Ở góc độ pháp lý, việc mở rộng thẩm quyền này sẽ tác động như thế nào đến công tác quản lý, quyền lợi của người dân, và cơ chế giám sát sẽ ra sao để đảm bảo tính minh bạch?

Xung quanh vấn đề này, PV Ban VOV Giao thông Quốc gia đã có cuộc trao đổi nhanh với Luật sư Phạm Ngọc Hưng – Giám đốc Công ty Luật TNHH Phạm Hưng.

PV: Xin chào Luật sư Phạm Ngọc Hưng. Liên quan đến việc Bộ Công an mới đây đề xuất sửa đổi Nghị định 168, trong đó cho phép lực lượng cảnh sát xử phạt tại chỗ lên tới 7,5 triệu đồng, tức là gấp 15 lần so với hiện nay, theo ông, đề xuất này có phù hợp với nguyên tắc phân cấp thẩm quyền xử phạt trong Luật Xử lý vi phạm hành chính hay không?

Luật sư Phạm Ngọc Hưng: Chúng tôi cho rằng việc phân cấp thẩm quyền xử phạt, bao gồm xử phạt tại chỗ hay chuyển về đội hoặc cơ quan công an cấp trên để xử phạt, thuộc thẩm quyền của Chính phủ. Do đó, khi Chính phủ sửa đổi Nghị định 168 thì hoàn toàn có quyền điều chỉnh nội dung này.

Tuy nhiên, cần hiểu rằng đây mới chỉ là đề xuất liên quan đến thẩm quyền, chứ không phải đề xuất về mức xử phạt cụ thể đối với từng hành vi vi phạm. Việc này nhằm trao thêm thẩm quyền cho lực lượng cảnh sát, công an đang trực tiếp kiểm soát tại hiện trường có thể xử phạt ngay tại chỗ, qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho người vi phạm thực hiện nghĩa vụ nộp phạt nhanh chóng.

Theo chúng tôi, đây là việc tăng thẩm quyền cho cảnh sát giao thông, chứ không phải tăng mức phạt. Mức xử phạt vẫn được quy định cụ thể theo từng hành vi vi phạm, và hiện chưa có đề xuất thay đổi các mức này.

Tuy nhiên, việc nâng thẩm quyền từ 500.000 đồng lên 7.500.000 đồng cũng đặt ra một số vấn đề. Khi thẩm quyền tăng cao, cần đặc biệt quan tâm đến cơ chế kiểm soát việc thực thi. Bởi lẽ, nếu không được giám sát chặt chẽ, có thể phát sinh tiêu cực, ảnh hưởng đến người vi phạm.

Thực tế cho thấy, trước đây dù không được thừa nhận chính thức, nhưng vẫn có tình trạng một số người vi phạm muốn “thỏa thuận” để tránh các thủ tục nộp phạt phức tạp. Ngay cả tại TP.HCM, việc đi lại, hoàn tất thủ tục đã mất nhiều thời gian; nếu vi phạm ở các tỉnh khác, người dân phải di chuyển nhiều lần, gây tốn kém và bất tiện.

Do đó, việc tăng thẩm quyền xử phạt tại chỗ cho lực lượng công an là hợp lý. Tuy nhiên, đi kèm với đó phải là cơ chế kiểm soát chặt chẽ, nhằm đảm bảo việc thực thi thẩm quyền đúng quy định, minh bạch và tránh phát sinh tiêu cực.

Sau khi Nghị định 168 được sửa đổi, nhiều lỗi vi phạm sẽ được lực lượng CSGT ra quyết định xử phạt tại chỗ.

PV: Như vậy, khi mở rộng thẩm quyền xử phạt và tịch thu tang vật, cần có những cơ chế giám sát nào để tránh nguy cơ lạm quyền hoặc phát sinh tiêu cực trong quá trình thực thi nhiệm vụ của lực lượng chức năng?

Luật sư Phạm Ngọc Hưng: Chúng tôi cho rằng khi tăng thẩm quyền thì phải đồng thời tăng cường giám sát. Hiện nay, với sự phát triển của công nghệ thông tin, việc giám sát có nhiều điều kiện thuận lợi để triển khai hiệu quả.

Chẳng hạn, các lỗi vi phạm giao thông có thể được ghi nhận bằng hình ảnh, thậm chí thông qua các hệ thống AI, từ đó đảm bảo việc xử phạt đúng hành vi vi phạm. Khi đã ghi nhận được lỗi, biên bản vi phạm hành chính nên được xuất tự động từ hệ thống, thay vì lập thủ công, tránh tình trạng ghi chép tùy tiện.

Tiếp đó, quyết định xử phạt hành chính cũng có thể được in ngay tại chỗ. Khi người vi phạm thực hiện nghĩa vụ nộp phạt, có thể sử dụng mã QR để thanh toán trực tiếp; số tiền nộp (7.500.000 đồng hoặc mức cụ thể theo từng lỗi) sẽ được chuyển thẳng vào tài khoản của cơ quan chức năng.

Do đó, nếu áp dụng hiệu quả công nghệ thông tin vào quá trình xử phạt, sẽ góp phần tăng cường tính minh bạch, đồng thời nâng cao hiệu quả giám sát đối với lực lượng đang thực thi nhiệm vụ tại hiện trường.

Dự thảo nghị định đề xuất trao quyền cho chiến sĩ Công an nhân dân đang thi hành công vụ được xử phạt vi phạm hành chính với mức tối đa 7,5 triệu đồng.

PV: Thưa ông, ở góc độ pháp lý và quyền lợi của người dân, việc nâng mức xử phạt trực tiếp tại chỗ như đề xuất sẽ tạo điều kiện để người vi phạm nhanh chóng thực hiện nghĩa vụ nộp phạt. Tuy nhiên, nếu việc giám sát không chặt chẽ, liệu có làm gia tăng nguy cơ khiếu nại, khiếu kiện của người dân trong quá trình xử lý vi phạm hay không?

Luật sư Phạm Ngọc Hưng: Chúng tôi cho rằng nếu người dân thấy hành vi vi phạm của mình được xử lý đúng luật, đúng người, đúng lỗi thì họ sẽ sẵn sàng chấp hành. Đồng thời, nếu quy trình xử lý rõ ràng, đơn giản, người dân cũng sẽ nhanh chóng thực hiện nghĩa vụ nộp phạt.

Ngược lại, nếu việc xử lý thiếu minh bạch, đặc biệt với mức phạt cao nhưng không rõ ràng, sẽ dễ phát sinh nhiều vấn đề. Một là người dân có thể phản ứng, không đồng thuận; hai là có thể dẫn đến khiếu nại, khiếu kiện hành chính, gây phiền hà cho cả người dân và cơ quan chức năng.

Do đó, nếu việc giám sát được thực hiện chặt chẽ, minh bạch và rõ ràng, chúng tôi tin rằng người dân sẽ sẵn sàng chấp nhận và tuân thủ.

PV: Vâng, xin cảm ơn Luật sư!

Phó Cục trưởng Cục CSGT: Nghị định 168 góp phần hình thành văn hóa giao thông mới

VOV.VN - Nghị định 168/2024/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2025 không chỉ cụ thể hóa chế tài xử phạt vi phạm giao thông, mà còn đánh dấu bước chuyển từ tư duy “cấm đoán” sang “quản trị hành vi”, hướng tới hình thành văn hóa giao thông thượng tôn pháp luật và an toàn cho mỗi gia đình.