Chuẩn bị từ sớm, nhưng tỷ lệ 55% vẫn khiến cuộc đua căng thẳng

Theo Sở GD&ĐT Hà Nội, năm nay toàn thành phố có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, trong khi tổng chỉ tiêu vào các loại hình lớp 10 chỉ đạt khoảng 127.000 em. Trong đó, 124 trường THPT công lập tuyển 81.448 học sinh, 89 trường THPT tư thục tuyển 34.059 em, và 29 trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên tuyển 11.675 học viên. Dù tổng chỉ tiêu đã được mở rộng so với những năm trước, con số này vẫn chưa theo kịp tốc độ gia tăng học sinh.

Trong vòng 10 năm qua, số học sinh tốt nghiệp THCS tăng hơn 66.000 em, nhưng chỉ tiêu vào lớp 10 công lập chỉ tăng khoảng 27.000, tạo ra áp lực lớn. Tỷ lệ học sinh vào công lập năm nay chỉ đạt khoảng 55%, mức thấp nhất trong một thập kỷ.

Áp lực không chỉ đến từ con số hạn chế, mà còn xuất phát từ chính mong muốn của phụ huynh. Chị Lê Kim Chi, phụ huynh có con lớp 9, chia sẻ: “Năm nay, tuyển sinh có nhiều thay đổi như đăng ký trực tuyến, không còn phân tuyến theo hộ khẩu nên dự kiến tỷ lệ chọi sẽ cao hơn. Áp lực vì thế cũng lớn hơn, các con gần như học thêm từ sáng đến tối. Gia đình tôi cố gắng đồng hành cùng con, đồng thời tính toán lựa chọn phù hợp để có cơ hội vào công lập; nếu không, cũng phải chuẩn bị sẵn phương án dự phòng như trường tư”.

Theo cô Nguyễn Thị Vân Hồng, Hiệu trưởng Trường THCS Chương Dương (Hoàn Kiếm, Hà Nội), nhà trường đã chuẩn bị cho kỳ thi từ rất sớm. Ngay từ các lớp dưới, học sinh đã được làm quen với hình thức kiểm tra, đánh giá theo hướng mô phỏng kỳ thi thật. Các kỳ thi thử được tổ chức bài bản, có chia phòng, quy trình coi thi nghiêm túc, giúp học sinh rèn luyện kỹ năng làm bài và tâm lý phòng thi. Từ thi 2 môn, nhà trường nâng dần lên thi đủ 3 môn như kỳ thi tuyển sinh.

“Chúng tôi làm từ rất lâu rồi, không phải đến sát kỳ thi mới bắt đầu. Học sinh quen với cách thi nên không bỡ ngỡ, không có chuyện học tủ hay trúng tủ. Từ kết quả các kỳ khảo sát, nhà trường tiến hành phân loại học sinh theo năng lực để dạy học phù hợp, đồng thời tư vấn phân luồng rõ ràng cho phụ huynh. Không ai có thể khẳng định với học sinh chắc chắn chọn trường nào là đỗ. Dữ liệu biến động liên tục, mọi tư vấn chỉ mang tính tham khảo”, cô Hồng lưu ý.

Ngoài chuẩn bị bài bản từ nhà trường, phụ huynh cũng là “người đồng hành” quan trọng trong quá trình ôn luyện. Anh Trần Minh Tuấn, có con ở nội thành Hà Nội, chia sẻ: “Tỷ lệ đỗ vào công lập quá thấp khiến gia đình phải chuẩn bị phương án dự phòng. Chúng tôi cân nhắc cho con học song song trường nghề hoặc trường tư, để không bị dồn áp lực vào một kỳ thi duy nhất”.

Nhiều giáo viên cũng nhận định: Áp lực thi không đồng đều giữa các khu vực: tại nội thành, tỷ lệ vào công lập chỉ khoảng 30–40%, trong khi ngoại thành cao hơn. Năm nay, tuyển sinh có nhiều đổi mới như đăng ký trực tuyến, không phân tuyến theo hộ khẩu, tăng quyền lựa chọn nguyện vọng, mang tính nhân văn nhưng cũng làm cho việc tư vấn chọn trường trở nên khó khăn.

Theo cô Vân Hồng, trong giai đoạn nước rút, học sinh cần đặt sức khỏe lên hàng đầu, học vững kiến thức đến đâu chắc đến đó, tránh học quá sức, học dồn, học tủ. Khi lựa chọn nguyện vọng, năng lực học tập và điều kiện đi lại là hai yếu tố quan trọng cần cân nhắc.

