Dân số thế giới: Hiểu văn hóa để phát triển

Sáng nay (18/12), tại Hà Nội, Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) phối hợp với Tổ chức Văn hóa-Khoa học-Giáo dục của Liên Hợp Quốc (UNESCO), Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam công bố Báo cáo Tình trạng dân số Thế giới 2008.

Nội dung chính của Báo cáo cho thấy văn hóa, giới và quyền con người là những vấn đề xuyên biên giới, có ý nghĩa rất quan trọng trong chính sách và hoạch định của mọi quốc gia. Từ đó kêu gọi mọi người hành động để nâng cao kiến thức, nhận thức và cam kết về văn hóa, nhằm thúc đẩy sự phát triển và quyền con người, đặc biệt là quyền của phụ nữ.

Phát biểu khai mạc, bà HNgăm Niê KĐăm, Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam nhấn mạnh, sự kiện UNFPA tổ chức công bố Báo cáo tình trạng dân số thế giới 2008 với chủ đề “Tiến tới nền tảng chung: văn hóa, giới và quyền con người” là dịp để Chính phủ và các tổ chức phát triển quốc tế tại Việt Nam cùng nhau nhìn nhận những thách thức văn hóa vẫn còn đang tồn tại ở Việt Nam, làm cản trở sự phát triển, đồng thời cùng nhau chia sẻ những giải pháp để vượt qua những thách thức văn hóa đó.

Đại diện của UNFPA tại Việt Nam, ông Ian Howie nêu rõ, trọng tâm của Báo cáo tình trạng dân số thế giới 2008 là vấn đề văn hóa và cho rằng cách tiếp cận nhạy cảm văn hóa là việc làm rất quan trọng đối với phát triển bền vững và tính hiệu quả của các khoản viện trợ.

Nền văn hóa nào cũng có mặt tích cực và tiêu cực. Trong đó cũng có những người luôn đấu tranh chống lại những hủ tục văn hóa và những vi phạm quyền con người. Do đó, các cộng đồng đều phải tìm hiểu những giá trị và tập tục văn hóa của mình để xác định xem chúng thúc đẩy hay cản trở việc đảm bảo quyền con người, từ đó có thể phát huy những mặt tích cực và thay đổi những tiêu cực.

Là một phần cơ bản của cuộc sống con người, văn hóa phải được lồng ghép vào quá trình xây dựng kế hoạch và các chính sách về phát triển bởi các yếu tố văn hóa cũng quan trọng không kém các yếu tố chính trị, xã hội và kinh tế trong việc phân tích tình hình và đưa ra những chiến lược hiệu quả.

Ông Ian Howie cũng nhấn mạnh, phát triển dựa vào các truyền thống văn hóa tốt đẹp không chỉ bảo đảm phát triển bền vững mà còn nâng cao nhận thức cũng như lòng tự hào về văn hóa, từ đó dẫn tới ý thức bảo vệ văn hóa và thúc đẩy đa dạng văn hóa.

Trọng tâm thứ hai của báo cáo là vấn đề quyền con người. Báo cáo cho rằng chỉ bằng việc tiếp cận trực diện những thực tế văn hóa chúng ta mới có thể thúc đẩy quyền con người. Việc chúng ta phát triển con người cũng như thực hiện quyền con người được đến đâu phụ thuộc vào việc chúng ta tiếp cận văn hóa nghiêm túc và với thái độ tôn trọng như thế nào.

Báo cáo cũng đề cập vấn đề nâng cao vị thế của phụ nữ và bình đẳng giới trên phương diện quyền văn hóa và quyền con người. Báo cáo cho thấy, bất bình đẳng giới vẫn là một thách thức lớn ở nhiều nền văn hóa. Hiện phụ nữ và trẻ em gái chiếm 3/5 trong số 1 tỷ người nghèo nhất thế giới; và 70% trong số 130 triệu trẻ em thất học là các bé gái.

Về những thách thức đối với phát triển trong mối quan hệ với nghèo đói, bất bình đẳng và dân số, báo cáo cho rằng chính những điều cấm kỵ trong mỗi nền văn hóa chứ không phải đói nghèo là yếu tố đã ngăn cản phụ nữ tiếp cận những dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản.

Tại Việt Nam, những vấn đề như bạo lực gia đình, di cư, buôn bán người và sức khỏe sinh sản giúp chúng ta hiểu được tầm quan trọng của cách tiếp cận nhạy cảm văn hóa đối với quá trình phát triển.

Báo cáo Tình hình dân số thế giới 2008 có thêm phần phụ san thanh niên với tiêu đề “Thế hệ của những thay đổi: Thanh niên và Văn hóa”. Với nhiều vấn đề được đề cập, trong đó có câu chuyện của Kim – cô ca sĩ trẻ hát nhạc rap của Việt Nam, Báo cáo khẳng định thế hệ trẻ có văn hóa riêng, do vậy chỉ có hiểu được họ chúng ta mới gắn kết được các thế hệ trong các cộng đồng để cùng nhau mang lại sự thay đổi. Bên cạnh đó, để phát huy được tiềm năng đổi mới của thanh niên, cần hiểu khung văn hóa của họ và phối hợp với họ để tạo ra những thay đổi như mong muốn.

Kể từ năm 1978 đến nay, hàng năm, Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc đã xuất bản Báo cáo Dân số Thế giới với các chủ đề khác nhau và công bố bản báo cáo này trên 110 quốc gia. Báo cáo Dân số Thế giới năm 2008 đã được công bố trên toàn cầu vào ngày 12/11/2008./.