Tỷ lệ chọi cao, học sinh “chạy đà” từ lớp 3 - 4

Theo ghi nhận, nhiều trường THCS và THPT danh tiếng tại Hà Nội chủ động mở “cuộc đua đăng ký” từ rất sớm. Các mốc khảo sát, đánh giá năng lực tập trung chủ yếu trong khoảng từ tháng 3 đến tháng 5/2026, buộc các gia đình phải tính toán kỹ lưỡng thời gian và chiến lược cho con từ trước đó.

Trường THCS và THPT Lômônôxốp (Mỹ Đình) dự kiến tổ chức 3 đợt đánh giá năng lực vào các ngày 14/3, 18/4 và 16/5/2026, với cổng đăng ký mở từ cuối tháng 2. Nhà trường tuyển khoảng 360 học sinh và sẽ dừng nhận hồ sơ khi đủ chỉ tiêu. Hệ thống Archimedes School dự kiến tổ chức bài khảo sát ATS vào giữa tháng 3, làm căn cứ xét tuyển khoảng 700 học sinh cho hai cơ sở tại Cầu Giấy và Đông Anh.

Trường THCS & THPT Lương Thế Vinh triển khai đăng ký từ tháng 12/2025, dự kiến kết thúc nhận hồ sơ vào ngày 31/3/2026, với kế hoạch tổ chức đánh giá trực tiếp trên máy tính vào đầu tháng 4. Nội dung đánh giá tập trung vào tư duy ngôn ngữ và tư duy logic, bám sát chương trình tiểu học.

Trường THCS Đoàn Thị Điểm chia lộ trình tuyển sinh thành nhiều đợt, trong đó có đợt ưu tiên dành cho thí sinh đăng ký xét học bổng, các đợt tiếp theo kéo dài đến khoảng giữa tháng 4. Ở khối công lập, Trường THCS Ngoại ngữ (thuộc Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội) dự kiến tổ chức kỳ đánh giá năng lực học sinh tiểu học (PSA) với các đợt thi vào khoảng giữa tháng 4 và cuối tháng 5.

Theo thông tin từ các nhà trường, các đơn vị trực thuộc Trường Đại học Sư phạm Hà Nội như THCS Nguyễn Tất Thành và THCS Năng khiếu Sư phạm cũng đang xây dựng kế hoạch tuyển sinh, dự kiến tổ chức đánh giá vào khoảng tháng 5/2026. Để giúp học sinh làm quen với định dạng đề thi, Trường THCS Năng khiếu Sư phạm sẽ tổ chức một đợt thi thử vào đầu tháng 4, giúp các em cọ xát và tự đánh giá năng lực trước khi bước vào kỳ thi chính thức.

Nhóm trường THCS chất lượng cao do quận quản lý như Cầu Giấy, Nam Từ Liêm, Thanh Xuân… thường công bố kế hoạch vào khoảng giữa tháng 4 và tổ chức tuyển sinh vào tháng 6.

Việc lịch thi dày đặc, trải dài từ tháng 3 đến tháng 6 buộc các gia đình phải cân nhắc kỹ trong việc đăng ký và chuẩn bị cho con. Chị Nguyễn Thu Hà (phường Cầu Giấy) cho biết gia đình đã lên kế hoạch cho con ôn tập từ lớp 4 để chuẩn bị cho các kỳ đánh giá tại THCS Ngoại ngữ, THCS Thanh Xuân và THCS Cầu Giấy. Nếu không cho con làm quen trước, đến lúc học đánh giá năng lực sẽ bị “sốc” với dạng đề.

 Chị Hà cho rằng mức độ cạnh tranh rất cao, với tỷ lệ chọi có thể từ 10 đến 20 trong nhiều năm, nên nếu không chuẩn bị sớm, học sinh rất khó theo kịp kỳ đánh giá năng lực. Lịch thi của các trường đôi khi trùng nhau, buộc phụ huynh phải lựa chọn ưu tiên các kỳ thi phù hợp và tính toán chiến lược đăng ký từ sớm.

Cùng chung tâm lý, anh Trần Minh Tuấn (phường Thanh Xuân) chia sẻ việc học trên lớp không đủ, gia đình phải tìm các lớp học thêm để tăng kiến thức và luyện đề theo kiểu bài của từng trường. Vì con học bán trú nên ngoài thời gian học chính khóa, buổi tối và hai ngày cuối tuần con phải đi học thêm, khiến trẻ mệt mỏi nhưng cả gia đình đều cố gắng với suy nghĩ vào được môi trường học tốt là một bước đầu quan trọng cho tương lai. 

Theo chuyên gia tâm lý Vũ Thu Hà, nguyên nhân sâu xa của việc phụ huynh đẩy con vào “cuộc đua lớp 6” là nỗi lo lắng về tương lai học tập và phát triển của con. Phụ huynh quan tâm việc con vào trường nào bởi mỗi trường khác nhau về chất lượng chương trình, kỹ năng sống, ngoại ngữ, công nghệ và môi trường học tập. Nhiều phụ huynh mong muốn con có cơ hội phát triển toàn diện nên sẵn sàng đưa con vào cuộc đua từ sớm, dù trẻ còn nhỏ.

“Sự chênh lệch giữa các trường về chương trình học và yêu cầu kỹ năng cũng khiến áp lực gia tăng, kéo theo sự phân hóa rõ rệt giữa những học sinh được chuẩn bị kỹ và những em còn “bỡ ngỡ” trước các dạng đề đánh giá năng lực. Áp lực của các con không chỉ là điểm số mà còn là kỳ vọng của bố mẹ”, bà Hà lý giải.

