“Chúng tôi là một đội”

Cuộc hẹn của chúng tôi liên tục bị dời lại. 8h sáng, 2h chiều và cuối cùng là 5h chiều, chúng tôi mới gặp được họ, nhóm phóng viên trẻ của phòng Nông nghiệp, Hệ VOV1: Lê Phúc, Tuyết Yến và Minh Khánh, khi họ bước ra từ phòng thu. Cuộc trò chuyện kết thúc cũng là lúc họ lại phải tiếp tục với những cuốn băng đang dang dở… 

Phải tìm ra ánh sáng cuối đường hầm

Giờ đây, làm việc theo nhóm đã trở thành kỹ năng bắt buộc với bất kể công việc nào. Đối với những phóng viên VOV, đây cũng không thể là một ngoại lệ. “Nhưng, việc tìm ra một tiếng nói đồng thuận, thống nhất và một hướng đi chung cho bài viết là điều không phải dễ dàng” - phóng viên Tuyết Yến chia sẻ khi nhớ lại quãng thời gian đầu cả nhóm cùng thực hiện loạt bài: “Tìm mô hình tổ chức sản xuất mới trong nông nghiệp” - tác phẩm vừa được trao Giải A giải Báo chí Quốc gia năm 2008 về thể loại báo phát thanh. “Khi nhận được đề tài này, chúng tôi đã đọc và thậm chí còn không biết sẽ phải bắt đầu như thế nào. Đây thực sự là một đề tài khó. Rồi chúng tôi bắt tay vào tìm kiếm thông tin, tư liệu, mua tất cả những sách liên quan đến vấn đề này về tìm hiểu, nghiên cứu và đi gặp gỡ, xin ý kiến của các chuyên gia” - Tuyết Yến tâm sự.

Đó thực sự là một quá trình “tìm đường” rất khó khăn khi càng đi, càng tìm, họ lại càng thấy “rối”. Ban đầu, chính Tuyết Yến và Lê Phúc cũng có rất nhiều quan điểm không đồng nhất. Họ đã tranh luận rất nhiều về những điểm khác nhau đó và cùng đi gặp các chuyên gia để tìm được lời giải đáp. Nhưng khi ấy, họ lại bị “loãng” và bị ngợp giữa một rừng thông tin khi chính ý kiến của các chuyên gia cũng trái ngược nhau. Ngay cả giữa những vấn đề lý thuyết với thực tế họ nhìn nhận được ở chính những hợp tác xã qua những chuyến đi tới các vùng nông thôn như Thanh Miện (Hải Dương) hay ở Đồng bằng sông Cửu Long cũng có những điểm không giống nhau. Và họ nhận ra rằng, thực tế đã vượt xa rất nhiều so với những gì họ tìm hiểu được trong các sách hay các tài liệu nghiên cứu. Con đường họ đang đi giống như một đường hầm mà nếu không cùng  nhau vượt qua những trở ngại trên đường, họ sẽ không thể tìm thấy được ánh sáng…

Làm việc nhóm là một kỹ năng khó, nhất là trong một nghề mà người viết luôn có xu hướng bày tỏ những quan điểm, nhìn nhận, đánh giá của bản thân mình. Có thể nói một cách ví von rằng, nếu những thành viên trong nhóm biết phối hợp ăn ý, nhịp nhàng thì hiệu quả của công việc sẽ được nhân đôi, nhân ba, thậm chí là nhiều hơn thế. Nhưng nếu không biết phối hợp và tìm được tiếng nói chung thì hiệu quả đó sẽ bị giảm theo cấp số trừ, thậm chí là… cấp số chia. Chính vì thế, muốn thành công, những người trong nhóm phải thực sự “là một đội”. Mỗi tác phẩm phát thanh ra đời không phải là một thành phẩm mang tính đơn lẻ mà là tác phẩm được làm nên từ công sức của rất nhiều người. Từ đội ngũ những phóng viên hiện trường đi thu thập thông tin thực tế tới những phóng viên chuyên tìm hiểu, nghiên cứu tư liệu và tới cả những “đội ngũ hậu cần” chuyên giải băng… đó là một ê-kip làm việc rất đặc trưng của những người làm phát thanh mà nếu thiếu một mắt xích, sẽ không thể cho ra đời một sản phẩm hoàn chỉnh.

“Các bạn giỏi như chuyên gia rồi…!”

Khi nhận được loạt bài “Tìm mô hình tổ chức sản xuất mới trong nông nghiệp” của nhóm phóng viên VOV, TS. Nguyễn Minh Tú - Vụ trưởng Vụ Hợp tác xã, Bộ Kế hoạch và Đầu tư - đã phải “à” lên một tiếng. Dường như đã có điểm gặp gỡ khi những vấn đề mà nhóm phóng viên đưa ra cũng chính là điều mà bấy lâu ông trăn trở, kiếm tìm lời giải: Hợp tác xã đã thực là hợp tác xã chưa khi những xã viên lại không có quyền quyết định và họ không được hưởng lợi từ chính những gì mình làm ra?

