Có thêm láng giếng gần

Thiệt hại về người và của do bão số 9, và kể cả đợt mưa lũ trước đó gây ra đối với các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên là rất lớn, đến nay chưa tính đếm đầy đủ được. Giữa lúc đau thương cần sự sẻ chia giúp đỡ mà nói về việc phân phối tiền hàng cứu trợ thì có ý kiến cho là chưa phải lúc. Nhưng cho dù không nói ra thì cũng không thể né tránh những vấn đề đặt ra trong công tác đầy nghĩa tình này. Làm sao để tiền hàng cứu trợ đến được đúng tay người gặp hoạn nạn và đến đúng lúc họ cần?

>> Các địa phương khẩn trương khắc phục hậu quả sau bão >> Miền Trung khắc phục hậu quả sau bão số 9 >> Miền Trung oằn mình trong bão số 9

Thiệt hại về người là không thể bù đắp được. Nhưng thiệt hại về vật chất thì “một miếng khi đói bằng một gói khi no”. Gia đình mất đi lao động trụ cột, nhà cửa và tư liệu sản xuất bị tàn phá tan hoang, những đứa trẻ và người già không cón sức lao động hay bị tật bệnh, giờ lại phải đối mặt đêm ngày với cảnh màn trời chiếu đất. Nhiều cá nhân, nhiều gia đình bị nước lũ chia cắt dài ngày… Đối với họ, một gói mì tôm, một ngụm nước ngọt, nếu đến chậm một hai ngày, thậm chí chậm vài giờ thôi cũng không còn giá trị giúp họ vượt qua thảm họa mới sau thiên tai.

Có thể chúng ta, những người may mắn không bị rơi vào hoàn cảnh đó, chỉ quan tâm đến việc góp một ngày lương, một chút thực phẩm chưa dùng hay vài ba bộ quần áo không cần sử dụng nữa,… với hy vọng trợ giúp phần nào cho đồng bào mình lúc khó khăn hoạn nạn. Nhưng chúng ta lại ít khi quan tâm đến việc số tiền hàng cứu trợ tuy không lớn mà đầy tình nghĩa đó có đến được với người trong hoạn nạn và đến đúng lúc họ cần hay không.

"Một miếng khi đói bằng một gói khi no"

Gần đây, sau những vụ việc tiêu cực, bùng nhùng liên quan đến việc chuyển hàng cứu trợ, Chính phủ đã có Nghị định 64, và Bộ Tài chính có Thông tư quy định thống nhất đầu mối về Ban tiếp nhận từ Trung ương đến địa phương. Cụ thể đầu mối tiếp nhận là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Hội Chữ thập đỏ. Tuy nhiên, theo ông Vũ Trọng Kim, Phó Chủ tịch  kiêm Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam, tâm lý của người Việt Nam là muốn đưa thẳng tiền hàng cứu trợ cho người bị nạn.

Việc đó không ai ngăn cản, có điều là khi làm giàu phải thông báo, liên hệ với Ban tiếp nhận để thống nhất được đầu mối, vì còn phải phân bổ cho đúng và kịp thời, tránh tình trạng nơi có quá nhiều, nơi lại thiếu. Khi tiền hàng về đến tỉnh, Ủy ban nhân dân tỉnh chủ trì việc phân bổ tiền hàng cứu trợ xuống huyện, xã, thôn. Sau đó, địa phương cũng phải công khai số tiền và hàng cho xã đó, thôn đó là bao nhiêu, dùng vào việc gì, trợ cấp bao nhiêu cho gia đình nào, cho người nào; trợ giúp sửa chữa nhà cửa, đường sá, tư liệu sản xuất như thế nào…

Cũng theo ông Vũ Trọng Kim, nếu trong việc này xảy ra lãng phí, tham nhũng thì phải xử lý nặng gấp 2 lần. Vì tiền hàng cứu trợ rất thiêng liêng, nó gửi gắm nhiều tình cảm sâu nặng của người dân.

Cách phân phối tiền hàng cứu trợ theo một đầu mối như thế này có nhiều ưu điểm, nhưng còn thiếu linh hoạt. Có những nơi này nơi khác, gia đình này, cá nhân kia, trong lúc này lúc khác vẫn không kịp nhận được sự trợ giúp nghĩa tình.

Theo ý kiến của nhiều địa phương, các tổ chức, cá nhân hảo tâm và cả báo chí vẫn có thể trực tiếp đi cứu trợ. Vấn đề là khi làm việc này cần thông báo cho Ban cứu trợ cùng cấp nhằm để điều phối cho hợp lý, để tiền hàng cứu trợ đến với đồng bào nhanh nhất và hiệu quả nhất.

Có tiền hàng cứu trợ rồi thì việc xác định thiệt hại để cứu trợ đúng đối tượng, đúng mức và đúng lúc là trách nhiệm của từng địa phương, từ tỉnh đến huyện, xã, thôn, xóm. Việc này cần được làm rất cụ thể, tránh chung chung tạo kẽ hở cho việc kê khai khống thiệt hại, kê khai sai đối tượng cần cứu trợ… Trách nhiệm của các cấp, của cả hệ thống chính trị trong công tác này rất là lớn.

Bên cạnh đó, nhiều trường hợp cần kíp thì không thể chờ tiền hàng cứu trợ, mà cần có sự đóng góp, trợ giúp ngay tại chỗ của những người đang cùng trong cơn nguy khốn. “Bán anh em xa mua láng giềng gần”, “lá rách ít đùm lá rách nhiều” chính là ở lúc này, ở chỗ này./.