Đợi chờ sau cơn lũ dữ
Hàng nghìn phận người cùng có một nỗi lo cái ăn cận kề.
Gần 1 tháng sau cơn hồng thủy, chúng tôi trở lại huyện trung du Nông Sơn, Quảng Nam với mong muốn nhìn thấy những gương mặt người nhẹ nhõm... mong ước ấy đã nhanh chóng tan đi. Hàng nghìn phận người nơi đây không chỉ nơm nớp lo trời cao kia còn gây tai họa những ngày sắp tới, mà có một nỗi lo khác ngay trước mắt họ khi cái ăn cận kề đang thiếu.
Dư âm kinh hoàng của đêm trắng chạy lũ
Sống ở nơi thượng nguồn sông Thu Bồn, người dân vùng Nông Sơn dường như đã quá quen với cảnh mùa lụt, mưa như thác đổ, nước lên trong chớp mắt, mạng người mong manh như chiếc lá tre giữa dòng nước dữ trong cơn thịnh nộ của đất trời. Trận lũ vừa qua mới cách đây gần 1 tháng thật sự vẫn là nỗi kinh hoàng trong tâm trí mọi người dân và dấu ấn của nó vẫn còn bề bộn trên đồng dưới bãi ở mảnh đất này. Gần một tháng đã qua sau cơn lũ, đường sá vẫn ngập ngụa. Những căn nhà bị núi lấp vùi chưa thể dựng lại. Và còn đó những cặp mắt vẫn còn thất thần nhìn ngọn núi lở tan hoang nằm phía lưng nhà...
 |
|
Những căn nhà trống hoác sau cơn lũ. |
Bà Lê Thị Lại, xã Quế Trung, huyện Nông Sơn nhớ lại: “Từ hồi xưa đến chừ mới thấy nước lũ lên nhanh như vậy, khiến bà con tui không kịp trở tay. Mấy năm trước nước lũ lên từ từ, không có kiểu lên đột ngột như ri...”. Nhiều hộ dân ở vùng Quế Lâm, Quế Phước thì bảo rằng chuyện nước lụt mỗi năm tràn về là chuyện bình thường. Nhưng lụt năm nay thất thường và nước lên quá nhanh khiến bà con không kịp chạy lũ. "Lũ to thế, bà con mình chạy đâu?". Mười người được hỏi đều chỉ lên các ngọn đồi cao: "Lên đó chớ đi mô?". Vậy mà có nơi núi cũng lở xuống ào ào, có khi giữa đêm khuya.
“Mấy năm trước đây, nước lũ lên từ từ, là do trời mưa lớn kéo dài nhiều ngày. Còn năm ni nước lụt lên thất thường lắm. Bởi lượng mưa không lớn, nhưng nước lụt vẫn cao nhiều lần so với mọi năm. Đặc biệt là nước lụt bất ngờ dâng cao vào giữa đêm khiến bà con trở tay không kịp”-Ông Lê Thiên, xã Quế Phước nói.
Chỉ trong 3 tiếng đồng hồ, từ khoảng 23h đêm ngày 7/11 đến 1h sáng ngày 8/11, lũ đã dâng cao gần 2m. Đây được xem là trận lũ lịch sử của huyện Nông Sơn vì nước lên nhanh. Để bảo đảm an toàn, toàn bộ hệ thống điện trên địa bàn bị cắt, nên người dân phải di tản chạy lũ trong đêm tối mịt mùng giữa trời mưa và nước lũ ngập tràn.
Theo thống kê toàn huyện có hơn 1.600 căn nhà bị ngập, gần 10.000 người dân phải chạy lũ khẩn cấp ngay trong đêm vì nước dâng lên quá nhanh. Tất cả các trung tâm hành chính, trường học trên địa bàn... đều được trưng dụng làm chỗ trú ẩn cho dân. Chính quyền huyện Nông Sơn cũng đã huy động xe công an, xe quân đội và thanh niên giúp dân chuyển vật dụng lên nơi cao ráo tránh lũ. Tại thượng nguồn sông Thu Bồn, dưới chân đập thủy điện Sông Tranh 2, xã Quế Lâm đã trở thành biển nước...
