiện quỹ đất khó khăn. Công ty cũng đã có văn bản đề nghị UBND tỉnh và các sở giúp đỡ công ty, tìm quỹ đất cho công ty trồng rừng nhưng chưa có nê việc trồng hết 204,3 ha rừng theo báo cáo tác động môi trường rất khó khăn".

Về công tác tái định canh định cư cho người dân bị ảnh hưởng các dự án thủy điện vẫn còn nhiều tồn tại cần giải quyết. Để phục vụ dự án thủy điện Sông Ba Hạ, 208 hộ dân với 991 nhân khẩu phải tái định cư. Cùng với đó 1.200 ha đất sản xuất cũng bị ngập nước. Tuy nhiên đến nay đời sống nhân dân vẫn chật vật. Ngoài việc chưa giải quyết rốt ráo 42 trường hợp quy chủ nhầm, việc cấp đất sản xuất cho dân sau 8 năm kể từ ngày triển khai dự án thủy điện sông Ba Hạ  chưa thực hiện được, dẫn đến tình trạng phá rừng làm rẫy kéo dài.

Ông Lê Văn Trúc, Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh Phú Yên cho rằng, với diện tích đất hiện nay công ty đang triển khai san ủi là quá ít, không đủ cấp cho dân sản xuất, Về lâu dài cty nên phối hợp với tỉnh để triển khai một dự án ổn định cuộc sống người dân về lâu dài.   

Về công tác vận hành hồ chứa, cung cấp nước mùa kiệt, ông Lê Chí Trọng, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phú Yên cho rằng: Do lượng nước thủy điện trả về sông Ba rất thấp nên khi nắng nóng công trình thủy nông Đồng Cam thường dưới tràn, nước không vào cống, điều này dẫn đến tình trạng thiếu nước sản xuất cho cả đồng Tuy Hòa và các trạm bơm điện huyện Sơn Hòa. Mặc khác từ năm 2010 khi thủy điện An Khê Knak vận hành, mùa khô công trình này lấy nước từ sông Ba và trả về phía An Khê đã góp phần gia tăng tình trạng khô hạn khu vực hạ lưu sông Ba.

Về công tác phòng tránh lũ lụt, việc thông báo xả lũ trước 2 giờ là quá ngắn, các địa phương không kịp trở tay, sẽ gây thiệt hại lớn cho dân sinh. Chỉ đạo giải quyết những tồn tại trên, thứ trưởng Bộ Công thương Hoàng Quốc Vượng nói: Về công tác tái định canh, Bộ đề nghị các công ty thủy điện phối hợp với các địa phương lập dự án hỗ trợ đất sản xuất cho dân. Quan điểm chung là cấp đủ đất cho dân sản xuất ổn định đời sống lâu dài. Trước mắt hoàn tất việc tạo mặt bằng khu ruộng nước Buôn Lé và khu cống tự chảy Suối Trai để cấp cho dân bị mất đất tring năm nay. Về vận hành các hồ chứa và phòng chống lụt bão, Bộ Công thương yêu cầu các chủ hô chứa, các nhà máy thủy điện phải lắp đặt thêm các hệ thống thiết bị dự báo thời tiết khí hậu, các thiết bị đo mưa, để dự báo chính xác lưu lượng lũ về các hồ chứa, kéo dài thêm thời gian cảnh báo xả lũ ở các hồ chứa.

Trong thời gian tới, Bộ Công thương cũng đã có chỉ đạo tất cả các nhà máy thủy điện xây dựng quy chế phối hợp chặt chẽ quy trình vận hành hồ chứa trong mùa lũ kể cả trong mùa khô để làm sao mùa lũ chúng ta xả lũ một cách an toàn nhất còn mùa khô đảm bảo dòng chảy tối thiểu, dòng chảy môi trường cho phía hạ lưu./.