Đảm bảo quyền lợi của nông dân

Khi tốc độ tăng trưởng của một quốc gia tăng lên, thu nhập bình quân đầu người cao hơn, thì người nông dân cũng cần có quyền được hưởng lợi từ những thành quả đó.

Nhiều chuyên gia nông nghiệp tại hội nghị quốc tế tổ chức mới đây tại Hà Nội nhấn mạnh đến vấn đề này khi thảo luận những biện pháp thiết thực để vượt qua những thách thức đối với sự phát triển bền vững của nông nghiệp Châu Á trong tương lai.

Vấn đề mấu chốt trong việc đảm bảo phát triển nông nghiệp bền vững là nâng cao thu nhập cho người nông dân, năng suất lao động, giá cả nông sản và phân bổ thu nhập. Một khi người nông dân không được hưởng lợi từ thành tựu phát triển kinh tế thì an ninh lương thực luôn bị đe dọa.

Tiến sĩ Prabhu Pingali, Phó giám đốc viện phát triển nông nghiệp của Quỹ Bill & Melinda Gates nêu ra câu hỏi “Liệu chúng ta có thể nuôi được một thế giới với 7 tỷ người hay không?” và ông tự tin trả lới rằng “Chúng ta hoàn toàn có thể”, nếu ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, nâng cao năng suất và đưa ra nhiều chính sách ưu đãi nông nghiệp.

Tuy nhiên, Tiến sĩ Pingali nói, nếu hiệu quả lao động của nông dân gia tăng mà đời sống của họ không được cải thiện theo sự phát triển của đất nước thì sẽ không đảm bảo được tăng trưởng bền vững.

Nông dân tham gia vào kinh tế phi nông nghiệp

Khi người dân mất đất canh tác do thiên tai, quy hoạch đô thị và các khu công nghiệp, họ rất cần việc làm. Vấn đề là làm sao nông dân có thể tham gia vào nền kinh tế phi nông nghiệp.

Các đại biểu cũng nêu bật vai trò của phát triển kinh tế phi nông nghiệp trong quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông thôn. Sự phát triển công nghiệp và dịch vụ là rất quan trọng, góp phần tạo việc làm cho lao động dư thừa ở nông thôn; phát triển thị trường nông thôn, và làm tăng giá trị gia tăng cho nông nghiệp.

Tiến sĩ Uttam Deb, chuyên gia nghiên cứu kinh tế nông nghiệp của Ấn Độ, cho rằng Việt Nam nên khai thác lợi thế về nguồn lao động dồi dào và công nghệ được đổi mới trong ngành nông nghiệp để phát triển nông sản, không chỉ để tiêu thụ trong nước mà còn để xuất khẩu.

Nông dân Việt Nam có cơ hội được tham gia và các hoạt động kinh tế đa dạng, từ nông trường, trang trại đến các nhà máy chế biến. “Việt Nam nên tận dụng cơ hội thị trường, năng suất lao động và tăng cường phối hợp với các trung tâm nghiên cứu nông nghiệp ở Đông Nam Á và đàm phán với WTO để hỗ trợ tối đa cho người dân”.

Theo Giáo sư Seung-Ryung Yang của Trường Đại học Hàn Quốc, Việt Nam đã thành công trong việc biến mình từ nước thiếu gạo thành nước xuất khẩu gạo lớn thứ 2 thế giới. “Với thành tựu như vậy, ngành nông nghiệp Việt Nam sẽ sớm cất cánh,” ông nói.

Mất an ninh lương thực – mối đe dọa cận kề

Trong khi Liên Hợp Quốc đang quan ngại về tình trạng thiếu lương thực và bất ổn giá cả thì các nhà kinh tế nông nghiệp Châu Á cũng không khỏi lo lắng về khả năng mất an ninh lương thực trong bối cảnh kinh tế hiện nay.

Hầu hết các nhà nghiên cứu đều cho rằng tăng trưởng kinh tế cao cũng có mặt trái, đó là việc gia tăng tỉ lệ đói nghèo ở khu vực nông thôn, bất bình đẳng trong phân bổ thu nhập và các vấn đề xã hội khác.

Hơn nữa, thiên tai lũ lụt, hạn hán đang không ngừng gia tăng ở Châu Á – nơi được coi là vựa lúa khổng lồ của cả thế giới – đang làm mất dần đi một phần diện tích canh tác và làm giảm năng suất của ngành nông nghiệp.

Tiến sĩ Đặng Kim Sơn, Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, cho rằng đất canh tác nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp, và rất nhiều nông dân đang thất nghiệp. “Nếu nông dân không có đất canh tác và không có việc làm thì không thể phát triển bền vững được”, ông nhấn mạnh.

Tiến sĩ Sơn khẳng định, nông nghiệp Châu Á, trong đó có Việt Nam – một trong những nhà xuất khẩu gạo hàng đầu trên thị trường quốc tế - sẽ đóng một vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an ninh lương thực.

Trong vòng 10 năm tới, Việt Nam phấn đấu đạt chỉ tiêu thu hoạch hơn 40 triệu tấn lúa và nâng tổng diện tác canh tác lên gần 4 triệu ha. Chỉ số này sẽ không thể duy trì nếu quyền lợi của người dân không được đảm bảo./.