Còn với nhóm phóng viên VOV, khi đi về những vùng nông thôn, họ nhận thấy rằng, hợp tác xã ở đây chỉ đóng vai trò như một đại lý để bán vật tư, phân bón cho một doanh nghiệp nào đó. Và nếu chỉ như vậy thôi thì làm sao có thể là “bà đỡ” cho người nông dân được? Dường như đó chưa phải là mô hình hợp tác xã đúng với bản chất của nó. Và chính từ những điều “dường như” chưa đúng ấy, họ đã bắt tay đi tìm lời giải cho mình.

Có lẽ, chính ở những điểm gặp gỡ ấy mà chỉ sau một đêm nhận được loạt bài, sáng hôm sau, nhóm phóng viên VOV đã nhận được một cú điện thoại từ ông Vụ trưởng: “Các bạn giỏi như chuyên gia rồi! Tuy nhiên, tôi có một vài góp  ý…”.

Lời nói ấy như một sức mạnh để động viên cả ba tiếp tục thực hiện đề tài của mình. Con đường họ đi không đơn độc. Họ đã được ủng hộ. Nhưng đó chỉ là sự khởi đầu! Sau quá trình “tìm đường” ấy là quãng thời gian hơn nửa năm trời họ phải tiếp tục bước đi trên con đường của mình. Có những lúc, xuống cơ sở nhưng không được giúp đỡ, họ lại phải mày mò tự đi một mình. Cũng có khi được ông chủ nhiệm hợp tác xã “dẫn đi” gặp các xã viên đã được “chỉ định” trước, họ lại phải chia ra để một nhóm đi theo, một nhóm tự đi ra đồng gặp bà con để có được những thông tin khách quan hơn. Có những lúc, họ còn không biết đến bao giờ mới có thể kết thúc loạt bài của mình. Những trăn trở, ưu tư cũng vì thế mà ngày càng nhiều lên. Nhưng chưa một phút giây, họ thấy nản lòng hay chùn bước.

Cuối cùng, thành công đã đến ngoài mong đợi của chính những người thực hiện loạt bài. Nhờ sự giúp đỡ, góp ý rất tâm huyết của nguyên Phó Tổng giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam Lê Đình Đạo, nhà báo Phạm Mạnh Hùng (hiện là Phó Giám đốc Hệ VOV1) tác phẩm đã thực sự gây được tiếng vang lớn. Chính sức mạnh của tập thể đã đem lại cho họ những kết quả thật đáng tự hào: Văn phòng Chính phủ đã có công văn đề nghị Đài Tiếng nói Việt Nam gửi loạt bài cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn để làm tư liệu tham khảo cho việc xây dựng Đề án “Bổ sung, hoàn thiện luật pháp, cơ chế, chính sách khuyến khích, hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã, tổ hợp tác” và Đề án “Phát triển mô hình liên kết sản xuất giữa hộ nông dân với các thành phần kinh tế ở nông thôn”. Với những tư liệu rất hữu ích do loạt bài cung cấp, hai đề án này đã được thông qua và có tác động rất tích cực tới việc tổ chức người nông dân trong một mô hình hợp tác xã theo đúng bản chất của nó, giúp họ có thể đứng vững trong nền kinh tế thị trường. Mặc dù tác phẩm đoạt Giải A giải Báo chí Quốc gia ở thể loại phát thanh, nhưng có lẽ, niềm vui lớn nhất với nhóm tác giả chính là những lá thư, những cuộc điện thoại từ khắp các miền quê, của chính những người nông dân để cảm ơn các nhà báo của VOV.

Nhiều năm gắn bó với mảng đề tài nông nghiệp, gắn bó với những người nông dân quanh năm lam lũ, tảo tần, điều mà nhóm phóng viên vẫn luôn trăn trở là có thể góp một phần nhỏ bé của mình, giúp người nông dân thoát khỏi cảnh đói nghèo đã bao năm vây bọc cuộc sống của họ. Đó chính là động lực để họ bước tiếp trên con đường nhiều vất vả, khó khăn, tới những bản làng xa xôi để lắng nghe, hiểu và chia sẻ với những giọt mồ hôi, với những nhọc nhằn, gian khó của người nông dân chân lấm tay bùn…./.

TS. Nguyễn Minh Tú, Vụ trưởng Vụ Hợp tác xã, Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Tôi thực sự bị ấn tượng bởi nhóm phóng viên Lê Phúc, Tuyết Yến và Minh Khánh. Họ thực sự là một bộ ba rất ăn ý. Lê Phúc sắc sảo, với cách nêu vấn đề rất trực diện, còn Tuyết Yến và Minh Khánh thì nhẹ nhàng hơn, nhưng cũng không kém phần tinh tế, sâu sắc. Mỗi người trong số họ đều có một lý lẽ riêng, nhưng quan trọng là họ đã cùng chúng tôi phân tích, lý giải và đi đến được tận cùng vấn đề. Ngay cả bản thân tôi cũng bất ngờ với những gì họ đã làm được. Đó là những phóng viên rất tâm huyết, có trách nhiệm và say mê nghề nghiệp, luôn có xu hướng tìm tòi, sáng tạo, lật đi lật lại vấn đề để tìm ra được hướng đi đúng cho con đường của mình. Theo tôi, đó chính là sứ mệnh cao cả của những phóng viên VOV.