Nỗi lo sau lũ
Chúng tôi vào nhà chị Nguyễn Thị Thạo, thôn 4 xã Quế Lâm, bữa cơm trưa dọn ra giữa nhà chỉ có một rổ rau muống to và vài quả cà chua trong một nồi nước canh lõng bõng, không hề có thức ăn. Mấy người lớn lùa cơm nhếu nháo, đám trẻ nhỏ trệu trạo mồm nhai trễ nải.
 |
|
Ngóng chờ sau cơn lũ. |
Ở đầu thôn 3, ông Phạm Văn Vân cầm cây rựa đứng bần thần trên nền nhà cũ. Bà Trần Thị Thể vợ ông Vân thấy người lạ đến hỏi cũng sấp ngửa chạy về. Gia đình này có tất cả 10 khẩu suýt đã vùi thân trong đêm. Một khối đất cũng tương đương với 2 căn nhà (của họ) đổ ầm xuống, chỉ có người là may mắn thoát ra. Trên cái nền nhà cũ giờ chỉ còn toàn đất đá, không hề thấy bóng dáng của bất cứ vật dụng thân quen nào. Họ phải làm lại từ đầu, số tiền vay mượn đến gần 50 triệu đồng để làm nhà và sắm dàn máy làm mộc nay bị hư hỏng hoàn toàn, đến bữa ăn nhìn ra đống đổ nát mà không nuốt nổi cơm, ông Vân tâm sự.
Trong những ngõ xóm vắng vẻ mà chúng tôi đi qua ấy lúc nào cũng có những ánh mắt mong chờ trông ra khi thấy người lạ đi qua. Không ai nói ra miệng nỗi lo thiếu ăn nếu không được hỏi han thật chân tình. Ông Dương Thanh Tường bần thần chỉ vào ngôi nhà bên núi: “Nhà tôi vầy cũng được. Nhà ông Trần Hát tội lắm, tám chục tuổi rồi mà phải nuôi 3 người con, một điếc, hai tâm thần. Còn bà Phạm Thị Lại thì một mình nuôi hai người con, một tâm thần, một bị mù...”. Không ai trả lời được câu hỏi vì sao ở cái xã đầu nguồn heo hút này lại có lắm gia đình bất hạnh đến thế? Chỉ biết rằng, họ đã tồn tại qua bao cơn lũ, và chịu đựng những bất hạnh khác rơi xuống đầu mình và giờ đây là cái thiếu đói đang chực chờ trước mặt.
Đoạn đường chừng 1km ngay tại trung tâm xã Quế Lâm gần như chưa bao giờ khô từ ngày con nước rút đi, bùn lầy lên tận gối. Xe chở hàng cứu trợ nào leo lên đến tận đây cũng phải có cả một quyết tâm lớn. Rất nhiều người đến nhận hàng cứu trợ, nhưng rồi lặng lẽ cõng gạo về nhà, nhiều cặp mắt rơm rớm vì hàng ít, không kịp đến lượt mình.
Trên mảnh ruộng chừng hơn 1 sào ở thôn 2, chúng tôi thấy ông nông dân già hò con trâu bừa nhanh mấy đường cuối cùng. Ông phân trần, theo lịch của xã thì chưa được phép cày cấy, nhưng nếu trễ thì coi như mất ăn vì tháng 2 là đồng cạn nước. Xã ít ruộng, dân phải lấy đất để làm ăn, không thì chỉ còn biết vác rựa vào núi mà chặt củi về đổi lấy gạo nấu cơm. Nhà ông có 5 miệng ăn, 3 con nhỏ đi học, vợ chồng ông xoay xở cật lực mà năm nào cũng đói ăn mùa giáp hạt...
Chúng tôi vào trụ sở xã Quế Ninh, Bí thư Đảng ủy xã, ông Nguyễn Thành Năm không giấu giếm nỗi đau đáu khi toàn xã có 1.240 hộ dân với khoảng 5.730 khẩu, trong đó đã có đến hơn 50% số hộ đói nghèo thường xuyên. Khi lũ về dập tơi tả vài trận là 4 thôn tới tấp báo lên tin dữ. Lo nhất là gạo ăn từ nay đến sau Tết. Dân ra đồng thì kêu không đủ giống, trong khi xã đã nghèo lại kiệt quệ vì trận lũ vừa rồi nên chỉ còn biết chờ cấp trên và chờ cái Tết đang cận kề thiếu đói./.