“Không thi” nhưng vẫn căng thẳng

Khi số lượng hồ sơ vượt chỉ tiêu, nhiều trường buộc phải tổ chức đánh giá năng lực để phân loại và lựa chọn học sinh phù hợp. Việc chuyển từ “thi tuyển” sang “đánh giá năng lực” chỉ thay đổi về hình thức, còn bản chất cạnh tranh vẫn giữ nguyên.

Thầy Nguyễn Quốc Bình - Hiệu trưởng Trường THCS - THPT Lương Thế Vinh cho rằng áp lực trong tuyển sinh đầu cấp lớp 6 hiện nay không xuất phát từ phía nhà trường, mà chủ yếu đến từ phía cha mẹ học sinh. Nhiều phụ huynh mong muốn con được học ở những ngôi trường danh tiếng, nên bắt con đi học thêm, luyện thi và làm đề liên tục, tạo ra gánh nặng đáng kể.

Trong khi đó, các trường ngoài công lập hay trường chất lượng cao đều có phương án tuyển sinh riêng để tuyển được học sinh có năng lực phù hợp. Do đó, chính phụ huynh là người lựa chọn con đường và hướng phát triển cho con của mình.

Thầy Nguyễn Quốc Bình nhấn mạnh rằng nếu phụ huynh cho con luyện thi kéo dài sẽ khiến các em bị áp lực và căng thẳng. Ở bậc tiểu học, cha mẹ nên hướng đến phát triển toàn diện kỹ năng cho trẻ, không nên đặt nặng vấn đề con phải thi đỗ vào ngôi trường nào. Dành quá nhiều thời gian đi luyện thi, các em cũng không có tuổi thơ được vui chơi, rèn luyện và phát triển sức khỏe.

Dù quy định hiện hành chỉ yêu cầu xét tuyển, nhưng thực tế tại Hà Nội cho thấy mức độ cạnh tranh vẫn ở ngưỡng cao. Các trường như THCS Cầu Giấy, THCS Thanh Xuân, THCS Nam Từ Liêm, THCS Lê Lợi hay các trường trực thuộc đại học như THCS & THPT Nguyễn Tất Thành và THCS Ngoại ngữ luôn nằm trong nhóm có lượng hồ sơ đăng ký cao.

Số liệu những năm gần đây cho thấy mức độ cạnh tranh rất lớn. Năm 2025 Trường THCS & THPT Nguyễn Tất Thành ghi nhận hơn 5.700 hồ sơ cho khoảng 320 chỉ tiêu (tỷ lệ chọi gần 1/18). Nhóm trường chất lượng cao cấp quận như THCS Cầu Giấy, THCS Thanh Xuân hay THCS Nam Từ Liêm thường được ghi nhận là mỗi suất phải cạnh tranh với khoảng 10–20 học sinh, tùy từng năm.

Ở góc độ nhà trường, đại diện Trường THCS & THPT Nguyễn Tất Thành cho rằng việc đánh giá năng lực là cần thiết để lựa chọn học sinh phù hợp với chương trình đào tạo, đặc biệt trong điều kiện số lượng hồ sơ lớn. Đại diện Ban giám hiệu một trường THCS chất lượng cao tại Hà Nội cũng cho biết trong bối cảnh hồ sơ vượt xa chỉ tiêu, việc tổ chức đánh giá năng lực là cần thiết để đảm bảo công bằng. Nội dung đánh giá được xây dựng bám sát chương trình tiểu học nhưng tăng cường câu hỏi vận dụng và tư duy logic để phân loại học sinh.

Thực tế, các bài đánh giá hiện nay không chỉ dừng ở kiến thức cơ bản mà còn yêu cầu năng lực tổng hợp ở Toán, Tiếng Việt, Tiếng Anh hoặc bài thi tích hợp, khiến nhiều học sinh phải chuẩn bị từ sớm, thậm chí làm quen với dạng đề nâng cao ngay từ bậc tiểu học. Áp lực vì thế không chỉ xuất hiện ở chính thời điểm tuyển sinh mà đã “lan” xuống các lớp dưới.

Các chuyên gia nhận định để giảm sức nóng của cuộc đua này, cần nâng cao chất lượng đồng đều giữa các trường, đồng thời định hướng phụ huynh lựa chọn môi trường học phù hợp với năng lực thay vì tập trung vào một số trường “top”. Phụ huynh cần cân nhắc lựa chọn môi trường học phù hợp với năng lực của học sinh, thay vì chạy theo tâm lý đám đông.

Cuộc đua vào lớp 6 tại Hà Nội vì thế vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Bài toán không chỉ nằm ở cách tuyển sinh, mà còn ở việc cân bằng giữa chất lượng giáo dục và áp lực học tập ngay từ những năm đầu cấp, đảm bảo trẻ được phát triển toàn diện và bền vững.

Hà Nội dự kiến xét tuyển học sinh lớp 6 theo nơi cư trú

VOV.VN - Hà Nội dự kiến thực hiện phương thức "xét tuyển theo nơi cư trú" của học sinh trên địa bàn xã, phường tạo điều kiện thuận lợi nhất cho học sinh. Phương án tuyển sinh đầu cấp năm học 2026-2027 được thực hiện trên nguyên tắc "đưa trường học đến gần học sinh".