Đại biểu Quốc hội trăn trở về đời sống người lao động

Bên lề kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XIII, nhiều đại biểu Quốc hội bày tỏ trăn trở về cuộc sống của người lao động trong hoàn cảnh giá cả tăng cao. Các đại biểu cho rằng cần sớm có sự điều chỉnh về lương và đảm bảo về nhà ở cho người lao động.

Do đà tăng mạnh của thực phẩm, hàng hóa, nên mặc dù mức lương tối thiểu vừa được điều chỉnh tăng, nhưng đã không theo kịp đà tăng của giá cả. Tính toán của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho thấy với mức lương hiện nay mới chỉ đáp ứng được khoảng 60% nhu cầu tối thiểu của người lao động.

Bà Cù Thị Hậu, nguyên Chủ tịch Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam, đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên cho biết: Công nhân tại các khu công nghiệp, khu chế xuất (KCN, KCX) một mặt vừa phải chịu sự tăng giá  điện, giá nước, giá thực phẩm chung, lại còn chịu sự tăng giá điện, giá nước, giá thuê nhà tùy tiện của các chủ nhà trọ. Trước thực tế này, bản thân các doanh nghiệp cần có hỗ trợ cụ thể như tăng tiền ăn trưa, và điều chỉnh mức lương cho người lao động,  bù đắp trượt giá cho người lao động yên tâm sản xuất.

Về lâu dài, đại biểu Cù Thị Hậu cho rằng để tháo gỡ khó khăn cho người lao động cần có chính sách cụ thể của Nhà nước về tiền lương và chỗ ở: “Với trách nhiệm là đại biểu Quốc hội, cũng là Chủ tịch Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam trước đây, tôi rất trăn trở trong tình hình hiện nay, Nhà nước cần phải có chính sách rất cụ thể, đặc biệt là vấn đề tiền lương, vấn đề nhà ở và nơi sinh hoạt văn hóa của công nhân cần được sự quan tâm. Trong đó, cấp bách đầu tiên tôi cho là vấn đề tiền lương là phải có sự điều chỉnh lại chứ không thể để thấp như hiện nay”.

Mặc dù Chính phủ quy định mỗi KCN, KCX đều phải bố trí 10% quỹ đất để xây dựng nhà ở, công trình phúc lợi cho công nhân. Tuy nhiên, thực tế rất ít nơi thực hiện. Do vậy hiện nay phần lớn người lao động đều phải đi thuê nhà ở. Tại TP HCM, theo thống kê của Ban quản lý các KCN, KCX TP HCM hiện có 15 KCN, KCX với hơn 250.000 công nhân.

Tuy nhiên, đến nay mới chỉ giải quyết được dưới 10% nhu cầu nhà ở cho người lao động. Tại tỉnh Bình Dương hiện có tới 24 khu công nghiệp với hơn 200.000 công nhân, tuy nhiên nhà lưu trú mới chỉ đáp ứng khoảng 13%... Các tỉnh, thành phố khác như Đồng Nai, Hải Phòng cũng rơi vào tình trạng chung này.

Đại biểu Trần Ngọc Vinh, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng cho biết nguyên nhân là do hầu hết các KCN, KCX không thực hiện việc xây nhà lưu trú cho công nhân theo quy định. Trong khi đó một số ít KCN thực hiện thì mô hình lại không hợp lý như chỉ mở cửa khu lưu trú đến 22h, trong khi công nhân chủ yếu làm ca kíp, không cho tiếp khách, nấu ăn trong phòng…, giá thuê phòng lại cao do vậy người lao động không vào ở.

Đại biểu Trần Ngọc Vinh cho biết để tránh lãng phí cần khắc phục những nhược điểm này, đồng thời cần phải xử lý nghiêm với các đơn vị không thực hiện quy định xây nhà ở cho công nhân: “Khi xây dựng nhà cho công nhân là phải đảm bảo cho thuận lợi, trợ giá cho nhà ở đó cho phù hợp với thu nhập của người dân. Thứ 2 là các xí nghiệp phải dành ra 10% quỹ đất xây dựng nhà ở cho công nhân. Thứ 3 là các doanh nghiệp khi cam kết nhưng khi xây dựng nhà máy không có nhà ở cho công nhân thì phải có chế tài xử lý, thì mới đồng bộ được”.

Ông Đặng Ngọc Tùng, Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai cho biết, Tổng Liên đoàn đã nhiều lần kiến nghị giải quyết nhà ở cho người lao động. Chính phủ đã có quy định. Tuy nhiên vì những lý do này, lý do khác các địa phương không thực hiện nghiêm nên hiện nay phần lớn các khu công nghiệp, khu chế xuất đang hoạt động nhưng không có nhà ở, không có nhà trẻ, nhà sinh hoạt văn hóa cho công nhân. Đây cũng chính là nguyên nhân dẫn tới tình trạng lao động không ổn định, thường xuyên nhảy việc từ công ty này sang công ty khác.

“Trong các khu chế xuất và khu công nghiệp lại không có nhà ở cho công nhân đi theo và các thiết chế về đời sống văn hóa của công nhân như là mẫu giáo hay nhà văn hóa cũng không có. Về vấn đề này, Chính phủ đã chỉ đạo các cơ quan chức năng điều chỉnh và bổ sung. Tôi hy vọng các cơ quan chức năng thực hiện thật tốt chỉ đạo của Chính phủ để làm sao người lao động được hưởng quyền lợi chính đáng mà mình phải có”. Ông Đặng Ngọc Tùng cho biết.

Nhiều đại biểu cho rằng để quy định 10% quỹ đất trong các KCN, KCX được sử dụng đúng mục đích là xây nhà ở và các công trình phúc lợi khác theo quy định của Chính phủ, và nhiều chính sách khác về bảo hiểm xã hội, tiền lương… bên cạnh việc chỉ đạo sát sao, quyết liệt của Nhà nước, của chính quyền địa phương, cần có sự giám sát chặt chẽ của Quốc hội. Cùng với đó cần tiếp tục có các cơ chế, chính sách thật sự phù hợp thực tiễn cuộc sống của công nhân đảm bảo cho người lao động có đủ thu nhập, được thụ hưởng các nhu cầu về văn hóa, tinh thần. Có như thế, công nhân mới yên tâm lao động, góp phần ổn định sản xuất và phát huy vai trò trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước./.