Ngoài ra, cô Hồng cũng nhấn mạnh rằng việc ôn tập tập trung không chỉ là học để thi mà còn để rèn kỹ năng, phản xạ làm bài và tâm lý bình tĩnh trước áp lực. “Nhiều học sinh ban đầu lo lắng khi thấy lượng kiến thức lớn, nhưng nhờ luyện tập từ sớm, các em đã quen dần, không bị bỡ ngỡ”, cô cho biết.

Áp lực nhiều phía, học sinh cần chọn đường đi thực tế

TS Đặng Minh Tuấn, giảng viên Trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội nhận định, vấn đề cốt lõi của áp lực thi vào lớp 10 không nằm ở số lượng thí sinh, mà ở sự mất cân đối giữa nhu cầu vào trường công lập và khả năng đáp ứng của hệ thống. Thực tế, số lượng trường công lập chưa đáp ứng đủ nhu cầu, trong khi quy mô THPT chưa theo kịp số học sinh tốt nghiệp THCS mỗi năm, khiến “cửa” vào công lập ngày càng thu hẹp.

Theo các chuyên gia, để “hạ nhiệt” cuộc đua, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ tăng nguồn cung giáo dục đến đa dạng hóa lựa chọn học tập, giảm áp lực dồn vào một kỳ thi duy nhất.

Học sinh Nguyễn Huyền Trang, lớp 9 bộc bạch: “Em cảm thấy rất áp lực khi nghe tỷ lệ đỗ công lập năm nay thấp nhất trọng các năm. Bạn bè ai cũng lo lắng. Em cố gắng học đều các môn, nhưng cũng biết rằng có thể phải chọn hướng khác nếu không vào được công lập”.

Chị Thu Hòa, phụ huynh một học sinh lớp 9 ở Thanh Trì, nói: “Phải thừa nhận năm nay áp lực lớn hơn mọi năm. Chúng tôi khuyên con đặt sức khỏe lên hàng đầu và chuẩn bị tâm lý rằng có thể phải đi học nghề hoặc trường tư nếu trượt công lập. Việc có phương án dự phòng giúp cả gia đình và con bớt căng thẳng. Chúng tôi cố gắng hướng con nhìn kỳ thi như thử thách, không phải thước đo giá trị bản thân”.

Thực tế, áp lực còn đến từ kỳ vọng lớn của phụ huynh và tâm lý học sinh sợ phụ lòng gia đình. Khi các yếu tố này cộng hưởng, kỳ thi không chỉ là đánh giá năng lực mà còn trở thành gánh nặng tâm lý đối với nhiều em. Theo cô Vân Hồng, sự đồng hành của phụ huynh là cần thiết nhưng phải đúng cách: khích lệ, hỗ trợ về tinh thần, không tạo áp lực vô hình. Đây là điều quan trọng giúp học sinh giữ được cân bằng tinh thần trong giai đoạn nước rút.

Phụ huynh cũng nên cùng con cân nhắc năng lực học tập và điều kiện đi lại khi chọn nguyện vọng. Việc chuẩn bị phương án dự phòng như học trường tư hoặc trường nghề - không phải là thua cuộc mà là cách bảo vệ tinh thần, giúp con tự tin hơn.

Áp lực lớn, tỷ lệ vào công lập thấp, sự cạnh tranh gay gắt… tất cả những yếu tố này đang tạo nên một kỳ thi vào lớp 10 năm 2026 căng thẳng chưa từng thấy. Việc chuẩn bị từ nhà trường, đồng hành đúng cách từ phụ huynh và nhận thức của học sinh về các lựa chọn thực tế sẽ là chìa khóa giúp các em vượt qua giai đoạn quan trọng này.

Thời điểm chốt nguyện vọng lớp 10 cận kề: Làm sao tránh trượt oan?

VOV.VN - Thời điểm chốt nguyện vọng lớp 10 đang đến gần, trong bối cảnh quy chế tuyển sinh có nhiều thay đổi, phụ huynh và học sinh Hà Nội không khỏi đắn đo. Đáng chú ý, chỉ khoảng 60% học sinh có cơ hội vào trường công lập, khiến áp lực cạnh tranh gia tăng. Vậy chọn nguyện vọng thế nào để hạn chế rủi ro đáng tiếc?